La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Auschwitz? Nooit van gehoord

Im Labyrinth des Schweigens

Duitsland, 2013 | Giulio Ricciarelli
Pas door het Auschwitzproces van 1963 werden de Duitsers zich massaal bewust van de verschrikkingen van het naziregime. Dat het zonder een paar onverschrokken juristen niet tot dit proces zou zijn gekomen, is te zien in Im Labyrinth des Schwei­gens.

Auschwitz? Nee, nooit van gehoord, zeggen jonge Duitsers in 1958 in Frankfurt tegen de jonge ambitieuze jurist Johan bij het gerechtshof. Ook deze jurist weet er niets van, want hij denkt dat het een kamp was waarin mensen in hechtenis zaten. Dat veel Duitsers in 1958 niets over Auschwitz wisten, lijkt een verzinsel van een overspannen scenarist, maar schijnt historisch juist te zijn. In de eerste jaren na de oorlog heerste in Duitsland collectief geheugenverlies. Het land werd wederopgebouwd, het naziverleden werd vergeten. Velen vonden dat na de afrekening met de nazileiders in 1946 in het Neurenbergproces het verleden kon worden begraven. Over de honderdduizenden die enthousiast met het naziregime hadden meegewerkt, heerste een oorverdovend zwijgen. In Im Labyrinth des Schweigens doorbreekt Johan, die een samenvoeging is van drie juristen in die tijd, het zwijgen. Gesteund door een krachtige procureur-generaal, die ook in werkelijkheid Fritz Bauer heette, wil hij de uitvoerders van de gruwelen in Auschwitz voor de rechter slepen. Het is een ingewikkelde operatie, omdat onder de Duitse wetgeving alleen mensen kunnen worden vervolgd die op eigen initiatief in de oorlog moorden pleegden. Wie een bevel opvolgde, blijft buiten schot. Vijf jaar werkt het clubje juristen aan de zaak, waarbij ze stevig worden tegengewerkt door autoriteiten, die vrezen dat ook zij in de beklaagdenbank zullen belanden. Uiteindelijk lukt het om tegen ruim twintig van de zevenduizend mensen die in Auschwitz hebben gewerkt een proces aan te spannen. Dit Auschwitzproces duurde twintig maanden en confronteerde de Duitsers voor het eerst massaal met de concentratiekampgruwelen.
Im Labyrinth des Schweigens brengt een hommage aan de vastberadenheid van de mensen die het zwijgen over Auschwitz doorbraken. Jammer dat de makers het historische verhaal niet genoeg vonden en de film hebben opgepept met melodrama over Johan. De jurist krijgt ruzie met zijn vriendin, doet een akelige ontdekking over zijn aan het oostfront verdwenen vader en raakt door alle spanningen in een crisis. Een groter bezwaar is dat de film het Auschwitzproces presenteert als het keerpunt in de Duitse omgang met het verleden, maar vergeet te melden dat Bauer het proces mislukt vond. Hij meende dat het onbedoeld de opvatting versterkte dat voor de nazigruwelen een klein groepje mensen verantwoordelijk was. Zij dwongen keurige Duitsers om tegen hun overtuiging in gruwelijke daden te plegen. Een volkomen vals beeld, stelde Bauer: "Er waren virulente nationalisten, imperialisten, antisemieten en jodenhaters. Zonder hen was Hitler ondenkbaar." Onderwerpje voor een volgende film?

Jos van der Burg


top
Im Labyrinth des Schweigens

April 2015 #375



Productie
Jakob Claussen
Ulrike Putz
Regie
Giulio Ricciarelli
Scenario
Elisabeth Bartel
Giulio Ricciarelli
Camera
Martin Langer
Roman Osin
Montage
Andrea Mertens
Art direction
Manfred Doring
Muziek
Nikki Reiser
Sebastian Pille
Met
Alexander Fehling
André Szymanski
Friederike Becht

Kleur, 124 minuten

Distributie
Lumière
Te zien
vanaf 30 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I.D.
I.Q.
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE
INNOCENCE
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
INSTINCT
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
INTERVIEW
The Interview
Interview (2007)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
ISABELLE
Isabelle
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
The Islands and the Whales
THE ISLE
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul