The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Verslingerd aan de tweekwartsmaat

IN DE GREEP VAN DE TANGO

Nederland, 1991 | Leendert Pot
Passie voor muziek is moeilijk onder woorden te brengen. Muziek is zo abstract. Als een bepaalde melodie of een beweging van een strijkstok een snaar bij je raakt is de ontroering het enige uiterlijke bewijs. Je adoratie voor muziek in woorden vangen blijft altijd behelpen. Maar omgekeerd geldt het ook. Met muziek iets zeggen gaat vaak makkelijker dan met woorden. Zoals Dennis Potter het onlangs nog in een interview met de Radio Times uitdrukte: "Music has a way of hitting a nerve in the popular imagination that no amount of dialogue can convey".

De twee hoofdfiguren in de films De korenslag en In de greep van de tango zijn verslingerd aan muziek. De vorm waarin zij hun hartstocht goten gaf documentarist Leendert Pot de mogelijkheid voor elk van zijn films een andere benadering te kiezen.
De korenslag volgt de uitwerking van het impulsieve idee van Geert van Tijn een zogenaamde openbare zangles voor tachtigduizend mensen te organiseren. Zo'n voorstel kan weliswaar charmant zijn en het fanatisme van de bedenker nog zo aanstekelijk, er zijn bepaalde minimumvoorwaarden waaraan een hoofdpersoon moet voldoen. En verstaanbaarheid is daar een van. Geert van Tijn praat helaas erg binnensmonds. Hij is de levende uitvoering van de 'ridder van de doevige figuur'. Je staat dan ook niet gek te kijken als zijn plan, het Guinness Book of Records te halen, mislukt. Zijn naïeviteit komt in botsing met de bureaucratie, wanneer er daadwerkelijk iets moet worden georganiseerd. Het chaotische gerepeteer van zangliefhebbers die op de publiciteit afkomen, is tekenend voor Pots regiebenadering.

Blik bekende Nederlanders
Wie wil niet in het Olympisch Stadion in Amsterdam uit volle borst meezingen met de massa? Aan het begin van de film illustreert de regisseur Van Tijns uitspraken met beelden van een stadion vol voetbalsupporters. Van Tijn herinnert ons fijntjes aan de saamhorigheid die van zo'n massa mensen uit kan gaan. Beginnen supporters niet vaak gewoon, zomaar spontaan te zingen en zijn dat niet vaak operafragmenten, van Verdi bij voorbeeld?
Van Tijns eigen enthousiasme maakt hem blind voor de organisatieproblemen. Hij heeft iets bedacht en wil daar de artistieke kant van bewaken. En dan moeten de mensen van het in de arm genomen organisatiebureau niet aan komen zetten met rare publiciteitsvoorstellen. Een blik bekende Nederlanders opentrekken is echt uit den boze. Reclame is goed, maar daar zorgt Van Tijn liever persoonlijk voor. Het idee moet trouwens voor zich spreken. Theo Loevendie heeft zich er ook door laten inspireren. De krankzinnigheid van zoiets massaals gaf hem het idee voor een compositie.
De film laat alleen flarden van de voorbereiding zien en die zijn niet altijd even duidelijk. De tragiek en de ingehouden woede van de initiator geven de film zijn scherpe randjes. Wanneer Van Tijn te horen heeft gekregen dat het hele project — althans in Amsterdam — is afgeblazen vanwege financiële moeilijkheden, fietst hij kwaad weg. Maar niet alvorens zijn tas zenuwachtig onder de snelbinders te hebben gepropt. Eerder vertelde hij over de kleine mislukkingen in zijn leven, die hem tot eenvoudige muziekleraar degradeerde. Gelukkig vindt hij troost bij zijn cello.

Inspiratiebron
Dan heeft Carel Kraayenhof, de hoofdpersoon uit In de greep van de tango een heel andere instelling. Wij krijgen hem in het eerste shot op de rug te zien. In een straatje in Buenos Aires is hij op zoek naar het huis van tango-tekstschrijver Miguel Angel Olivera. Op de achterkant van Kraayenhofs t-shirt staat de vraag 'How far can you get?' Nou, het kan voor deze Nederlandse bandeonist nooit ver genoeg zijn.
De film wordt als een spannend geheel gepresenteerd. De camera volgt hem op reis naar zijn grote voorbeeld en inspiratiebron, de bejaarde maestro, Osvaldo Pugliese. Toen Kraayenhof Puglieses tangovorm hoorde werd hij acuut verliefd. De zogenaamde yumba bleek een nieuw ritmisch concept, want het had twee beats in plaats van de gebruikelijke vier. Kraayenhof legt uit dat er binnen de tangomuziek verschillende opvattingen heersen. Naast de moderne interpretatie zoals wij die van Astor Piazolla kennen tovert de oude Pugliese met zijn veelkoppige band al jaren melancholieke tonen in tweekwartsmaat te voorschijn.
Kraayenhof heeft zichzelf, met grote discipline, alle mogelijkheden van het bandoneon-instrument bijgebracht. De autodidact ziet duidelijk verband met de figuur van Pugliese en diens muziek: "Er schuilt verzet tegen de dingen in het leven, ook tegen de teleurstellingen". Hoe de oude Argentijnse communist en vakbondsinitiator de ups en downs van het leven vertaalde in meeslepende muzieknoten, dát sprak Kraayenhof aan. Puglieses liefde voor anderen, zijn solidariteit met mede-onderdrukten, bracht de componist en bandleider meerdere malen in het gevang. Tijdens optredens van zijn orkest werd consequent een rode anjer op zijn stoel gelegd ten teken van respect. De mensen zeiden dan "De tango is gevangen".
De sfeer die uit de film naar boven borrelt is liefdevol. Een dialoog in muziek. Of die nu komt van Kraayenhofs Tango Cuatro, van Roberto Alvarez of van de gelegenheidsband van Nederlandse en Argentijnse musici. Kraayenhof zegt te communiceren met zijn klankvolle toetseninstrument. Het is een taal die wij, mede dankzij de montage van de film, duidelijk verstaan.

Esther Kerkhof



top
IN DE GREEP VAN DE TANGO

Maart 1993 #132

Produktie
JURA Filmprodukties
Ruud Monster
Jan Ketelaars
Regie
Leendert Pot
Scenario
Leendert Pot
Greet Meesen
Camera
Brigit Hillenius
Geluid
Mark Glynne
Montage
Leendert Pot
Marc Tromp
Michiel van Oosterzee
Muziek
Carel Kraayenhof
Met
Carel Kraayenhof
Don Osvaldo Pugliese

Kleur, 45 minuten

Distributie
LAVA Film
Te zien
vanaf 11 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
Icarus
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
Indivisibli
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE (Lucile Hadzihalilovic)
INNOCENCE (Paul Cox)
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
Instant Dreams
INSTINCT
Insyriated
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
The Interview
Interview (Steve Buscemi)
INTERVIEW (Theo van Gogh)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers (Don Siegel)
Invasion of the Body Snatchers (Philip Kaufman)
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
Isabelle (Ben Sombogaart)
ISABELLE (Tim Oliehoek)
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul