Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Melancholieke romanticus

JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN

Nederland, 2006 | Kees Hin
Jaap Hillenius, poging om dichterbij te komen probeert door te dringen in het complexe (privé-)leven van schilder Jaap Hillenius.

Twee broers uit één gezin die elk in een documentaire worden geportretteerd: het overkomt niet elke familie. De Hillenius-familie was met twee eigenzinnige, stevig aan de weg timmerende zoons dan ook geen doorsnee gezin. Over de in 1987 op 59-jarige leeftijd overleden bioloog Dick maakte dochter Brigit de film Zintuigen zijn de voetjes van de ziel (1995). Een fragment uit die film is opgenomen in de documentaire Jaap Hillenius, poging om dichterbij te komen.
De film heeft de vorm van een triptiek — we zien steeds drie beelden naast elkaar — en gaat over de in 1999 op 65-jarige leeftijd bij een verkeersongeluk omgekomen schilder Jaap Hillenius. Een stoet getuigen passeert in de film, die een opmerkelijk bescheiden titel heeft. Documentairemaker Kees Hin probeert niet dichtbij Hillenius te komen, maar volstaat met het stréven naar dichterbij. Begrijpelijk, want Hillenius was een complexe, moeilijk te doorgronden man. Het blijkt uit de woorden van zijn vrouw en twee zoons, vriendinnen, een vrouw die 'zijn muze' wordt genoemd, vakgenoten, galeriehouders en vrienden.
Een van zijn zoons vluchtte als kind altijd naar boven als zijn vader thuis kwam. Niet omdat hij een dictator was, maar omdat hij 'zwaarte' met zich meedroeg. Hij kan zich niet herinneren ooit met hem te hebben gestoeid. Zijn broer herinnert zich overigens wel te hebben geravot met zijn vader. Toch is het veelzeggend dat het krijgen van een nuts-reep in de trein de mooiste kinderherinnering van deze zoon aan zijn vader is.

Weemoed
Jaap Hillenius was geen gemakkelijke man, zo wordt gaandeweg de film steeds duidelijker. Zijn vrouw moest hem delen met talrijke vriendinnen. Zelden was de schilder thuis, want zijn atelier, waar hij zes dagen per week doorbracht, was elders. Een van zijn vriendinnen spreekt van 'een soort gespletenheid' en 'innerlijk conflict'. Hillenius zag zichzelf als een melancholieke romanticus, die in Proust een gelijkgestemde ziel vond. In een archieffragment heeft hij het over 'weemoed tot stervens toe'. Ook noemt hij het leven 'een wanhopige aangelegenheid'. Best mogelijk dat de schilder het leven zo zag, maar we krijgen niet de indruk dat hij er erg onder leed. Werk en vrouwen hielpen hem ogenschijnlijk uitstekend door het leven, want over depressies horen we niets.
Hillenius was een gedreven kunstenaar die zichzelf en zijn artistieke uitdagingen, waaronder het romantische streven naar het 'ultieme schilderij', meer dan serieus nam. Hij was geen man van zelfrelativering, laat staan zelfspot. Dat gold kennelijk ook voor zijn omgeving, want gelachen wordt er zelden in de film, die ondanks zijn vernieuwende vorm een braaf kunstenaarsportret is. Typerend is dat het woord seks nooit valt, wat merkwaardig is bij een man die dol was op vrouwen.
Resteert de vraag hoe we het werk van Hillenius moeten beoordelen. In de door de Stichting Jaap Hillenius meegefinancierde film komen alleen vrienden en galeriehouders aan het woord. Hun oordeel — de woorden oerkracht en explosie vallen — lijkt niet het meest objectieve. We hadden graag een onafhankelijke criticus gehoord.

Jos van der Burg



top
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN

Juli/augustus 2006 #279

Productie
René Mendel
Regie en scenario
Kees Hin
Camera
Martijn van Beenen
Montage
Elmer Leupen
Geluid
Joris van Ballegoijen

Kleur, 93 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 24 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic World
DE JURK
THE JUROR
Jurrasic Park 3D
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER