The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
De sleutel tot het spiegelpaleis

Holy Motors

Frankrijk, 2012 | Léos Carax
Holy moley! Holy Motors van Léos Carax is de beste opgestoken middelvinger die je in 2012 te zien kan krijgen. Niet voor niets krijgt de regisseur die onterecht niets won in Cannes in augustus een ere-Luipaard in Locarno.

Holy Motors begint met een opgestoken middelvinger. Echt. Letterlijk. We weten alleen nog niet naar wie.
Die opgestoken middelvinger is de sleutel tot de film. Ook dat moeten we letterlijk nemen. Hij zit vast aan het lichaam van de regisseur zelf: Léos Carax, die als de film begint in een hotelkamer ligt te slapen tot hij door het geluid van een scheepstoeter buiten gewekt wordt. Of slaapt hij nog? En ontwaakt hij in deze droom-in-een-film in een droom-in-een-droom? Met die sleutelvinger ontsluit hij vervolgens een geheime doorgang in de muur die hem in de bioscoopzaal brengt waar de film begonnen is.
Ook dat moeten we letterlijk nemen, want de droomachtige beelden die Holy Motors openen en die ons geruisloos van de ene in de andere werkelijkheid brengen zijn als een film-in-een-film of een droom over cinema en een slang die in zijn eigen staart bijt tegelijkertijd. Wat is droom, wat is film, en wat is werkelijk waar? Ze gaan naadloos in elkaar over in die korte proloog, waarin regisseur Carax misschien niet heel veel meer zegt dan: welkom in de wereld van mijn verbeelding. Hier gelden mijn regels.
Vandaar dat fuck you-gebaar.
Maar wat een heerlijke nieuwe wereld zit er achter die muur.
De associaties buitelen over elkaar heen. Van Alice in Wonderland tot Franz Kafka, via de Argentijnse labyrintische schrijver Jorge Luis Borges en de Franse surrealistische filmer Georges Franju tot de animatiefilm Cars en de films van Carax zelf. En meer.
Misschien moeten we dat 'fuck you' ook wel letterlijk nemen.
Deze film is een orgastische ervaring.

Paranoia filmpoëzie
De vijfde speelfilm van Léos Carax (1960) ging afgelopen mei in première in Cannes, waar hij met evenveel applaus als boegeroep ontvangen werd. Te controversieel dus om op z'n minst een regie-Palm in ontvangst te mogen nemen. Het Filmfestival Locarno reageerde adequaat en maakte bekend Carax in augustus een ere-Luipaard te zullen uitreiken. Daarmee treedt hij in de voetsporen van eerdere laureaten als Manoel De Oliveira, Jean-Luc Godard, Abbas Kiarostami en Paul Verhoeven.
Holy Motors was in Cannes overigens niet omstreden om z'n inhoud, maar om z'n vorm, die zoals uit die kleine ouverture blijkt zijn eigen associatieve wetten volgt, die je zowel heel letterlijk als diepduidend kunt interpreteren. Je weet alleen niet altijd welke van de twee paden je moet kiezen. Holy Motors is paranoia filmpoëzie. Het is filmpoëzie, zoals alleen poëzie van iets simpels als een wolk of een droom of een scheepstoeter iets groots en onbevattelijks kan maken. Vrij en rijk en eindelijk weer eens een film die de muren die de cinema om zich heen heeft opgetrokken doorbreekt met een even verwarrend als verfrissend resultaat.
Het heeft dertien jaar geduurd voordat Carax het voor elkaar kreeg om weer een speelfilm te realiseren. Na het eveneens gehate en bewierookte Pola X (1999) verdween de regisseur die in de jaren tachtig en negentig de Franse filmwereld wakker schudde met een drietal films die oerromantisch, fataal en onheilspellend waren (de 'Alex'-trilogie Boy Meets Girl, Mauvais sang, Les amants du Pont-Neuf), geplaagd door depressies en andere malheur onder de radar.
De film kwam, zo vertelde Carax in de spaarzame interviews die hij rondom de première in Cannes gaf, voort uit het niet van de grond komen van een aantal andere projecten. Daarop besloot hij het anders aan te pakken. Autonoom. Niet dat eindeloze wachten op geld en acteurs. Maar net zoals in de korte film Merde, die hij in 2008 als onderdeel van het drieluik Tokyo! draaide, op het lijf geschreven van zijn vaste acteur, muze en alter-ego Denis Lavant. Digitaal gedraaid. Al haat Carax digitaal. En dus gaat Holy Motors en passant ook over de alomtegenwoordigheid van die kleine cameraatjes in ons leven. Ook hier weer op een manier die even banaal-filosofisch als mysterieus is. Die camera's zijn er. Maar wie kijkt ernaar? En wie wordt bekeken? Rollen spelen en registreren worden zo een existentiële staat. Ik word gefilmd dus ik ben. Maar willen we daar wel op worden vastgepind?

Odyssee
In Merde speelt Lavant een roodharig monster. Een opgejaagde faun die zich krom en hongerig door de straten van Tokyo haast, onderwijl grote hoeveelheden bloemen naar binnen schrokkend. In Holy Motors keert deze Monsieur Merde terug op de Parijse begraafplaats Père Lachaise waar hij actrice annex fotomodel Eva Mendes ("erotic and robotic at the same time", aldus Carax) ontvoert en aan haar haren knabbelt. Monsieur Merde is slechts een van de vele incarnaties van Lavant in Holy Motors. In totaal speelt hij elf rollen, waaronder een bankier, een bedelares, een stervende man, een huurmoordenaar en de aanvoerder van een accordeonorkest.
In feite is Holy Motors niet meer dan een lange autorit, waarin een man die zich Monsieur Oscar noemt zich in een witte stretch limo door Parijs laat vervoeren om in diverse vermommingen kleine interventies in de werkelijkheid te doen. Die auto is zijn kantoor, kleedkamer en kantine. Voor elk van zijn acties tijdens die vierentwintig uur durende odyssee neemt hij een ander persona aan. Soms is die rol een vermomming, soms een meer professioneel kostuum dat bij de functie past (zoals het pak met sensoren van de motion capture specialist). In een ander geval is het personage iemand die met anderen interacteert (zoals de vader) en ga je ervan uit dat deze rol dus niet een eenmalig inmengen is.
Dat alles maakt het interessant om je af te vragen wie die Monsieur Oscar precies is. En of Monsieur Oscar, die nu eenmaal de eerste is met wie de estafette begint, niet ook een rol is. Is hij een wraakengel of een beschermengel? Is hij iemand die de orde verstoort of de balans in het universum herstelt? Maakt hij kortom deel uit van een Philip K. Dick-achtig 'Adjustment Team'? Of is hij iemand die speelt omdat hij bespeeld wordt? Gedurende de film zal een aantal van deze vragen worden opgelost, al laat Holy Motors veel ruimte voor eigen interpretatie en associatie. Carax houdt ervan om met filosofie en genre te spelen.

Schoonheid
Een van de mogelijke antwoorden komt als Monsieur Oscar, die we gemakshalve maar even zo blijven noemen, in zijn limousine een ontmoeting heeft met de door Michel Piccoli gespeelde 'man met de moedervlek'. Het is een sleutelscène omdat hier voor het eerste duidelijk Carax' obsessie met het leven voor en achter de camera wordt uitgesproken. De man met de moedervlek vraagt Oscar waarom hij doet wat hij doet. Oscar antwoordt dat de schoonheid ervan 'in de act', in het doen zelf ligt. Waarop de man hem eraan herinnert dat schoonheid in het oog van de waarnemer schuilt en zich afvraagt wat je met schoonheid moet als er niemand is om het waar te nemen.
In die opmerking ligt een hele wereld verscholen. Holy Motors werd door Carax opgedragen aan actrice Yekaterina Golubeva die hij castte in Pola X en met wie hij samen een dochter opvoedde. Golubeva maakte in 2011 een einde aan haar leven en in haar rouwadvertentie stond het volgende citaat van Robert Musil uit Der Mann ohne Eigenschaften: "Ik geloof dat schoonheid, zei Ulrich, niets anders is dan de uitdrukking van het feit dat er van iets gehouden is."
Ondanks de melancholische ondertoon van deze autobiografische verwijzing zitten er twee vitale kernbegrippen in: schoonheid en handeling.
Holy Motors is een ode aan de cinema. Niet alleen door zijn talloze verwijzingen naar andere films en die van Carax zelf. Die zitten erin voor de liefhebbers, maar het doet er niets toe als je ze niet herkent. Belangrijker is dat Holy Motors een ode aan het proces van het filmmaken zelf is, aan 'the act' (wat je in het Engels ook nog eens lekker tweeduidig kunt interpreteren). Aan de lol van het verhalen vertellen, rollen spelen, transformeren, identificeren en personifiëren. En daarmee ook aan acteur Denis Lavant, clown, circusman, transformatiekunstenaar, zelfontvlammend speler. En daarmee ook een ode aan het lichaam in een virtuele wereld (kijk maar naar de scène waarin hij die motion capture specialist speelt).
Holy Motors is een film die niet alleen onderzoekt hoeveel verschillende rollen wij in ons leven spelen, maar die ook laat zien hoe onze handelingen het gevolg zijn van de vele rollen die we spelen, de verlangens die we hebben en het idee dat we iets kunnen doen om die verlangens in te lossen. In dat licht is elke filmmaker nu eens bedelaar en dan eens huurmoordenaar en slachtoffer tegelijk. En niet alleen de filmmaker. Ook wij. Als gewone toeschouwers zijn wij vaders en zakenmensen en heel af en toe roodharige monsters met bloemenhonger.
Als toelichting op de film haalt Carax zelf in het persboekje twee citaten uit het verhaal Everything and Nothing van Borges aan, waarin het onder andere gaat over Shakespeare die in het licht van de dood tegen god zegt dat hij vergeefs zoveel rollen heeft gespeeld en eigenlijk alleen nog maar zichzelf wil zijn. En als we het dan toch over Shakespeare hebben: als de wereld een schouwtoneel is, dan neemt Holy Motors ons mee naar het spiegelpaleis van de coulissen: hel, hemel en voorgeborchte ineen.

Limousines
Jezelf zijn. Maar wat betekent dat? Eigenlijk is Holy Motors een geweldige labyrintische metafoor voor een paar oersimpele vragen. Iedereen vraagt zich wel eens af hoe de dingen in elkaar zitten. Wie ben ik? Heeft de mens een vrije wil? Of zijn er andere machinaties aan de macht die bepalen wat er gebeurt? En waarom líjkt het op z'n minst zo dat er soms dingen gebeuren die totaal geen zin of logica lijken te hebben? Het beeld van die witte limousines die door Parijs rijden (want Monsieur Oscar is niet de enige) is goed getroffen. Iedereen die wel eens zo'n geblindeerde auto heeft zien rijden vraagt zich onwillekeurig af wie zich achter die ramen bevindt. Net zoals de hoofdpersoon uit David Cronenbergs Cosmopolis, die zich ook in zo'n witte stretch limo voortbeweegt, door een andere stad, maar met niet eens zo heel andere beweegredenen, zich afvraagt waar die auto's 's nachts naartoe gaan. Nou, daar geeft Holy Motors in ieder geval het antwoord op.
Toch zijn die limousines niet de 'holy motors' waar het om draait. Ze zijn een vehikel. Een cocon. Ze vervoeren gedachten, concepten, acties en interacties. De mensen die ze vervoeren, dat ze zijn de echte 'holy motors', want zij houden de boel in beweging. Met kunst en met dromen.

Dana Linssen



top
Holy Motors

Juli/augustus 2012 #345



Productie
Martine Marignac
Maurice Tinchant
Albert Prevost
Regie en scenario
Léos Carax
Camera
Yves Cape
Caroline Champetier
Montage
Nelly Quettier
Art direction
Florian Sanson
Met
Denis Lavant
Édith Scob
Kylie Minogue
Eva Mendes

Kleur, 115 minuten

Distributie
Cinéart
Te zien
vanaf 9 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
Happy End
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
Heartstone
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
Home Again
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)