Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Leonor Silveira: Liefde zonder haarlak Inzicht en gekkigheid

INQUIÉTUDE

Frankrijk/Portugal/Spanje/Zwitserland, 1998 | Manoel de Oliveira
Inquiétude. Angst, twijfel, bezorgdheid. De Portugese cineast Manoel de Oliveira snijdt als gebruikelijk existentiële thema's aan. Hij neemt er de tijd voor in dit literaire drieluik, en waarom ook niet. Geduldig en met oog voor detail wikkelt hij de verhalen af, van oud naar jong en van de dood naar onsterfelijkheid. Gemaakt met liefde voor de filmkunst.

Het grote Catherine Deneuve-retrospectief deze zomer heeft mij maar matig kunnen overtuigen. Belle de jour, Belle maman, Belle Catherine, alleen maar mooi is zo saai. En bovendien kom je er moeilijk mee weg bij een regisseur als Manoel de Oliveira. Bij hem dien je jezelf te redden met verbeeldingskracht, met iets onbeschrijfbaars. Je moet boven jezelf uitstijgen. Zoals Marcello Mastroianni in Voyage au début du monde (1997), achter in de auto gezet om schier eindeloos te praten en te peinzen. Maar Deneuve in O convento (1995), onderdeel van het retrospectief, maakt een pijnlijk misplaatste indruk. De timing, de blik, de toon, het is het allemaal net niet. Ze acteert te nadrukkelijk en legt het daarmee af tegen de overige spelers in deze wonderschone film. De ware ster in O convento is Leonor Silveira, zonder haarlak en alomtegenwoordig ego. Zij is al jaren de oogappel van De Oliveira en opnieuw te zien in de tweede episode van zijn driedelige film Inquiétude. Hierin speelt zij de prostituee Suzy, "poor Suzy", zoals haar minnaar haar steevast noemt.

Knipoog
Manoel de Oliveira (1908) is naast een toegewijd wijnboer nog altijd een productief regisseur. Sinds 1981 maakt hij vrijwel jaarlijks een film, gesteund door zijn vaste producent Paulo Branco. Hoeveel of hoe weinig mensen hij ook kan bekoren, hij gaat zijn eigen gang en zodoende maakt Inquiétude net als bijvoorbeeld Party (1996) een ongedwongen indruk. Je houdt ervan of niet. De Oliveira's dialogen gaan vrijwel allemaal over de diepere zaken des levens en verlangen van de kijker inzet en betrokkenheid. In ruil daarvoor geen filosofisch gewichtigdoenerij maar inzicht, en waar nodig wat gekkigheid.
"Maak jezelf van kant", buldert een oude, beroemde geleerde tegen zijn zoon aan het begin van de film. Want, zo volgt in het soms al te statische schouwspel, de dood brengt onsterfelijkheid. En de vrouw brengt leven; wat dan weer genoeg stof oplevert om de volgende twee hoofdstukken mee te vullen. De drie delen van de film zijn geheel verschillend van karakter en worden ogenschijnlijk terloops met elkaar verbonden. Met een knipoog naar het surrealisme eindigt het eerste stuk in het theater, alwaar Suzy en haar medeprotagonisten de fakkel overnemen. In het Oporto van de jaren dertig ontvouwt zich vervolgens een melodrama waarin troost geput wordt uit een bijna vergeten sage over de Moeder van de Rivier (ook mannenharten kunnen breken, is de boodschap), het slotstuk van de film. En zo brengt De Oliveira wel degelijk lijn aan in de film, die uiteindelijk met een cirkelbeweging langs oud en jong over dat ene mysterie gaat: het leven.

Details
Het eerste deel is gebaseerd op het toneelstuk 'Os imortais' van Helder Prista Monteiro, de overige delen op de novellen 'Suzy' van António Patrício en 'Mãe de um rio' van Augustina Bessa-Luís. De bewerkingen worden filmisch interessanter naarmate de film vordert en er meer beweging en buitenopnamen aan te pas komen. Naast Silveira zijn ook de overige spelers goed op hun plaats, zoals José Pinto als de oude geleerde die uiteindelijk brult als een bange, verwarde leeuw.
"Details kunnen voor mij betekenen wat het leven voor anderen betekent", vertelt de vriend van Suzy's minnaar. Ook de film kent prachtige details, zoals het subtiele verschil tussen twee vrijwel identieke scènes in het laatste deel. Allereerst is er Irène Papas, op zich al een leeftijdloze verschijning, die als de Moeder van de Rivier via een droge rivierbedding de bergen komt uitgelopen. Haar duizendjarige leven loopt ten einde, vergeten en verlaten als zij is. Plots krijgt zij bezoek van een wanhopig meisje uit het dorp, die het duizendjarige leven overneemt. Wanneer zij op dezelfde plek als Papas de bergen uitkomt, is de camera net iets meer naar de grond gericht. Het water stroomt nu onder haar voeten door, zij is tenslotte de nieuwe Moeder van de Rivier.

Jeroen Lok



top
INQUIÉTUDE

September 1999 #203

Productie
Paulo Branco
Regie
Manoel de Oliveira
Scenario
Manoel de Oliveira, gebaseerd op het toneelstuk 'Os imortais' (Helder Prista Monteiro) en de novellen 'Suzy' (António Parício) en 'Mãe de um rio' (Augustina Bessa-Luís)
Camera
Renato Berta
Geluid
Philippe Morel
Jean-François Auger
Montage
Valérie Loiseleux
Art direction
Isabel Branco
Met
José Pinto
Luís Miguel Cintra
Leonor Silveira
Diogo Dória
Irène Papas

Kleur, 108 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 9 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
Icarus
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
Indivisibli
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE (Lucile Hadzihalilovic)
INNOCENCE (Paul Cox)
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
Insyriated
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
The Interview
Interview (Steve Buscemi)
INTERVIEW (Theo van Gogh)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers (Don Siegel)
Invasion of the Body Snatchers (Philip Kaufman)
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
Isabelle (Ben Sombogaart)
ISABELLE (Tim Oliehoek)
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul