The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
'Uit dromenstof zijn wij gemaakt'

Hugo

Verenigde Staten, 2011 | Martin Scorsese
Martin Scorsese bracht met zijn kinderboekverfilming De uitvinding van Hugo Cabret een liefdevolle ode aan Georges Méliès en het dromenstof waaruit cinema ontstaat.

Eigenlijk zijn wij allemaal een beetje Hugo. Hugo Cabret. Het jongetje dat achter de klok woont van het Gare Montparnasse in Parijs. Het jongetje dat werd bedacht door schrijver en illustrator Brian Selznick in De uitvinding van Hugo Cabret, een boek dat geen boek is maar een inventieve mix van tekst en beeld en dat via close-ups en zooms als een uit de kluiten gewassen flipboekje op elke pagina cinema ademt.
Hugo bekijkt de wereld door de luchtroosters en de kieren in de muren en door schijn-bedriegt-glas-in-lood-raampjes en de cijfers van de klok. Hij heeft het speciaal gemunt op de norse kioskhouder aan de overkant. Want als die even niet oplet kan Hugo bij hem precies de schroefjes en moertjes uit de opwindmuizen en andere blikken speeltjes pikken die hij nodig heeft om de automaton te repareren, de zelf-schrijvende-opwindrobot die zijn vader hem heeft nagelaten. Die speelgoedverkoper blijkt filmpionier, goochelaar en beeldentovenaar Georges Méliès (1861-1938), die nadat hij de cinema gedesillusioneerd vaarwel had gezegd inderdaad in een snoep- en prullenwinkeltje zijn nadagen heeft gesleten.
Zo lopen filmgeschiedenis en narratieve verdichting door elkaar en het is niet moeilijk om je voor te stellen hoe Martin Scorsese, die sinds zijn documentaires A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Cinema (1995) en Il mio viaggio in Italia (1999) ieders favoriete filmgeschiedenisleraar is, in dat verhaal geïnteresseerd is geraakt. Als een hedendaagse Méliès paste hij 3D toe om filmdromen te materialiseren, en tegelijkertijd een grootse hommage te brengen aan de begindagen van de cinema.

Klokkenscène
En wij zijn Hugo. Net als Scorsese zelf. De filmmaker die de wereld bespiedt. En wij gluren met hem mee door die luikjes en doorkijkjes en zien hoe 3D de wereld achter het filmdoek en in Hugo's (en onze) dromen tot leven brengt. Hij — en wij — zijn toeschouwer en regisseur tegelijkertijd. Monterend met onze ogen. En het roept natuurlijk ook Scorseses eigen jeugd in de herinnering, als astmatisch kind dat de wereld vanuit zijn slaapkamerraam, het eerste frame, leerde zien. Wat begint als een beetje standaard, stijve kinderavonturenfilm — er is wel erg veel goud en blauw in Hugo's ogen en het lamplicht waaronder hij aan zijn apparaatjes knutselt — wordt zo een grandioze reis door de raderen van tijd en geschiedenis, waarin klassieke filmiconen als Douglas Fairbanks, Charlie Chaplin, Buster Keaton en Harold Lloyd in zijn beroemde klokkenscène tot leven komen. Een pleidooi voor kijken. Ook weer naar al die klassiekers.
Op een elegante manier smeedt Scorsese het hele modernistische technisch-industriële universum van klokken, treinen, mechanisch speelgoed en dan die eerste filmprojectoren aan elkaar. De film is zijn eigen automaton, zijn zelfscheppende machine. De vondst van Selznick om het station — toch eigenlijk het domein van de Lumières met hun eerste film L'arrivée d'un train en gare de la Ciotat, 1895 — als centrale locatie te kiezen werkt in de film zo mogelijk nog beter dan in het boek. De aloude strijd tussen de 'documentaristen' in de voetsporen van de gebroeders Lumière en de 'fantasten' in de traditie van Méliès wordt er voor eens en altijd mee beslecht.
Om film te kunnen maken heb je sowieso verbeeldingskracht nodig, of het nu is om de werkelijkheid te betrappen of om haar te verzinnen, zoals Méliès deed. Bovendien hoe vergezocht waren zijn door Jules Verne geïnspireerde verhalen nu helemaal? Er dansen dan wel geen Selenieten op de maan, de insectachtige aliens die Méliès bedacht voor zijn beroemdste film Le voyage dans la lune (1902), maar er cirkelt inmiddels wel een Nederlands astronaut rond de aarde.

Illusionist
Hugo is een van de sleutelfilms van het Filmfestival Rotterdam, ingebed in een programma met Méliès-restauraties en een documentaire van Serge Bromberg over het restauratieproces van Le voyage dans la lune. Het is een geschenk voor het festival dat het op deze manier aandacht kan besteden aan een filmgeschiedenis die techniek en fantasie aan elkaar knoopt. Zoveel verschil is er immers niet tussen de uitvindingen van illusionist Méliès (montage, fade-in's en fade-out's, de dissolve's die beelden over elkaar konden laten zien) en de manier waarop de huidige generatie 3D-tovenaars het medium vernieuwen. Maar zover staat dat alles ook niet af van veel kleinschaliger experimentalisten. De echte durf schuilt er dus in om via Hugo al die korte en marginale films eens te gaan bekijken.
Naast de klok als metafoor voor het modernisme is de Méliès-maan het andere grote symbool uit de film. Techniek versus poëzie. De maan om van te dromen. De maan die alles met zijn grimlachende grijns gadeslaat. De maan boven de stad van waaruit dromenstof naar beneden dwarrelt. De maan met de raket in zijn oog. Een even grappig als wreed beeld. Kijken doet pijn. En die raket ziet er ook een beetje uit als een telescoop, een fotografisch objectief waar doorheen wij als filmkijkers de wereld waarnemen. Net een beetje anders dan hij er gewoonlijk uitziet.
De maan is ook de lichtbron in het bioscoopduister. De stralende reflectie op het doek. Het immateriële licht waarin dromen materialiseren. Het roept de woorden van die andere tovenaar in de herinnering. Prospero uit De storm van William Shakespeare, die zei dat ook wij mensen uit dromenstof gemaakt zijn, in ons korte leven door slaap omringd.
Het stemt melancholisch. De geest kan de meest fantastische visioenen en beelden voortbrengen, maar ze zijn vluchtig en tijdelijk, net als het filmbeeld zelf. Na de schaduw en de herinnering rest niets dan dromenstof, waaruit, dat hopen we dan maar, weer andere beelden tevoorschijn kunnen kruipen. Als de Selenieten in de Méliès-maan. En: poef! Daar dwarrelen ze weer uiteen.
Een mooiere hommage van de ene meester aan de andere is niet denkbaar. Méliès was van mening dat zijn tijd voorbij was, toen de Eerste Wereldoorlog had laten zien dat dezelfde machines die dromen konden realiseren ook mensen konden doden. Scorsese is de tovenaarsleerling die speelt met de transformatieve kracht van de cinema. En dan opeens staat het jongetje Hugo niet zo ver af van Travis Bickle uit Taxi Driver. Misschien alleen maar aan de andere kant van dezelfde film spiegel.
En nee. Dat is niet sentimenteel. Dat is gewaagd.

Dana Linssen


De magie van Méliès

Georges Méliès staat centraal op het Filmfestival Rotterdam dat gerestaureerde werk en een documentaire over de beeldentovenaar vertoont.



Het meisje Isabelle laat zich graag meeslepen door de romantische avonturen uit de boeken die ze verslindt. Het weesjongetje Hugo uit de gelijknamige film van Martin Scorsese snapt zo ongeveer wat ze bedoelt, omdat zijn overleden vader hem altijd meenam naar de bioscoop. Op zijn beurt neemt hij Isabelle mee en via de zijingang betreden ze een filmtheater in Parijs. Nu zal ze een écht avontuur beleven. Samen kijken ze naar de beroemde scène uit Harold Lloyds Safety Last! (1923), waarin Lloyd helemaal bovenaan een torenhoge wolkenkrabber aan de wijzers van een klok hangt, met het angstwekkend voortrazend verkeer beneden hem in de drukke straten van de stad. Isabelle is betoverd. Vol verwondering ondergaat ze de magische beelden. In een wervelende montagesequentie tovert Scorsese ook nog scènes uit films met Charles Chaplin (City Lights, 1931), Buster Keaton (The General, 1926) en Douglas Fairbanks (The Thief of Bagdad, 1924) tevoorschijn.
In Hugo is cinema een avontuur en laat het maar aan Scorsese over om ook de meest geblaseerde kijkers weer helemaal opgewonden te krijgen over de verbeeldingskracht van filmkunst. Een kracht die voor het eerst werd ontdekt door Georges Méliès (1861-1938), de Franse filmpionier aan wie Scorsese met Hugo niet toevallig een ode brengt.

Feeërieke
Méliès is de verpersoonlijking van de fictiefilm, terwijl zijn tijdgenoten, de gebroeders Lumière, herinnerd worden als wegbereiders van de documentaire. Deze dichotomie is historisch gezien aanvechtbaar, want beiden maakten zowel fictie als documentaire, maar zegt wel veel over het belang van Méliès. Hij ontdekte dat je via montage werkelijk alles kon transformeren in iets anders, wat leidde tot een oeuvre van feeërieke films die nog steeds verbazen. Zijn magische en verrassende 'trucs' roepen ruim een eeuw later opnieuw de vraag op: hoe deed hij dat?
Honderdtien jaar geleden maakte voormalig goochelaar Georges Méliès zijn beroemdste film, het veertien minuten durende Le voyage dans la lune, vaak genoemd als de eerste sciencefictionfilm. Het beeld van een raket die in het oog van de maan terechtkomt werd iconisch, en de film werd gebruikt in videoclips van Queen en The Smashing Pumpkins. In 1993 dook er een kleurenkopie op van Le voyage dans la lune. Deze was flink beschadigd en plakte aan elkaar. Het duurde jaren voordat het technisch mogelijk was deze kopie te restaureren, maar door de voortschrijdende digitale technologie en met veel engelengeduld lukte het toch. Vorig jaar, ter gelegenheid van Méliès' 150ste geboortejaar, draaide de gerestaureerde kleurenkopie, met nieuwe muziek van de Franse band AIR, op het Filmfestival Cannes.
Het International Film Festival Rotterdam (IFFR) nam Méliès' meesterwerk op in het programmaonderdeel Regained, gekoppeld aan Le voyage extraordinaire, een documentaire van Serge Bromberg (L'enfer d'Henri-Georges Clouzot) over de Franse tovenaar en de minutieuze restauratie van Le voyage dans la lune. Deze documentaire, met liefdevolle hommages aan Méliès van onder meer geestverwant Michel Gondry (van wie op het IFFR de installatie Home Movie Factory te zien is) en Michel Hazanavicius, regisseur van The Artist, laat zien dat ook filmrestauratie een avontuur kan zijn, vol jongensboekenheroïek.

André Waardenburg

Le voyage dans la lune (1902) van Georges Méliès en Le voyage extraordinaire (2011) van Serge Bromberg en Eric Lange zijn te zien op het IFFR op 29 januari en 4 februari



top
Hugo

Februari 2012 #340 

Productie
Johnny Depp
Tim Headington
Graham King
Martin Scorsese
Regie
Martin Scorsese
Scenario
John Logan, naar het boek The Invention of Hugo Cabret van Brian Selznick
Camera
Robert Richardson
Montage
Thelma Schoonmaker
Art direction
Dante Ferretti
Muziek
Howard Shore
Met
Asa Butterfiel
Ben Kingsley
Chloë Grace Moretz
Sacha Baron Cohen
Jude Law

Kleur, 126 minuten

Distributie
UPI
Te zien
op het Filmfestival Rotterdam en vanaf  16 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
Happy End
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
Heartstone
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
Home Again
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)