I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Otto Sander op de Siegessäule De engelen zwieren weer boven Berlijn

IN WEITER FERNE, SO NAH!

Duitsland, 1993 | Wim Wenders
Zes jaar na Der Himmel über Berlin heeft Wenders zijn engelen nog eens van stal gehaald. In weiter Ferne, so nah!, vorig jaar goed voor de juryprijs in Cannes maar later op verzoek met vijftien minuten ingekort, staat wederom bol van de symboliek. De kracht van de film ligt elders.

In 1987 maakte Wim Wenders de (post)moderne parabel Der Himmel über Berlin. Bij de aftiteling stond: wordt vervolgd. Naar eigen zeggen vond Wenders dat hij na de val van de Muur een vervolg moest maken. Een andere reden was misschien dat het eerste deel een succes was en Wenders' volgende film Until the end of the world, niet echt.
In weiter Ferne, so nah! (eveneens bekend onder de Engelse titel: Far away, so close!) begint dan ook waar Der Himmel was geëindigd, met de engel Cassiel (Otto Sander) als enige overgeblevene in de lucht boven Berlijn. Zijn collega-engel Damiel (Bruno Ganz) was al afgedaald naar het aardse nadat hij verliefd werd op circusartieste Marion (Solveig Dommartin). Behandelde Wenders eerst de Werdegang van Damiel (nu bakt hij pizza's), deze keer volgt hij Cassiels omzwervingen in het 'aardse paradijs' waarin Berlijn is veranderd.
Nieuw in het verhaal zijn de thriller-elementen — geen specialisme van Wenders en zo te zien evenmin van zijn co-auteurs. De subplot rammelt hier en daar, maar komt er op neer dat Cassiel betrokken raakt bij de handel van een Amerikaans-Duitse zakenman, die met de voormalige Sovjet-staten illegale geweld- en pornovideo's ruilt tegen wapens. Die zakenman (een sterke rol van Horst Buchholz) blijkt de zoon te zijn van een foute Duitser die in 1945 naar de Verenigde Staten vluchtte. Daarbij bleef zijn zusje achter, samen met de chauffeur — vertolkt door de 92-jarige Heinz Rühmann.

Engelenblik
Wenders heeft wat hij zelf noemt de 'angel's view' uitgevonden. Natuurlijk bestond het idee van een persoon die niet gezien wordt door zijn medepersonages al veel langer, veelal in de vorm van een alter ego of een op aarde teruggekeerde ziel van een dode. Origineel was en is echter dat de toeschouwer ook diens gezichtspunt deelt. Dat heeft in technisch opzicht geleid tot een fenomenale, vliegende cameravoering. Een lust voor het oog.
Als engel hoort Cassiel ieders gedachten en dat is iets wat elk mens wel zou willen (hoewel niet te lang). Hij ziet alles: geheime ontmoetingen, verborgen plekjes en illegale praktijken. De prijs die de engelenschare (nieuw aan het firmament is Nastassja Kinski als Raphaela) voor deze gave moeten betalen is hun vermogen om iets tot stand te brengen, daar beneden. Hun bestaan is zinloos, zeker nu hun raadgevingen aan 'de afgestompte mens' niet meer uitkomt boven 'de stem van het geld'.
Een bezwaar tegen de keuze van een heilig figuur als held is natuurlijk dat je je niet kunt inleven. Die identificatie met de hoofdpersoon is bij Wenders' laatste, meer filosofische films, minder van belang. Maar je zoekt toch naar een ijkpunt. Al is het maar een glimp van herkenning of juist een gevoel van weerzin. Anders blijft de film in de lucht hangen.

Gorby
Wenders zal van zijn critici in Cannes, die wel van zijn ingehouden meesterwerk Paris, Texas (1984) hielden, misschien te horen hebben gekregen dat hij teveel wil met zijn films. De wijsheden die de engelen debiteren, de poëtische teksten van de voice over, de scène waarin Cassiel een arm slaat om special guest Gorbatsjov, de humorloze verwijzingen naar de tijd ('Zeit ist Kunst'). Voeg daaraan toe het motto (Mattheüs 6 vers 22) en de koormuziek aan begin en einde van de film. Te hoog gegrepen? Tja. Je zou ook kunnen zeggen: veel lef.
De kwaliteit van In weiter Ferne, so nah! ligt niet zozeer bij de literaire of politieke pretenties van de regisseur, maar bij de schitterende stijl van film en spel die tot het einde toe wordt volgehouden. Het zwierige, nu eens zwart-witte, dan weer kleurige beeld van Berlijn met zijn beladen geschiedenis en zijn melancholieke bewoners (onder wie ook Lou Reed), straalt een aangename mengeling uit van weemoed en 'lebensbejahend' esprit.
Wenders heeft eens verklaard zich aangetrokken te voelen tot 'narratieve cinema zonder verhaallijn'. Dat leidt soms tot losse eindjes, absurde wendingen en al te symbolische toevalligheden. Daar staat tegenover dat zijn associatieve manier van filmen buitengewoon consequent is, nergens van gemakzucht getuigt en dat het merendeel van zijn associaties tot de verbeelding spreekt. Alleen moet je er, zoals dat heet, voor open staan. In dit geval tweeënhalf uur lang.

Viktor Frölke



top
IN WEITER FERNE, SO NAH!

Mei 1994 #145

Produktie
Ulrich Felsberg
Wim Wenders
Regie
Wim Wenders
Scenario
Wim Wenders
Ulrich Zieger
Richard Reitinger
Camera
Jürgen Jürges
Muziek
Laurent Petitgand
Montage
Peter Przygodda
Met
Otto Sander
Peter Falk
Horst Buchholz
Nastassja Kinski

Zwart-wit en kleur, 150 minuten

Distributie
The Movies Filmdistribution
Te zien
vanaf 5 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE
INNOCENCE
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
INTERVIEW
The Interview
Interview (2007)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
ISABELLE
Isabelle
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul