Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Drie filmdiva's op het podium

JA & NEE

Nederland, 1997 | Dick Hauser
Nederlandse theatermakers lonken geregeld naar film en video. Vooraanstaande regisseurs als Gerardjan Rijnders en Theu Boermans hebben de afgelopen jaren hun eerste schreden in de filmwereld gezet; anderen grijpen naar de video-camera om hun toneelvoorstelling te verrijken. Dick Hauser kiest voor een andere variant. Zijn korte debuutfilm Ja is het eerste deel van een avondvullend theater-tweeluik.

"Het is heus niet zo dat ik al mijn hele leven wilde filmen en nu een jongensdroom heb verwezenlijkt", vertelt Dick Hauser drie weken voor de première. Op dat moent legt hij de laatste hand aan de montage van de film Ja. Het theaterdeel van het tweeluik, dat — vanzelfsprekend — Nee heet, verkeert nog volop in het repetitieproces. "Ooit ben ik als grafisch ontwerper en muzikant door Hauser Orkater met de broers Van Warmerdam het theater ingerold. In de loop der jaren heb ik me vervolgens ook met dans en mime beziggehouden. Nu kies ik voor film, omdat ik denk dat het de meest geschikte kunstvorm is voor dit project."
Film is inderdaad een voor de hand liggende keuze voor het script van Ja. Het gaat immers over de filmwereld zelf: in drie parallel lopende verhalen worden de lotgevallen van drie beginnende actrices getoond. Met meer en minder geslaagde pogingen proberen ze voet aan de grond te krijgen in de filmbusiness. Kim heeft een filmend vriendje die haar gebruikt voor zijn cinematografische experimenten; Ellen monteert een film waar ze zelf de hoofdrol in speelt; Sonia spiegelt de sociale dienst en haar oma een filmcarrière voor die in werkelijkheid minder florissant verloopt.

Greta Garbo
Nee toont de keerzijde van de filmwereld. Dit tweede deel van de double-bill leent zich goed voor toneel. Drie diva's bevinden zich in een verlaten studio, een soort filmhemel waar zij tot in de eeuwigheid filmster blijven. De actrices zijn zo vertrouwd met de rollen die ze gespeeld hebben, dat ze niet meer weten waar de grens loopt tussen de werkelijkheid en de bordkartonnen filmset.
Schrijfster Natasja André de la Porte heeft zich voor de personages laten inspireren door Mae West, Marlene Dietrich en Greta Garbo. Volgens Hauser zijn zij drie archetypische actrices die op een verschillende manier met hun succes omgingen. Dietrich en West hebben tot op hoge leeftijd hun imago van leeftijdsloze filmheldin gecultiveerd, terwijl ze toen niet meer dan een campy karikatuur van zichzelf waren. Garbo daarentegen koos eieren voor haar geld en gaf na een grote flop op haar zesendertigste jaar de pijp aan Maarten. Die tegengestelde keuzes hebben ook de actrices in Nee gemaakt.

Vertrekkende trein
Door zijn achtergrond als grafisch vormgever is Dick Hauser geneigd om zijn werk erg te stileren. Toch heeft de debuterende filmregisseur zich naar eigen zeggen niet als estheet opgesteld. Ja is een vlot vertelde, realistische film waarin de ervaringen van drie jonge actrices centraal staan. "Het stond voorop dat we de set heel eenvoudig hielden. Ik wilde geen studio-film maken waarbij we eindeloos bezig waren met de compositie en het uitlichten. Ik heb cameraman Ruud Monster veel vertrouwen gegeven, zodat ik me kon concentreren op het spel."
Lieve Claes, Caroline van Leerdam en Stella van Leeuwen spelen de hoofdrollen in zowel film als toneelstuk, hoewel de personages uit Ja niet in het tweede deel terugkeren. Misschien was het inderdaad mooier geweest als het toneelstuk een vervolg was op de film, erkent Hauser. Maar dat zou ook geforceerd over kunnen komen. Nu vullen de delen elkaar aan omdat de thematiek verwant is. Bovendien zijn de drie actrices een constante factor in het tweeluik.
Eén van de thema's van Ja & Nee is de illusie van de film: de imaginaire wereld in films, maar ook de vluchtigheid van het sterrendom. Ellen, een van de personages uit Ja, monteert de film waar ze zelf de hoofdrol in speelt. Als ze niet tevreden is over het restultaat, stelt de editor voor om er een ander einde aan te plakken: "Een vertrekkende trein, dat werkt altijd goed." Zo gemakkelijk als je aan een film een andere draai kan geven, zo vatbaar voor verandering is ook de carrière van een filmster. Een actrice uit Ja krijgt de rol voor een plattelandsdrama, omdat ze tijdens een auditie uit haar slof schiet. Ze barst in woede uit, en acteert dan juist niet meer. Zo is het altijd toeval of je filmster wordt, of niet. Een dubbeltje kan raar rollen, legt Dick Hauser uit. Het kan Ja zijn, maar voor hetzelfde geld is het Nee.

Pieter Bots



top
JA & NEE

Februari 1997 #175

Ja
Produktie
JURA Filmprodukties
Regie en scenario
Dick Hauser
Camera
Ruud Monster
Muziek
Dick Hauser e.a.
Met
Lieve Claes
Caroline van Leerdam
Stella van Leeuwen
Hein van der Heijden
Oscar van Woensel e.a.

Nee
Produktie
Naranti Productions
Regie
Dick Hauser
Tekst
Natasja André de la Porte
Vormgeving
Antoinette Wubben
Met
Lieve Claes
Caroline van Leerdam
Stella van Leeuwen

Te zien
vanaf 18 februari t/m 1 maart in Felix Meritis, Amsterdam. Tournee t/m 17 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Journeyman
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Juliet, Naked
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic Park 3D
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER