Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Op zoek naar de ideale toekomst

HABITAT

Canada, 1996 | René Daalder
René Daalder, de Verloren Zoon van de Nederlandse film, is terug. De man die in de jaren zestig door collega's en critici op handen werd gedragen, maar er voor koos in Hollywood van voren af aan te beginnen, is met twee films aanwezig op het Filmfestival Rotterdam. Daalder moet zelf nog even wennen aan het idee. Hoort hij daar wel thuis? Tja, eigenlijk hoort hij nergens thuis. En daarom juist weer overal. Dus zeker op een festival dat het woord 'international' zo prominent in het vaandel voert.

De films hebben pakkende, commerciële titels: Habitat en Hysteria. Oppervlakkig beschouwd zijn ze ook makkelijk te categoriseren. Habitat speelt zich af in een wereld die er dankzij de afbraak van de ozonlaag verschroeid en desolaat bijligt. Bovendien vliegen de special digital effects je om de oren. Science fiction dus. In Hysteria probeert een verknipte psychiater de geesten van zijn patiënten samen te smelten tot een collectief bewustzijn: ook SF. Met een vleugje gekkenhuishorror.
Maar dan de films zelf. Sinds de dagen van Frankenstein (1931) wacht de archetypische krankzinnige geleerde onveranderlijk een akelig lot op het witte doek: de schepper wordt door zijn eigen schepping ten val gebracht. René Daalder (vroeger gespeld als Renee Daalder) houdt niet van wat hij noemt 'cautionary tales' en dus trekken bij hem juist de gekken aan het langste eind. Microbioloog Hank Symes bijvoorbeeld. In Habitat vestigt hij zich met zijn gezin midden in de woestijn in een huis, waar hij de natuur een tweede kans wil geven. Het experiment loopt uit de hand, maar is juist daardoor geslaagd. En wanneer de psychiater uit Hysteria de geest geeft, staat zijn opvolger al klaar om zijn levenswerk voort te zetten.
Het zijn geen ideeën die aan het brein van de gemiddelde Nederlandse filmmaker ontspruiten. Aan de andere kant is de uitwerking zo tegendraads dat je de films ook weer niet kunt afdoen als typisch (en overigens met Canadees, Brits en zelfs Nederlands geld gefinancierde) Amerikaanse pulp. Het op high definition video gedraaide Habitat begon zijn bestaan zo'n zeven jaar geleden onder de titel Ecophoria. Daalder, die al sinds het midden van de jaren zeventig experimenteert met elektronische manipulatie van het beeld, werkte samen met het computerlab van het New York Institute of Technology aan een virtuele versie van het huis waar het verhaal zich afspeelt. Het lab ging failliet en in de uiteindelijke versie van de film moeten we het doen met een nog steeds respectabele hoeveelheid digitale effecten tegen de achtergrond van een af en toe wat krap ogend studiodecor. Verliep de produktie van Habitat, ook zakelijk gezien, niet geheel naar wens, over Hysteria behield Daalder volledige controle. Toevalligerwijze is juist in deze film geen hoofdrol weggelegd voor special effects.

Nieuwe werelden
De regisseur, telefonisch vanuit zijn woonplaats Los Angeles: "Het technische gedeelte is voor mij uiteindelijk alleen maar een middel tot een doel. Wat ik wil is het vertellen van verhalen waarin ik personages confronteer met werelden die ze nog niet kennen. In Habitat en Hysteria gaat het over personages die zich verliezen in een groter geheel. En dat is wat film voor mij ook ideaal gezien is: mensen confronteren met andere werelden, ze iets presenteren waarin ze zich kunnen verliezen. Technologie biedt je de mogelijkheid dergelijke nieuwe werelden en nieuwe regels te creëren. In die zin voel ik me sterk verwant met de geleerden uit de twee films. De 'mad scientist' is degene die verandering aanbrengt in de gevestigde orde en is in die zin de held. Dat klinkt misschien vreemd, want als je het hebt over iets met een autobiografische inslag, dan is dat meestal niet in de context van fantasy en science fiction."
Maar is die persoonlijke toets wel te verenigen met de commerciële eisen van het SF-genre? Daalder meent van wel.
"Het blijven toch films die in de popcultuur wortelen. Popfilms met een toegevoegde intellectuele waarde. Ze passen in een klimaat van commercieel filmmaken en zijn tegelijkertijd persoonlijker dan over het algemeen gebruikelijk is. Ik ben trouwens een beetje huiverig voor het woord persoonlijk, want de meeste 'persoonlijke' films zijn op dit moment heel vervelend: al dat Sundance-werk zeg maar. Mijn eigen films zitten ergens tussen commerciële cinema en kunst in. Dat geldt voor veel science fiction, ook in de literatuur. Het is bij uitstek een genre waarin je serieuze thema's kan verpakken. Kijk maar naar Star Trek."

