Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Gedoemde liefde: Sue (Kate Winslet) en Jude (Christopher Eccleston) Eeuwige liefde in een tranendal

JUDE

Groot-Brittannië, 1996 | Michael Winterbottom
De roman 'Jude the Obscure' van Thomas Hardy was al sinds zijn vijftiende zijn lievelingsboek. Precies honderd jaar na verschijning heeft regisseur Michael Winterbottom er nu een film van gemaakt die kortweg Jude heet, zijn tweede speelfilm na het opmerkelijke debuut Butterfly kiss. Uit beide films blijkt Winterbottoms voorkeur voor de donkere kanten van het menselijke bestaan.

Engeland heeft een rijke romantraditie, waar de Engelse regisseurs graag en veelvuldig uit mogen putten. Eerder dit jaar zagen we van Stephen Frears al de film Mary Reilly, indirect gebaseerd op het beroemde boek 'The strange case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde' van schrijver R.L. Stevenson. Actrice Emma Thompson zag met Sense and sensibility een oude meisjesdroom in vervulling gaan omdat ze eigenhandig Jane Austens boek bewerkte en zelf vervolgens de hoofdrol vertolke. Qua stijl vertoont Winterbottoms literaire verfilming meer overeenkomsten met het in grauwsluiers gehulde Mary Reilly dan met met het kleurrijke kostuumdrama waarin Thompson haar talenten toont.
Thematisch borduurt Winterbottom verder op de weg die hij met Butterfly kiss is ingeslagen. In die film schetste hij een behoorlijk macaber, maar bij vlagen zeer humoristisch, portret van de moeizame liefde tussen een seriemoordenares en haar wereldvreemde minnares. Jude is een nog veel zwartere film en de relativerende toon ontbreekt dit keer volledig. Het leven van de symphatieke Jude is van begin tot einde een tranendal, gevuld met alle denkbare tegenslagen die je in een roman van vijfhonderd pagina's of in een twee uur durende film kwijt kunt.

Schijnheilig boterbriefje
In de kern is Jude een romantische liefdesfilm. Het verhaal draait om de relatie tussen Jude en zijn knappe, vrijgevochten nichtje Sue. Opnieuw gaat het hier om een zinderende vertolking van de pas twintig jaar oude Kate Winslet, die eerder in Heavenly creatures en Sense and sensibility haar natuurtalent etaleerde. Jude en Sue zijn eigenlijk voor elkaar geschapen, maar de obstakels die hun liefde in de weg staan zijn zo groot en breed als de beruchte Chinese Muur. Precies zoals dat een klassiek liefdesdrama betaamt. Het lukt ze twee uur lang maar niet om in het bevrijdende huwelijksbootje te stappen, iets wat de schrijver Hardy zelf overigens wél laat gebeuren.
In de film is eerst Jude met een ander getrouwd en later Sue, in beide gevallen tot hun grote ongeluk. Als ze ten langen leste toch als geliefden door het leven gaan, weigert Sue om te trouwen, omdat ze vindt dat ware liefde niet door een schijnheilig boterbriefje van de kerk bekrachtigd hoeft te worden. Met deze pre-feministische stellingname roept ze het onheil over beiden af. Ongehuwd hokken geldt als een doodzonde en het stel, inmiddels gezegend met kroost, wordt gedwongen als paria's rond te zwerven, omdat niemand hen werk en onderdak wil verschaffen. Het einde is zo triest en zwartgallig dat de film vrijwel zeker niet op een uitbreng in de Verenigde Staten hoeft te rekenen.

Dicht op de huid
Michael Winterbottom is zondermeer een zeer getalenteerde filmmaker, die alle kneepjes van het vak feilloos beheerst. Met schijnbaar eenvoudige oplossingen is hij in staat in zijn films een sfeer te creëren die het verhaal een extra dimensie geven. Zijn kaders zijn helder en overzichtelijk en de weinige camerabewegingen die hij gebruikt zijn uiterst subtiel. Alles ziet er even zorgvuldig en verzorgd uit, zonder dat er sprake is van een overdreven stilering. De camera zit vaak dicht op de huid van de acteurs, maar zij bepalen zelf de ruimte-indeling en hun eigen bewegingen en niet andersom.
Winterbottom gebruikt over het algemeen weinig tekst, maar de dialogen zijn stuk voor stuk overtuigend en geloofwaardig. En er wordt onder zijn begeleiding fantastisch geacteerd. Naast Kate Winslet speelt de vrij onbekende Christopher Eccleston een prachtige hoofdrol: zijn vertolking van Jude leidt tot een zeldzaam ingetogen en emotioneel beladen personage. Uiterlijk is er dus niets mis met Jude, maar inhoudelijk kan hij toch veel minder boeien. Het probleem zit hem voornamelijk in de te zwaar aangezette 19de eeuwse thematiek. Winterbottom geloofde zelf om de een of andere reden in het tijdloze karakter van het verhaal over dit gedoemde liefdespaar. De opvattingen over trouwen, samenwonen en seksuele relaties zijn de afgelopen honderd jaar toch wel een beetje veranderd. Het romantische ideaal van de enige, echte, eeuwigdurende en door God goedgekeurde liefde is nu toch echt achterhaald. Al doen die dweepzieke en sentimentele Amerikaanse films als Sleepless in Seattle of While you were sleeping nog zo hun best om ons van het tegendeel te overtuigen.
De wederzijdse gevoelens van Jude en Sue maken een opgeklopte indruk en dat leidt op den duur eerder tot irritatie dan betrokkenheid. Dat Winterbottom, net als in Butterfly kiss, niet voor een happy end heeft gekozen doet aan die kritiek niets af. Ik houd eigenlijk niet van het te pas en te onpas gebruikte woord 'gedateerd', maar bij deze film kan ik er toch echt niet omheen. In al zijn 19de eeuwse bombast is Jude een gedateerd liefdesdrama.

François Stienen



top
JUDE

September 1996 #170

Produktie
Andrew Eaton
Regie
Michael Winterbottom
Scenario
Hossein Amini, gebaseerd op de roman 'Jude the Obscure' van Thomas Hardy
Camera
Eduardo Serra
Geluid
Kant Pan
Jeremy Child
Montage
Trevor Waite
Muziek
Adrian Johnston
Met
Christopher Eccleston
Kate Winslet
Liam Cunningham
Rachel Griffiths

Kleur, 122 minuten

Distributie
Meteor Film
Te zien
vanaf 26 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


J

J'AI PAS SOMMEIL
J'AI TUÉ MA MÈRE
J. Edgar
J. Kessels
JA & NEE
Ja zuster, nee zuster
Ja, ik wil!
JAAP HILLENIUS, POGING OM DICHTERBIJ TE KOMEN
JAAR 1
HET JAAR 2602
JACK
Jack and Jill
JACK AND SARAH
Jack bestelt een broertje
JACK FROST
Jack Reacher
Jack Reacher: Never Go Back
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack the Giant Slayer
THE JACKAL
JACKASS 3D
Jackass Presents: Bad Grandpa
JACKASS: NUMBER TWO
JACKASS: THE MOVIE
THE JACKET
Jackie (Antoinette Beumer)
Jackie (Pablo Larraín)
JACKIE BROWN
Jacques Tati: De complete collectie
Jacques Verbeek & Karin Wiertz: Filmmakers
JADE
JAGDHUNDE
Jagten
JALAN RAYA POS (DE GROOTE POSTWEG)
JALLA! JALLA!
JAMES AND THE GIANT PEACH
THE JAMES GANG
James White
JAMÓN JAMÓN
JAN DARA
JAN KOUNEN SHORTS
Jan Sierhuis zelfportret
JANA
Jane
Jane Eyre (Cary Fukunaga)
JANE EYRE (Franco Zeffirelli)
Jane Mansfield's Car
JANINE
Janis: Little Girl Blue (Amy Berg over)
De Jantjes
JAPANESE HORROR ANTHOLOGY VOL. 1
JAPANESE STORY
JAPÓN
JAR CITY
EL JARDIN DEL EDEN
JARDINS EN AUTOMNE
JARHEAD
Jason Bourne
JASON X: FRIDAY THE 13TH, PART 10
JASON'S LYRIC
Jasper & Julia en de dappere ridders
Jauja (Lisandro Alonso over)
La jaula de oro
Jaws
JAY AND SILENT BOB STRIKE BACK!
JCVD
Je me tue à le dire
JE RENTRE À LA MAISON
Je suis mort, mais J'ai des amis
JEAN SEBERG — AMERICAN ACTRESS
JEAN-LUC GODARD — VOLUME ONE/TWO
JEANNE LA PUCELLE
Jeannette
JEEPERS CREEPERS
JEEPERS CREEPERS 2
JEF VAN DER HEIJDEN, FIETSER NAAR DE MAAN
JEFFERSON IN PARIS
JEFFREY
JELLYFISH
JENNIFER'S BODY
JENSEITS DER STILLE
JERRY MAGUIRE
Jersey Boys
JERSEY GIRL
Jessabelle
JESUS CAMP
JESUS'S SON
JET LAG
Jeune & jolie
Jeune femme
LE JEUNE WERTHER
JEUX D'ENFANTS
JEZUS IS EEN PALESTIJN
Jheronimus Bosch — Touched by the Devil
Jigsaw
Jimi: All Is By My Side
JIMMY HOLLYWOOD
JIMMY NEUTRON: WONDERKIND
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian
JIMMY ROSENBERG
Jimmy's Hall
JINDABYNE
JINGLE ALL THE WAY
Jiro Dreams of Sushi
JOAQUIN SABINA
Jobs
Jodorowsky's Dune
Joe
THE JOE D'AMATO COLLECTION
JOE'S APPARTMENT
JOEY BREAKER
JOHAN
JOHAN CRUIJFF — EN UN MOMENTO DADO
Johan en de verenkoning
JOHAN PRIMERO
JOHAN VAN DER KEUKEN — HET COMPLETE OEUVRE, BOX 1 EN 2
JOHN CARPENTER'S ESCAPE FROM L.A.
JOHN CARPENTER'S THE THING
John Carter
JOHN GRISHAM'S THE RAINMAKER
John Jansen
JOHN Q.
JOHN RABE
JOHN RAMBO IV
JOHN SAYLES COLLECTION
John Wick
John Wick 2
JOHNNY ENGLISH
JOHNNY MEIJER
JOHNNY MNEMONIC
JOHNNY STECCHINO
JOHNS
JONAH WHO LIVED IN THE WHALE
JONAS BROTHERS: THE 3D CONCERT EXPERIENCE
Jonas Mekas-box
Jonathas' Forest (A floresta de Jonathas)
THE JONESES
DE JONGEN DIE NIET MEER PRAATTE
Jongens
Joris & Boris en het geheim van de tempel
THE JOSEPH L. MANKIEWICZ COLLECTION
Joshua Oppenheimer: Early Works
Josie
JOSIE AND THE PUSSYCATS
JOUR DE FÊTE
LE JOURNAL D'UNE FEMME DE CHAMBRE
Journal d'une femme de chambre (Benoît Jacquot)
Journal de France
Journey 2: The Mysterious Island 3D
JOURNEY TO THE CENTER OF THE EARTH 3D
Journey to the Shore
JOURNEY TO THE SUN (GÜNESE YOLCULUK)
Journeyman
Joy (David O. Russell)
JOY (Mijke de Jong)
THE JOY LUCK CLUB
JOY RIDE
JOYRIDE
JU-ON (THE GRUDGE)
JUANA LA LOCA
JUDAS KISS
JUDE
JUDEX/NUITS ROUGES
The Judge
JUDGE DREDD
JUGGERNAUT
JUHA
JULIA
JULIAN PO
JULIE & JULIA
JULIEN DONKEY-BOY
Juliet, Naked
Julieta
Julius In Winterland
JUMANJI
Jumanji: Welcome to the Jungle
JUMPER
JUNEBUG
JUNGLE 2 JUNGLE
The Jungle Book
JUNGLE BOOK 2
JUNGLE JACK
JUNGLE JACK II, DE STOERE FILMSTER
JUNGLE RUDY
JUNIOR
JUNK MAIL
JUNO
Junun
Jupiter Ascending
Jupiter's Moon (Kornél Mundruckzó over)
JURASSIC PARK
JURASSIC PARK 3
Jurassic Park 3D
Jurassic World
Jurassic World: Fallen Kingdom
DE JURK
THE JUROR
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over)
Just a Beginning
JUST CAUSE
JUST FRIENDS
JUST GO WITH IT
JUST LIKE HEAVEN
Just Like Our Parents
JUST MARRIED
JUST MY LUCK
JUST THE TICKET
Just the Wind
Juste la fin du monde
JUSTIÇA
Justice League
Justin Bieber's Believe
JUSTIN BIEBER: NEVER SAY NEVER