The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
The hole: de mens als kakkerlak De verdierlijkte mens

THE HOLE (Tsai Ming-liang)

Taiwan/Frankrijk, 1998 | Tsai Ming-liang
De laatste dag van de twintigste eeuw staat centraal in de filmreeks '2000, vue par...'. Tien filmmakers uit tien verschillende landen toonden hun visie op het leven op de rand van een nieuw millennium. Twee van de sterkste bijdragen uit de reeks geven geen rooskleurig beeld van deze tijd: The hole van Tsai Ming-liang en O primeiro dia van Walter Salles en Daniela Thomas.

Het jaar 2000 heeft zijn magische klank verloren. Aan de vooravond van de eeuwwisseling gelooft niemand nog in grote omwentelingen, apocalyptische scenario's of louterende inzichten. De kalender mag verspringen, maar het leven sukkelt gewoon door; daarvan lijkt iedereen inmiddels doordrongen.
Een paar jaar geleden lag dat nog anders. Toen de Franse producenten Carole Scotta en Caroline Benjo met het plan kwamen voor een televisiefilmreeks, getiteld '2000, vue par...', leek 31 december 1999 nog ver weg. Geïnspireerd door die datum gingen tien regisseurs uit tien verschillende landen aan de slag. De films, die mede werden gefinancierd door de televisiezender La Sept Arte, zijn op een enkele uitzondering na futuristisch: ze werpen een fantasievolle blik in de nabije toekomst, en schetsen een eeuwwisseling die verre van slaapverwekkend is.
Zo heeft het laatste uur voor de mensheid geslagen (Last night van Don McKellar), komt Jezus terug op aarde om zijn strijd met de duivel uit te vechten (The book of life van Hal Hartley), en verrijst er een enorme muur in het door taaltwisten verdeelde België (Le mur van Alain Berliner). En gebeurt er op grote schaal niets onheilspellends, dan is het naderende jaar 2000 in ieder geval aanleiding genoeg om de spanningen tussen mensen flink op te laten lopen, zoals in de Franse bijdrage Les sanguinaires van Laurent Cantet. Alleen Abderrahmane Sissako trekt zich van de eeuwwisseling weinig aan, want in zijn film La vie sur terre, eerder dit najaar in de Nederlandse bioscopen uitgebracht, kent het leven in het Malinese Sokolo zijn gewone, trage verloop.
Dat de toekomstvisie van Sissako de enige juiste lijkt te zijn, doet aan de overige films weinig af. De 2000-reeks presenteert immers geen voorspellingen, die nu getoetst kunnen worden. Eerder is het einde van de twintigste eeuw aanleiding voor de diverse regisseurs te reflecteren op het moderne leven. Een ijkpunt om te bepalen waar we staan; wat er goed gaat, wat verkeerd, en waar mogelijke oplossingen te vinden zijn.
Dat verklaart misschien het succes van de reeks, die er al een lange tournee langs internationale festivals op heeft zitten. Dat, en de kwaliteit van de films natuurlijk, die in de meeste gevallen zeer hoog is. De twee films die de komende weken worden uitgebracht (in de lange bioscoopversie, in plaats van de oorspronkelijke televisielengte van 1 uur), zijn zelfs verbluffend sterk. The hole van de Taiwanese regisseur Tsai Ming-liang en O primeiro dia van het Braziliaanse duo Walter Salles en Daniela Thomas geven op verschillende wijze een beeld van een corrupte samenleving, die veel mensen tot wanhoop brengt. Vrolijk zijn ze niet, deze films.

Kakkerlak
In korte tijd en met een oeuvre van slechts drie speelfilms (Rebels of the neon god, Vive l'amour en The river) heeft Tsai Ming-liang een stevige reputatie gevestigd als een van de belangwekkendste regisseurs van deze tijd. The hole is zonder meer een nieuw bewijs van zijn grote talent, en toont tevens de opmerkelijke stijlvastheid van de Taiwanees. Niet alleen werkte hij weer samen met zijn geliefde acteurs Yang Kuei-mei en Lee Kang-sheng (ze stonden ook tegenover elkaar in Vive l'amour), ook het thema is bekend: de eenzaamheid van het grotestadsleven en het onvermogen tot communicatie van de moderne mens.
Met een minimum aan dialoog en actie en de van de regisseur bekende lange, ononderbroken camerabewegingen schetst Tsai een bijzonder naargeestig beeld van de laatste dagen van 1999 in Taipei. Het regent er al dagenlang onophoudelijk, en delen van de stad worden geteisterd door een huiveringwekkend nieuw virus. Wie ermee besmet raakt, wordt lichtschuw en kruipt uiteindelijk op handen en voeten rond, op zoek naar een donker plekje. Als een kakkerlak, het dier waaraan de overdracht van het virus ook wordt toegeschreven.
In een mistroostig flatgebouw in een van de quarantainegebieden wonen een man en een vrouw, die zich pas van elkaars bestaan bewust worden wanneer een loodgieter een gat maakt in de vloer van het appartement van de man. Door dit gat kan hij zijn benedenbuurvrouw zien, en zo ontstaat een verbinding tussen de twee levens, al is van daadwerkelijke communicatie geen sprake.
De berichten op de radio over de verspreiding van het virus en de maatregelen van de overheid — het water in de quarantainegebieden zal afgesloten worden en het vuilnis wordt er niet meer opgehaald — dragen bij aan de onheilszwangere sfeer van de film, evenals het onophoudelijke geruis van de met bakken uit de lucht vallende regen. Het water dringt overal door, tot in de woning van de vrouw, die kampt met ernstige lekkage. Een paar keer onderbreekt Tsai zijn pessimistische verhaal met muzikale intermezzo's. De liedjes van Grace Chang, een populaire zangeres in Hongkong in de jaren vijftig, worden geplaybackt door de vrouw en aangekleed met bijpassende glamourkleding en dans, zij het tegen de achtergrond van het vervallen flatgebouw.
Volgens Tsai is zijn verhaal geen griezelige sciencefiction, maar realiteit. De economische groei van Taiwan is ten koste gegaan van de zorg van mensen om elkaar en het milieu, zei de regisseur in verschillende interviews. Het virus dat hij bedacht berust ook niet op fantasie: overal in Azië ontstaan er vreemde nieuwe ziekten. En de onevenwichtige verdeling van de welvaart zorgt ervoor dat de armen in deplorabele omstandigheden moeten leven, waardoor ze een overlevingsinstinct dienen te ontwikkelen dat vergelijkbaar is met de resistentie van een kakkerlak.

Stadse nachtmerrie
De mens als kakkerlak. Zo staan we er volgens Tsai dus voor, in delen van de wereld, in deze dagen. Een van de akeligste scènes in The hole is die waarin een man, getroffen door het virus, op zijn knieën door een verlaten overdekte markt kruipt, op zoek naar een gat in de muur om in weg te schieten. Eenzelfde afschrikwekkend beeld van de verdierlijkte mens komen we, opmerkelijk genoeg, ook tegen aan het begin van O primeiro dia: op een vuilnisbelt in Rio de Janeiro ligt een naakte man te kermen, in elkaar gedoken en trillend en hijgend als een hond. "Ha, jij bent nog slechter af dan ik", is het commentaar van een van de hoofdpersonen van de film, een man die later wordt doodgeschoten. Met tegenzin werpt hij de gedegenereerde zwerver iets te eten toe.
Walter Salles en Daniela Thomas tonen Rio als een stad met twee gezichten: aan de ene kant de luxe van de moderne metropool met het decadente strand van Copacabana, en daarboven, tegen een heuvel, de oude stadse nachtmerrie van krotten en armoede. Niet toevallig komen deze gescheiden werelden samen in het verhaal van O primeiro dia. Een gedetineerde, João, wordt op 30 december 1999 vrijgelaten, op voorwaarde dat hij voor huurmoordenaar speelt. De man die hij tegen wil en dank moet vermoorden is een oude vriend, die op de top van de heuvel woont. Na gedane zaken neemt João zijn toevlucht tot het dak van een flat in de benedenstad, waar hij Maria ontmoet, die op 30 december door haar vriend is verlaten. Voor beiden biedt oudejaarsdag geen enkele reden tot feesten; toch kunnen ze, voor zolang het duurt, elkaar troosten.
De opbouw van O primeiro dia is enigszins chaotisch, en het verhaal komt moeizaam van de grond. De film overtuigt vooral door de sterke beelden — Maria drijvend in de zee, de straten vol feestvierende mensen, het wapenmagazijn met honderden pistolen — en de allesoverheersende sfeer. Een sfeer die twijfelt tussen wanhoop en hoop; het kan beide kanten op, lijkt de boodschap, maar wie kiest voor hoop staat er, in ieder geval tijdelijk, beter voor.

Toenadering
Zoeken naar overeenkomsten tussen The hole en O primeiro dia heeft waarschijnlijk weinig waarde. Los van het gemeenschappelijke 2000-thema staan de films volstrekt op zichzelf. Toch springt onmiddellijk de overeenkomstige visie op de moderne consumptiemaatschappij in het oog. Volgens Tsai Ming-liang brengt het kapitalistische groeimodel weinig goeds, omdat het kortzichtigheid in de hand werkt. Hij verlangt dan ook stiekem terug naar vroeger dagen, toen Grace Chang nog haar ongecompliceerde liedjes zong. Ook Walter Salles gaf in een interview aan dat de opmars van de Braziliaanse economie hem zorgen baart. "We zijn opgevoed met het idee dat ons land het land van de toekomst zal zijn," zegt hij, "maar dit Beloofde Land is er nooit gekomen; in plaats daarvan zijn we in één sprong bij de decadentie terechtgekomen."
Zowel The hole als O primeiro dia wijzen op de risico's van een al te ongebreidelde economische groei: het ontstaan van 'misfits', van reddeloos verloren achtergeblevenen, die niet kunnen profiteren van de welvaart. En het verdwijnen van sociale banden die voorheen een vangnet vormden voor het individu, zodat iedereen op zichzelf is aangewezen en niet meer in staat is tot blijvende verbintenissen.
Het is een sombere visie, zij het dat het wijzen op risico's altijd een wil tot verbetering impliceert. Het is opmerkelijk dat juist The hole, de zwartste film van de twee, met een optimistische toets eindigt: mensen kunnen elkaar misschien niet begrijpen, maar wel helpen. En dat is ook een vorm van toenadering. O primeiro dia schept misschien minder hoop, maar is wel van begin tot eind van de gedachte doortrokken dat communicatie, verbondenheid en barmhartigheid mogelijk zijn. Als we er maar in blijven geloven.

Pauline Kleijer



top
THE HOLE (Tsai Ming-liang)

Januari 2000 #207

Productie
Peggy Chiao
Carole Scotta
Caroline Benjo
Regie
Tsai Ming-liang
Scenario
Yang Ping-ying
Tsai Ming-Liang
Camera
Liao Pang-jung
Montage
Hsiao Ju-kuan
Geluid
Yang Chin-an
Art direction
Lee Pao-lin
Muziek
Grace Chan
Met
Yang Kuei-mei
Lee Kang-sheng

Kleur, 95 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 13 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
Happy End
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
Heartstone
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
Home Again
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)