David Cronenberg
Daalder komt tijdens het gesprek herhaaldelijk terug op wat hij als het essentiële thema van zijn werk ziet: transformatie. In Hysteria wordt dat uitgewerkt op een manier die opvallende overeenkomsten vertoont met de films van David Cronenberg, in Rotterdam vertegenwoordigd met het controversiële Crash. Wanneer de patiënten uit Hysteria aan het eind van de film uitzwermen om nieuwe deelnemers te werven voor hun collectieve brein, doet dat sterk denken aan de slotscène van Shivers (1975), waarin de bewoners van een luxe appartementencomplex hun stek verlaten om de wereld te besmetten met een 'liefdes-virus'.
Daalder: "Ik ben niet zo bekend met zijn werk. Ik vond Videodrome en Crash interessant. Maar ik haat 'cautionary tales' en daarom gaat een film als The fly regelrecht tegen mijn mentaliteit in. Waarom voelen filmmakers zich toch altijd verplicht een toekomst te laten zien waarin alles misgaat? Voor mij is het belangrijk aan te tonen dat nieuwe werelden en nieuwe ordes wél kunnen werken. Als ik in een film marsmannetjes op aarde zou laten landen, dan zou ik ze beslist niet de hele mensheid laten uitroeien. Er zou iets gebeuren dat veel interessanter, perverser of opwindender is. Ik begrijp wel dat drama en conflicten belangrijk zijn, maar je kan ze ook integreren in een film die toch niet het geijkte patroon volgt. Ik ben nu bezig met Strawbery fields, een film waarbij ik gebruik kan maken van veertig Beatles-songs (Daalder verwierf de rechten voor de opvallend schappelijke prijs van drie miljoen dollar, PvT). Die liedjes zijn een geschenk uit de hemel. Ik heb nu eindelijk een lichtvoetig element dat me in staat stelt een verhaal in elkaar te steken, waarin de toekomst inderdaad aantrekkelijk is. Het speelt zich af op twee niveaus tegelijk, in de werkelijke wereld en in een imaginaire, waarin iedereen zichzelf kan heruitvinden. Dat is het enige wat mij interesseert: transformatie, evolutie, en in feite spreek ik me er niet over uit of dat wel of niet goed is."
Toch nog maar even terug naar David Cronenberg. Ook zijn personages transformeren; ze overschrijden grenzen, doorbreken taboes, en ook hij onthoudt zich van een moreel oordeel over hun gedrag. Daalder moet er wel om lachen, als ik hem zo hardnekkig met zijn Canadese collega blijf vergelijken.
"Jaja, I suddenly like his stuff. Maar voor mij is het toch een beetje koud. Ik heb het liever een beetje meer sexy, een beetje meer sensueel. Maar hij is interessant, absoluut. Het punt is dat ik niet zoveel affiniteit heb met andere filmmakers. Ik beschouw mezelf meer als een musicus. Muziek is veel meer een inspiratiebron dan film. Daarom ben ik zo blij met die Beatles-songs. Ze stellen me in staat een musical voor deze tijd te maken. Martin Scorsese en Woody Allen hebben dat ook geprobeerd, maar het is ze niet gelukt."

The Sex Pistols
De filmmaker leeft in het heden, houdt de blik strak op de toekomst gericht en is "chronisch ongeïnteresseerd in het verleden", zoals hij het zelf uitdrukt. Maar juist in zijn geval kun je toch moeilijk om dat verleden heen. Al in 1967 concludeert filmblad Skoop: "Renee Daalder is onze grootste filmer." De regisseur heeft op dat moment welgeteld twee korte films op zijn naam staan: Body and soul 1 & 2. Twee jaar later volgt de lange en voor die tijd kostbare speelfilm De blanke slavin, geprezen door een handjevol critici, gemeden door het grote publiek. Maar Daalder, die zijn liefde voor Amerika nooit onder stoelen of banken heeft gestoken, wil weg. "Op mijn achtste wist ik al dat ik niet in Nederland wilde blijven. Ik kom van Texel en dan deugt het vaste land sowieso niet." Na de Filmacademie woont hij een tijdje in Londen en Parijs, alvorens in 1973 voorgoed naar de Verenigde Staten te vertrekkken.
Daar maakt hij kennis met grote-borsten-fetisjist Russ Meyer (Beyond the valley of the dolls), die hem de fijne — en grovere — kneepjes van het low budget-filmen bijbrengt. In 1976 volgt Daalders debuut in het exploitation-genre: Massacre at Central High, over de bloederige machtsstrijd onder tieners op een high school. Vier jaar na de première beleeft de film een onverwachte revival als belangrijke critici er een parabel over het Derde Rijk in ontdekken. Het verlate succes gaat een beetje aan de maker voorbij; hij heeft al weer andere wilde avonturen achter de rug. Zoals met The Sex Pistols en hun manager Malcolm McLaren, die zijn huis tot hun Amerikaanse hoofdkwartier bombarderen. De Pistols zijn in Amerika voor de opnamen van de film The great rock 'n roll swindle, te regisseren door Daalders vroegere mentor Russ Meyer. Al snel blijkt dat Meyers chauvinistische inborst en de punk-mentaliteit van de Engelsen zich slecht met elkaar verdragen. Daalder: "Malcolm maakte Russ uit voor Hitler en Russ beet de Pistols toe dat het toch mooi de Amerikanen waren geweest die Europa van de nazi's hadden bevrijd." Meyer en de Pistols gaan uit elkaar en uiteindelijk zal Julien Temple de film afmaken. De Nederlandse inbreng in het project levert een klassieke scène op. Daalder: "Sid Vicious die 'My way' zingt in dat showdecor, dat heb ik bedacht. Eerst was dat 'Non, je ne regrette rien.'"

In 1986 is hij weer even terug in Nederland, als op de Utrechtse Filmdagen zijn 'postnucleaire musical' Population one in première gaat. De belangstelling houdt niet over en de film wordt niet in roulatie gebracht. Weer tien jaar later staan de contacten met het vaderland op een nog lager pitje en voorzichtig informeert de regisseur of hij er eigenlijk wel verstandig aan doet naar Rotterdam te komen. "Want weet je wat het rare is? Al mijn films zijn wereldwijd verkocht, behalve aan Nederland."
Gelukkig is Rotterdam gedurende het festival een kleine internationale enclave, waar het voor outsiders goed toeven is. Niks hoofden die niet boven het maaiveld mogen uitsteken, niks bekrompen gezeur in de trant van 'doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.' En mochten ze hem daar onverhoopt toch nog negeren, dan kan de regisseur zich altijd troosten met die andere gemeenplaats: een profeet wordt in eigen land nooit geëerd.

Phil van Tongeren



top
HABITAT

Februari 1997 #175

Produktie
Claude Léger
Pieter Kroonenburg
Regie en scenario
René Daalder
Camera
Jean Lépine
Montage
Gaetan Huot
Muziek
Ralph Grierson
Met
Balthazar Getty
Alice Krige
Tcheky Karyo
Laura Harris

Kleur, 103 minuten

Te zien
tijdens het Filmfestival Rotterdam

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)