Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Het is toch niet zo'n wonderful life Dylan de Jong over It's a wonderful life: Tweedeklas engel

IT'S A WONDERFUL LIFE

Verenigde Staten, 1946 | Frank Capra
Hoewel It's a wonderful life (1946) in de Oscarregen van 1947 ondergesneeuwd werd door William Wylers The best years of our lives, groeide het droomproject van de vrienden Frank Capra en James Stewart in de loop van de tijd uit tot de ultieme kerstfilm. Een film met een happy end dat bij nader inzien toch tamelijk wreed blijkt te zijn. "Er wringt iets", aldus filmmaker Dylan de Jong.

Om te beginnen hielp het dat men in 1974 vergeten was het copyright op It's a wonderful life te verlengen, waardoor kleine tv-stations hun voordeel konden doen met gratis kerstuitzendingen die niettemin steeds enthousiaster werden ontvangen. Evenals de kalkoen en de kerstboom ging de film geleidelijk aan deel uitmaken van de Amerikaanse kersttraditie. Ook in het Filmmuseum — dat de film tot en met 7 januari 2001 in een spiksplinternieuwe kopie toont — is Capra's naoorlogse tearjerker in de dagen rond Kerst inmiddels een jarenlange favoriet. Het is het tragische verhaal van de gewone jongen die zijn grote dromen nooit weet te verwezenlijken, maar die aan het slot — na een magische ingreep — inziet dat zijn leven best de moeite waard is. "Het happy end past in de aloude kersttraditie", aldus Dylan de Jong, "maar toch wringt er iets".

Verre reizen
"Natuurlijk, in eerste instantie is er de opluchting. Je hebt zoveel onrechtvaardigheid gezien, dat je allereerst een zucht van verlichting slaakt. George Bailey (gespeeld door Jimmy Stewart) wil bruggen bouwen en verre reizen maken en zijn besluit om ooit weg te gaan uit het gehucht Bedford Falls staat vast. Hij wil met zijn blote voeten in het gras lopen en de maan vangen met een lasso, maar om de een of andere reden wordt zijn vertrek steeds weer uitgesteld. Zijn vader gaat dood, waardoor George Bailey het bedrijf moet overnemen. Hij hoopt dat zijn broer het na een paar jaar zal overnemen, maar die gaat na zijn studie in het bedrijf van zijn schoonvader werken. Zijn broer vertrekt, en wordt zelfs een oorlogsheld. Zijn rivaal in de liefde vertrekt ook, om rijk te worden met plastic. De enige die blijft is George Bailey, de jongen met de grote dromen die zoveel tegenwerking uiteindelijk niet meer kan verkroppen en die in een donkere nacht van zijn zelfmoord gered zal moeten worden door een engel tweede klasse.
"Het is net alsof George Bailey zelf overrompeld wordt door het happy end, en wij met hem. Er zijn aan het slot betuigingen van vriendschap, solidariteit en medemenselijkheid. Het is hartverwarmend, zonder meer, en de tranen stromen over je wangen wanneer George Bailey op kerstavond uitgeroepen wordt tot de held van het dorp. Maar de lach van Jimmy Stewart spreekt ondertussen boekdelen. Hij lacht als een boer die kiespijn heeft."

Ik wil niet
"Wat uiteindelijk zo wreed is, is dat George Bailey zich tevreden stelt met een leven uit tweede hand. Steeds weer wordt hij gedwongen dingen te doen die hij eigenlijk liever niet doet. Hij wordt daarmee een soort martelaar tegen wil en dank, zoals Graham Chapman in Life of Brian die tegen zijn wil uitgeroepen wordt tot de leider. 'Ik wil niet!' zo probeert hij nog, maar het volk roept 'Wij volgen u overal!'. Dat is zeg maar de geestige variant van It's a wonderful life. De titel is trouwens ook vrij cynisch. Het leven van George Bailey is helemaal niet zo 'wonderful'. Het leven is een compromis. En wat dat betreft is de Nederlandse titel Mens, durf te leven! eigenlijk heel goed gekozen. Het is alsof die titel het middelmatige bestaan van George Bailey wél onderkent, en hem zelfs aanspoort om zijn dromen waar te maken.
"Jimmy Stewart doet me in deze film ook een beetje denken aan Jack Nicholson aan het slot van One flew over the cuckoo's nest. Het gevaar is geweken en de anarchie is weg, maar ook alle levensvreugde. One flew over the cuckoo's nest is trouwens wel een voorbeeld van een Amerikaanse film waarin de dood een betere uitweg is dan een mediocre leven. Bij Capra is dat niet het geval. Hij laat zijn held berusting vinden in zijn lot. 'Leg je neer bij je middelmatige bestaan', dat is eigenlijk de boodschap van de film. 'Je hebt een rotleven, maar de kleine dingen maken het toch de moeite waard', dat is toch heel pijnlijk en heel wrang.
"Frank Capra kreeg destijds veel kritiek op het feit dat George Bailey zo desperaat was dat hij zelfmoord wilde plegen. Capra zei: 'Sometimes a greater lesson can be read into a bad example then into a good one'. Het is een uitspraak die ook heel goed uit de mond van Fassbinder had kunnen komen, maar het punt is, dat Capra aan het slot juist wel het goede voorbeeld geeft. Daarmee stimuleert hij niet tot nadenken, maar sust hij vooral in slaap."

Belinda van de Graaf



top
IT'S A WONDERFUL LIFE

Januari 2001 #218

Regie
Frank Capra

Kleur en zwart-wit, 130 minuten

Te zien
tot en met 7 januari in het Filmmuseum

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
Icarus
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
Indivisibli
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE (Lucile Hadzihalilovic)
INNOCENCE (Paul Cox)
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
Insyriated
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
The Interview
Interview (Steve Buscemi)
INTERVIEW (Theo van Gogh)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers (Don Siegel)
Invasion of the Body Snatchers (Philip Kaufman)
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
Isabelle (Ben Sombogaart)
ISABELLE (Tim Oliehoek)
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul