Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
De ziel van Hollywood

INLAND EMPIRE

Verenigde Staten, 2006 | David Lynch
David Lynch' eerste film in vijf jaar is een monument voor de Amerikaanse cinema. Laura Dern balanceert in inland empire prachtig tussen vastberadenheid, onbegrip en paniek — net zoals de kijker.

'Er was eens een stadje.
Daar stond een chemische fabriek.
Mensen kregen rare dromen
en zagen dingen die er niet waren.'
Citaat uit de film inland empire.

Mensen die na het zien van lost highway en mullholland drive niet meer wisten waar ze het zoeken moesten — ik laat de betekenis van 'waar', 'het', 'zoeken' en 'moesten' even in het midden — en die zichzelf daarom haatten, die mensen moeten inland empire zo goed als zeker niet gaan zien. Aan de andere kant, ergens tijdens deze drie uur durende beeldenstroom zal iedereen wel een keer gefrustreerd raken.
En die frustratie zal ook weer verdwijnen. En dat zegt iets.

Echo
We kijken naar filmsets, naar boulevards die sets zijn in films, naar groezelige kamertjes die we herkennen als filmsets, naar anonieme hotelkamers die in het collectieve geheugen alleen nog als filmset bestaan, naar besneeuwde Poolse straten, meer film dan werkelijkheid, naar een toneelvoorstelling met mensen in konijnenkostuums en naar echte filmopnames op een set. Alles is werkelijkheid en alles is set. We horen flarden van gesprekken die we kennen uit films, dreigementen, noir, vertwijfeling, paniek, een zin met de echo van duizend films, 'kijk naar me en zeg of je me kent'.
inland empire ís het Lynchiaans universum, meer dan lost highway en mullholland drive dat waren. Zijn eigen films zijn te herkennen in spelers, in stemmen, in rode gordijnen, in het Hollywood van mulholland drive, in de konijnen uit rabbits, de ruimte uit darkened room, in de onderhuids pulserende waanzin en de 'ambient horror soundscapes': zijn binnenwereld, zijn 'state of mind', zijn 'inland empire'. En wat Lynchiaans precies is, dat weet je alleen wanneer je het ziet. Iemand omschreef het ooit als een bepaald soort ironie waarin het macabere en het aardse op zo'n manier samengaan dat blijkt dat het eerste voortdurend in het laatste zit opgesloten.
En naast de echo's van zijn eigen films, herkennen we in atmosfeer en poses en zinnen en misschien zelfs shots nog heel veel andere Hollywoodfilms.
En zonder plot. Vergeet plot, en vergeet chronologie. Lynch pakt zijn onderwerp vanuit allerlei hoeken en tijden tegelijk vast. Dat zijn de scènes die we te zien krijgen. Maar de beelden blijven slechts benaderingen: de werkelijkheid ontglipt. Dat moet ook wel want Lynch begon zonder plot te draaien omdat hij benieuwd was of uit alle fragmenten een groter verband naar boven zou komen. Het fascinerende aan inland empire is, dat dit inderdaad gebeurt.

Er is iets mis
Voor wie zich aan een verhaallijn wil vasthouden, zijn er de belevenissen van Nikki Grace, ook wel Susan Blue. Nikki balanceert dankzij actrice Laura Dern prachtig tussen vastberadenheid, onbegrip en paniek — net zoals de kijker. Van regisseur Stewart (Jeremy Irons) krijgt zij een rol in de nieuwe film-in-de-film productie 'On high in blue tomorrows'. Er is alleen iets mis met de film. Nikki hoort dat de film in feite een remake is en dat de opnamen ooit werden stilgelegd omdat de twee hoofdrolspelers werden vermoord. Er ging iets helemaal verkeerd, vertelt Stewart: "Iets ín het verhaal ging helemaal verkeerd". En daar is Lynch. Wat dan? In het verhaal? Hoezo ín het verhaal? Maakt niet uit. Gewoon kijken.

Kus
Net als in mulholland drive suggereren scènes een verhaal doordat ze op zichzelf herkenbaar zijn. Soms voelt het alsof je boven de studio's hangt en verschillende scènes ziet worden opgenomen. Vanuit de lucht is er een verband maar op de grond horen ze bij verschillende verhalen. Misschien net als in dromen, bij gebrek aan beter een geliefde en redelijk passende metafoor voor films van deze regisseur.
inland empire is misschien wel de ziel van Hollywood: losse scènes die op een metaniveau spelen met fictie en werkelijkheid. Zoals de boeken van Borges metaverhalen zijn en spelen met het labyrintische karakter van literatuur, zo speelt Lynch op metaniveau met de Amerikaanse cinema, niet zozeer met conventies van film maar met wat film ís op een existentieel niveau: wat film met ons doet, hoe film ons laat voelen. Film is kijken en bekeken worden, we zien anderen en we zien ons zelf, we proberen daarmee iets te begrijpen van wat om ons heen gebeurt, of van onze eigen meer ongrijpbare kanten. En we begrijpen er wel iets door maar we kunnen niet alles in verband zien. Want dat is er niet. We begrijpen alleen fragmenten.
"Actions do have consequences", vertellen personages ons herhaaldelijk in inland empire. En waarom zouden 'actions' op een set dan geen consequenties hebben, lijkt de film zich af te vragen. Hoezo zijn 'actions' van acteurs niet echt? Wij interpreteren ze niet als echt. En toch is Hollywood ergens — niet alleen bij Lynch — ook een werkelijkheid als alle andere. Een van de meest herkenbare structuren in de film is die waarbij fictie en werkelijkheid voortdurend door elkaar lopen. Een deur op een set zet iemand op straat, en een deur op straat leidt via veel trappen naar een groezelig kamertje waar Nikki Grace een monoloog houdt of naar een theater waar Nikki Grace zichzelf op een scherm ziet. Een kus in een film kan tot vergelding in de realiteit leiden.
Sommige mensen denken misschien dat David Lynch wil verwarren. Anderen denken dat hij daarboven staat. De Amerikaanse auteur David Foster Wallace, zegt het zo: "Het is niet zo dat Lynch op de een of andere manier boven manipulatie staat, het is meer dat hij daar gewoon niet in is geïnteresseerd. De films van David Lynch gaan over beelden en verhalen in zijn hoofd die hij naar buiten wil brengen en echt wil maken. Zo complex als dat mogelijk is."
En zo is het.

Ronald Rovers



top
INLAND EMPIRE

April 2007 #287

Productie
David Lynch
Mary Sweeney
Regie, scenario en montage
David Lynch
Camera
Odd-Geir Saether
Art direction
Christina Ann Wilson
Christine Wilson
Wojciech Wolniak
Met
Laura Dern
Jeremy Irons
Justin Theroux
Harry Dean Stanton

Kleur, 180 minuten

Distributie
A-Film
Te zien
vanaf 5 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
Icarus
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
Indivisibli
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE
INNOCENCE
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
INTERVIEW
The Interview
Interview (2007)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
ISABELLE
Isabelle
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul