The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Werken met een vriendenclub

HUFTERS & HOFDAMES

Nederland, 1997 | Eddy Terstall
Eddy Terstall is terug. De jonge filmregisseur werd afgebrand na zijn tweede lange speelfilm Walhalla, maar neemt nu revanche met Hufters & hofdames. Met minimaal budget maakte Terstall een uitgesproken, sprankelende film over liefde, onzekerheid en strategieën van het versieren in eigentijds Amsterdam. De eerste producent die zoekt naar "iets luchtigs, zoals ZUSJE of Hufters & hofdames" is al gesignaleerd.

Zelden mocht een Nederlandse filmmaker zo'n uitgesproken persoonlijke kritiek incasseren als de Amsterdamse cineast na zijn tweede lange speelfilm Walhalla (1995). De satire van afgestudeerd socioloog Terstall op de domheid van extreem rechts, gesitueerd in een Belgisch Nergenshuizen, zou teveel sympathie opwekken voor de brallende, moordende huidhoofden (skinheads). "Blij dat m'n dochter een rol in die film weigerde", openbaarde Ed van Thijn in zijn memoires. "De hele zaal leefde mee met de racisten", dus gaat dat zien, jubelde publicist Max Pam na een bezoekje aan Tuschinski. Afgezien van twijfels over Terstalls integriteit, werd volop getwijfeld aan zijn satirische vermogens. De socialistische wethouder die overloopt naar een extreem rechtse partij, of een tirade van die politicus over negerfruit ("wat is er mis met onze appel?"), dat was toch ongeloofwaardig?
Rechtvaardig vindt Terstall (De Jordaan, 1964) die kritiek nog steeds niet. "Ik heb me gebaseerd op incidenten die zich letterlijk zo hebben afgespeeld in België. Die wethouder was gemodelleerd naar een Antwerpse schepen, de discussie over negerfruit is werkelijk zo gevoerd door het Vlaams Blok. Door de Belgische onafhankelijke media, zoals De Morgen en Humo, werd dat nog wel opgepikt — maar in Nederland werd het niet herkend. Nou ja, de werkelijkheid was dan ook vrij absurd."
Dan erkent hij: "Achteraf gezien mag ik mezelf verwijten dat ik te impliciet ben geweest. Misschien had ik het absurde zwaarder moeten aanzetten. Ik heb artistieke concessies gedaan, die ik beter achterwege had kunnen laten. Het wonderlijke is dat ik het destijds wel aanvoelde, maar ik had geen totale zeggenschap over mijn film."
Terstall accepteerde de compromissen, viel zijn producent niet af — en doet dat nog steeds niet — maar voelde zich wel degelijk belemmerd als filmmaker. Dan maar no-budget, dacht de gefnuikte cineast. En het bleek een gouden greep. "Het probleem met gedeelde verantwoordelijkheid is dat mensen je oordeel in twijfel kunnen trekken. Dat heb ik bij deze recht willen zetten."

Versieren
In Hufters & hofdames, naar een scenario van Terstall en Rolf Engelsma, maken de politiek getinte thema's uit Transit en Walhalla plaats voor een luchtig en slim geconstrueerd liefdesverhaaltje over twintigers in de hoofdstad anno nu, die worstelen met de liefde, hun opvoeding en met zichzelf. De hufter uit de titel is de aantrekkelijke macho Gino, die geroutineerd versiert maar geen vrouw aan zich kan binden. Marc van Uchelen speelt, knap acterend, zijn natuurlijke tegenpool Dimitri — een onzekere jongen die zijn schaakpartners blind mat kan zetten, maar de kwaliteiten mist om zijn hartsvriendin Esther (natuurtalent Rifka Lodeizen) te verleiden tot iets meer dan een prettig gesprek. Onder invloed van een paar gesprekken met lefgozertje Marten — een hilarische rol van Daan Ekkel — kruipt de blindschaker voorzichtig in de huid van de macho die hij niet is. Het begin dus van meer ellende?
Terstall gaat verder dan het uitspelen van de tegenstellingen tussen evidente tegenpolen, tussen machogedrag en platonisch geïnspireerde frustraties. Hufters & hofdames had een gênante film kunnen worden, maar ontstijgt basale schema's en evidente platheid in een hecht en economisch verfilmd scenario. Terstall bouwt zijn verhaal bijna terloops op en begint halverwege opnieuw, met een letterlijke knal — een vuist die recht in de camera slaat — vanuit een nieuw perspectief. Die breuk met een lineaire vertelvorm resulteert in een verdieping van zijn karakters, in een relativering van de vrolijke straatwijsheden en het mannen-onder-elkaar gebral, kortom, in een visie op z'n personages die telkens voor kleine verassingen zorgt. Opmerkelijk soepel acteren van zijn merendeels onervaren acteurs, een scherp oor voor modern-Amsterdamse dialogen en Terstalls messcherpe comedy-timing completeren het beeld van een kleine, innemende, waarschijnlijk ook op buitenlandse markten potente film.

Subcultuur
De film werd opgenomen in zestien dagen in zomers Amsterdam, met een budget van 40.000 gulden en een jonge, onbetaalde cast en crew. De middelen waren weliswaar minimaal, maar vormden nauwelijks een belemmering, zegt Terstall. "Werken met een kleine crew maakt je flexibel, waardoor het makkelijker wordt om zeg tien scènes per dag op te nemen. Op een gegeven moment kom je in een soort roes — en lijkt het alsof alles steeds sneller en eenvoudiger gaat. We werkten met een vriendenclub — met mensen die vaak aan een half woord genoeg hebben."
"Ik maak zelf graag m'n kaders, maar heb dat na een paar dagen aan m'n camerateam overgelaten. 'En wat had jij nou anders gedaan?', vroeg m'n cameraman na afloop. Toen we de shots naliepen bleek dat hij, op drie instellingen na, het kader had gekozen dat ik zelf zou hebben neergezet. Zo'n overeenkomst is bijna cultureel bepaald; dan merk je dat je, omdat je uit dezelfde subcultuur komt, toch op een vergelijkbare manier tegen dingen aankijkt. Je voelt allebei wanneer iets te pompeus is, of juist te subtiel."
De kunst van het regisseren bestaat er voor Terstall primair uit zijn team, dat dagen maakte van zo'n achttien uur, zo ontspannen mogelijk te houden. "Ik probeer zo naturel mogelijk te regisseren. Geen rare gebaren maken, niet constant roepen dat het acteren iets dunner moet, geen stemverheffingen. Want dan maak je mensen ervan bewust dat ze aan het acteren zijn en worden ze verkrampt. Het klinkt gek, maar ik wil er zo min mogelijk de aandacht op vestigen dat de camera draait."
"Om dat te bereiken, moet je zorgen dat acteurs zich niet erg hoeven in te spannen om bepaalde resultaten te bereiken. En dat lukt alleen als je mensen selecteert op hun fysieke eigenschappen, zodat ze zich niet in allerlei bochten hoeven te wringen. Hun natuurlijke motoriek en mimiek moet sporen met de rol die ze spelen. Dat betekent niet dat de rollen dicht bij hun karakters moeten liggen. Acteurs hoeven van mij niet in het diepste van hun ziel te graven."
"Werken met onervaren acteurs heeft bovendien voordelen. Ze hebben nog geen eigen stijl, ze zijn makkelijker kneedbaar. Ik draai sterk op de montage — en vraag aan m'n acteurs om aan het einde van een scène, bijvoorbeeld even een blik aan te houden, of een klein gebaar te maken. Een ervaren acteur zal zich sneller afvragen waarom dat moet. Zal vaker zeggen: 'Liever niet, ik voel dat anders'. Zo iemand drijft z'n zin door, dan zit ik met een shot dat ik niet kan gebruiken. Ik vind mezelf geen geniaal schrijver en op de set ben ik vooral rustig, maar als ik draai zie ik de balans van de film voor me. Ik ben eigenlijk een soort filmende editor. Daarin ligt mijn kracht."

Sovjet-systeem
Was de no-budget opzet van Terstall vooral bedoeld om onbelemmerd te kunnen werken, intussen wordt hij door generatiegenoten al naar voren geschoven als pleitbezorger voor het recht op final cut en voor een filmcultuur waarin een regisseur per definitie het laatste woord heeft. Zo simpel is het, inderdaad, al lang niet meer. De meeste speelfilms mogen dan niet boven het internationaal gezien schamele budget van zeg twee miljoen gulden uitkomen, voor dat bedrag mag een regisseur zich wel onderwerpen aan de altijd goedbedoelde, soms bindende adviezen van assertieve producenten, fondsadviseurs en omroepdramaturgen. En zo wordt het gewaagde idee van menig regisseur tot compromis vermalen, of stukgeluld.
Onafhankelijk gefinancierde films als ZUSJE en Blind date worden dan ook graag aangevoerd als bewijs van de stelling dat een beetje cineast zich maar beter niet door de molen kan laten halen. Is Hufters & hofdames het nieuwste argument? Terstall stelt dat de film- en omroepfondsen weinig te verwijten valt. "Het systeem zou wat toegankelijker kunnen zijn voor de jongere generatie cineasten. En ja, het aanvragen van subsidie zou idealiter veel sneller moeten gaan. Een jaar ben je zo kwijt, dat is te lang."
"Maar het hoofdprobleem van de Nederlandse film is de dominante rol van de omroepen. Hilversum is voor veel projecten een bijna onneembare veste. Omroepen subsidiëren gemiddeld een film per jaar, dat is te weinig. Bovendien zijn de omroepdramaturgen ook niet zo vrij als je zou willen; ze moeten zich ook weer verantwoorden naar hun bestuur. Ze gaan op een gegeven moment verordenen — en dan krijg je zo'n Sovjet-systeem, waar verrassende ideeën niet meer gedijen en creatieve risico's worden geschuwd."
"Toch heb ik het met Hufters & hofdames wel geprobeerd, samen met m'n vorige producent. Ik meen dat we door vijf omroepen zijn afgewezen — toen vonden we het wel genoeg. Tja, wie zit er ook te wachten op een film van een vriendenclubje uit de Jordaan? Nu dreigt het alweer een beetje door te slaan naar de andere kant. Een vriend van me presenteerde laatst een drama aan producent X. 'Nee, dat is niks voor mij', kreeg hij te horen, 'ik ben eigenlijk op zoek naar een luchtige film. Zoiets als ZUSJE of Hufters & hofdames'." Terstall lacht. "Nog even en je krijgt geen poot meer aan de grond als je niet in Amsterdam woont, of boven de dertig bent. En intussen mag ik hopen dat de film niet al teveel gehyped wordt. De verwachtingen kunnen ook te hoog gespannen zijn."

René R. Kastelein



top
HUFTERS & HOFDAMES

Maart 1997 #176

Produktie
Marc Heijdeman
Vik Franke
Regie
Eddy Terstall
Scenario
Eddy Terstall
Rolf Engelsma
Camera
Stefan Bijnen
Willem Nagtglas
Geluid
Ferry de Pater
Montage
Jannet Vaessen
Eddy Terstall
Muziek
Madame Domo
Met
Marc van Uchelen
Arthur de Boer
Rifka Lodeizen
Nadja Hüpscher
Daan Ekkel

Kleur, 90 minuten

Distributie
Concorde Film
Te zien
vanaf 13 of 20 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
Happy End
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
Heartstone
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
Home Again
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)