I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
De man is een biologisch ongeval

I SHOT ANDY WARHOL

Verenigde Staten, 1996 | Mary Harron
"Wat moet gebeuren is de regering omver werpen, het geld afschaffen en het mannelijke geslacht uitroeien." Deze gespierde woorden schreef Valerie Solanas na een dubbelleven als psychologiestudent en wegwerphoer aan de onderkant van de samenleving. Eigenhandig maakte ze een begin met de eliminatie van de man door het pistool op Andy Warhol te richten. De verfilming van haar levensverhaal is echter niet zo gedateerd en sensatiebelust als de filmtitel doet vermoeden.

Het magnum opus van Valerie Solanas heet 'SCUM-manifesto', de openbare verklaring van haar Society for Cutting Up Men. Wie hier ironie in ziet, heeft het mis. Solanas was bloedserieus in haar bedoelingen. Toch is een vaak geciteerde regel uit het manifest zowel grappig als bitter: "De man zal een rivier van snot overzwemmen en één kilometer tot zijn neus door braaksel waden als hij denkt dat daar een vriendelijk kutje op hem wacht". Die verguisde man is een biologisch ongeval, met een onvolledig paar chromosomen, en onmachtig om liefde te geven. Als wandelende neukmachine is de man het niet waard om de wereld te overheersen. Seks is daarom het afval van de dommen, een eenzelvige bezigheid, niet creatief en dus zonde van de tijd. Vaderschap is slechts de voornaamste gelegenheid van de man om te beheren en te manipuleren.
Hoe Solanas tot deze radicale mening is gekomen, wordt door filmmaker Mary Harron als volgt verklaard: ze is seksueel misbruikt in haar jeugd en hoereerde om aan haar schamele centen te komen. Rebellie en scherpzinnigheid deden de rest. Menig regisseur likt zijn vingers af bij een dergelijk levensverhaal en een sensatiebeluste aanpak ligt dan ook op de loer. Aan een aantal keuzes van Harron is af te lezen dat zij niet in deze valkuil getrapt is.

Zendingsdrang
Allereerst besloot Harron om beelden van Solanas' hoererij-praktijken te koppelen aan het voorlezen van bovenstaande citaten uit het manifest. Hierdoor wordt Solanas geen karikatuur van een vuilgebekte lesbienne die mannenhater wordt, maar een mens van vlees en bloed. Het begrip voor haar achtergronden gaat gelukkig echter niet zover dat het neerknallen van Andy Warhol daardoor wordt goedgepraat. De film wekt nogal wat tegenstrijdige gevoelens op, waarbij je heen en weer wordt geslingerd tussen inzicht in de motieven van een verbitterde vrouw en de weerzinwekkende gevolgen daarvan.
Verder wordt er nog een valkuil omzeild, en wel die van het romantiseren van Warhols 'Factory'. De film laat ook de zelfingenomen kant van deze kunstenaars zien. Solanas wordt slechts gezien als één van die freaks waar Warhol en de zijnen zich graag mee omringden. Ze trad het koninkrijk binnen met een toneelstuk in haar hand: 'Up your ass' ('Krijg de klere'). Dit obscene stuk zou geknipt zijn om door Warhol te worden geproduceerd. Dat dit niet gebeurde, probeerde hij weer goed te maken door haar een filmrolletje in — ironisch genoeg — I'm a man aan te bieden.
Warhol staat haar verdere aanwezigheid oogluikend toe, maar meer omdat hij nooit nee kon zeggen. Naar eigen zeggen slaat hij gekken hoog aan, omdat zij zich niet normaal kunnen uiten. Maar Warhols hang naar het subversieve kende echter grenzen, en die werd bereikt bij Solanas. Ze maakte het te bont met haar egoïsme, haar zendingsdrang en grootheidswaan. Haar wordt de toegang tot de decadente Factory ontzegd, wat olie op het vuur is voor haar paranoia. Zelfs tussen de meest tolerante mensen lijkt Solanas uiteindelijk alleen te staan.

Oude doos
Regisseur Harron kiest er terecht voor om de nadruk te leggen op de persoon Solanas en niet op haar functie binnen de vrouwenbeweging. SCUM is weliswaar een wrokkige woede-uitbarsting van één vrouw en beleefde zijn 'fifteen minutes of fame' pas nadat er een beroemde kunstenaar in het spel kwam, maar toch staat SCUM niet op zichzelf. Alhoewel SCUM voorheen geen enkele volgeling had, riepen feministische revolutionairen Solanas uit tot de eerste vrouwelijke voorvechter van de vrouwenrechten en één van hun belangrijkste woordvoerders.
Een grote verdienste van I shot Andy Warhol is dat deze context niet genoemd wordt en Harron de verleiding heeft weerstaan om er een historisch correcte film van te maken. Eén vrouw is genoeg om tot nadenken te stemmen. Haar militante ideeën komen weliswaar uit de oude doos, maar hebben nu nog steeds hun impact door hun weerzinwekkende inhoud. I shot Andy Warhol kan gezien worden als een anti-voorbeeld. Veel vrouwen uit de huidige generatie, ondergetekende idem dito, vinden dat de strijd nu wel gestreden is, en verafschuwen het aannemen van een slachtofferrol, maar nog meer het radicale denken uit de jaren zeventig.
De actualiteitswaarde van de film ligt in het besef dat verbittering van alle tijden is, en dat niet de man, maar die verbittering in jezelf bestreden moet worden. De film slaagt er dus in een voetnoot uit de geschiedenis opnieuw leven in te blazen, ook doordat de film rauw, grappig en gespierd is. "Als SCUM toeslaat, is het in het donker." Dertig jaar na deze uitspraak blijkt dat SCUM nu nog slechts toeslaat in het donker van de bioscoopzaal. Maar effectief is het nog steeds.

Mariska Graveland



top
I SHOT ANDY WARHOL

April 1997 #177

Produktie
Tom Kalin
Christine Vachon
Regie
Mary Harron
Scenario
Mary Harron
Dan Minahan, deels gebaseerd op de boeken 'The letters and diaries of Candy Darling' en 'Tales that deliver' van Jeremiah Newton
Camera
Ellen Kuras
Geluid
Rob Taz
Montage
Keith Reamer
Muziek
John Cale
Met
Lili Taylor
Stephen Dorff
Jared Harris
Martha Plimpton

Kleur, 103 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 10 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE
INNOCENCE
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
INTERVIEW
The Interview
Interview (2007)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
ISABELLE
Isabelle
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul