The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Cate Blanchett in Heaven De hemel volgens Tykwer en Kieslowski

HEAVEN

Duitsland/Frankrijk/Engeland/Italië/Verenigde Staten, 2002 | Tom Tykwer
Met Heaven verfilmde Tom Tykwer het laatste scenario dat Krzysztof Kieslowski schreef voor zijn dood in 1996. Het eerste deel uit een geplande trilogie rond hemel, hel en vagevuur is geen metafysisch epos geworden, maar wel het fascinerende product van twee zielsverwanten voor wie de hemel gelijk staat aan vergeving en naastenliefde.

Wie zijn film Heaven noemt roept hooggespannen verwachtingen op. Je denkt direct aan op wolkpartijen gezetelde engeltjes, een lange trap naar een poort van licht en andere voor de hand liggende plaatjes, maar het woord belooft vooral ook een visie op de zin van het bestaan, misschien zelfs een complete metafysica.
De eerste scène van Heaven verklapt echter dat de film het thema niet zo ambitieus zal aanpakken. "Hoe hoog kan ik vliegen?" vraagt een helicopterpiloot in opleiding, terwijl hij in de simulator de virtuele grenzen van zijn machine aftast. Zijn instructeur gebiedt hem zich te beheersen, omdat hij in werkelijkheid door de thermiek nooit op deze hoogte zou kunnen komen. Gehoorzaam past de jongeman zijn vliegstijl aan. Ik was geneigd in deze piloot regisseur Tom Tykwer (Winterschläfer, Lola rennt) te zien, want voor zijn ontdekking van de hemel reist de regisseur in Heaven nooit voorbij de dampkring.

Paradijs
Zie je de jonge piloot als Tykwer, dan staat de leraar voor Kieslowski, die samen met zijn vaste co-scenarist Krzysztof Piesiewicz het script voor Heaven schreef en daarmee Tykwer tot de finale aan de aarde bindt. De voortijdig gepensioneerde Kieslowski had met de film zijn comeback moeten maken, zij het dat hij stierf eer de opnamen konden beginnen. Natuurlijk was het anders niet bij de hemel gebleven: in navolging van de tv-serie Dekalog (over de tien geboden) en de Trois couleurs-triptiek (over de waarden van de Franse revolutie) hadden er ook nog films over de hel en het vagevuur moeten komen. En telkens zouden Kieslowski en co de religieuze betekenis van het gegeven hebben gereduceerd tot menselijke, aardse proporties. "Veel mensen dragen de hel met zich mee, en veel mensen de hemel", zei Piesiewicz in een recent interview met The Guardian.
Het is klaar als een klontje wie in Heaven de hel met zich meedraagt en wie de hemel. Aan de ene zijde van het spectrum staat de Turijns-Britse lerares Philippa (een sombere rol van Cate Blanchett), die per ongeluk drie onschuldige mensen doodt bij de mislukte aanslag op de man die aan haar pupillen drugs verkocht. Aan de andere kant hebben we de jonge, nog niet door het leven getekende cipier Filippo (babyface Giovanni Ribisi), die verliefd wordt op Philippa en haar uit haar cel helpt ontsnappen. Na deze fysieke bevrijding volgt onontkoombaar ook de geestelijke verlossing, en zo vindt Philippa via Filippo (tijdelijk) weer toegang tot het paradijs. Natuurlijk ligt dat paradijs niet in het grauwe Turijn, maar in de sepia-gefilterde heuvels van Toscane.

IJsje
Philippa's tocht van donker naar licht verloopt vaak nogal ongeloofwaardig. Zo lijkt de knullige ontsnapping uit het zwaarbewaakte politiebureau gepikt uit een slecht stripboek. Gelukkig wint meestal de spiritualiteit het op Kieslowskiaanse wijze van de logica, zoals in de scène waar Filippo's conservatieve vader zonder aarzeling zijn inmiddels aan moord medeplichtige zoon vergeeft en steun betuigt. Narratief gezien rammelt het wisselvallige personage aan alle kanten, maar een onvoorwaardelijk liefhebbende Vader kon in een film over de hemel natuurlijk niet ontbreken.
Tykwer-fans weten ook dat zijn films zich nooit al te nuchter en eenduidig tot de werkelijkheid verhouden. Telkens weten Tykwer en de zijnen de vertelde tijd als het ware uit te rekken — niet alleen door shots in slow motion af te spelen, maar ook door het kalmpjes aan te doen met de montage, het camerawerk af te stemmen op de hartslag van de scènes en visuele spanning te koppelen aan serene muziek. Deze aanpak is in Heaven nog wat verder doorgevoerd: het visuele gejongleer dat de vorige films soms flinke energiestoten gaf, is hier nagenoeg afwezig, en op de soundtrack klinkt voornamelijk de oneindige rust van Pärts 'Spiegel im Spiegel'. Zo ontstaat voor Filippo en Philippa genoeg tijd om met een ijsje over een zonnig marktplein te slenteren, terwijl de politie hen met helikopters op de hielen zit.

Verwante zielen
Is Heaven dan nu een Tykwer of een Kieslowski? Een voor de hand liggende, maar eigenlijk ook onzinnige vraag. Terwijl aan de lucide stijl duidelijk te merken valt dat Heaven uit Tykwers stal komt, is de film in thematisch opzicht het product van twee verwante, aan elkaar gewaagde zielen. Net als Kieslowski en co heeft Tykwer zich altijd geïnteresseerd getoond in het spanningsveld tussen noodlot en toeval en voor morele kwesties als schuld, verantwoordelijkheid, vergeving en naastenliefde. En net als Kieslowski brengt hij deze fascinaties terug tot menselijke verhoudingen.
De verwantschap wordt onderstreept door de parallellen tussen het script van Heaven en Tykwers vorige film, Der Krieger und die Kaiserin. In laatstgenoemde ontdooit de dromerige zwakzinnigenverpleegster Sissi het hart van bankovervaller Bodo, waarna het door de politie opgejaagde stel in een aardse oase de welverdiende eind-goed-al-goed-rust vindt. Niet moeilijk om hierin de plot van Heaven te lezen. Sommige scènes uit Der Krieger keren zelfs vermomd in Heaven terug. Zo verstopt Filippo zijn geliefde in de zolder van het politiebureau terwijl Bodo onderduikt in Sissi's kliniek, en zien we in beide films de paartjes hand in hand en in slow motion op de vlucht slaan. Eigenlijk had Der Krieger und die Kaiserin best Heaven kunnen heten.
En Heaven had met zijn lijdende en naar verlossing snakkende personages best Hell of Purgatory kunnen heten. Vooralsnog blijft het immers vaag wat hemel, hel en vagevuur in deze humanistische visie van elkaar onderscheidt. Gelukkig is Piesiewicz druk bezig met de scenario's voor Hell en Purgatory: de ene film zou moeten gaan over drie vrouwen die nog steeds lijden onder de zelfmoord van hun vader twintig jaar geleden, en de andere over een vrouw wier verslaggevende echtgenoot om het leven kwam tijdens de oorlog in Kosovo. Hopelijk halen deze scripts ook zonder Kieslowski's naam de bioscoop; het is al duidelijk wie ze zou moeten verfilmen.

Kevin Toma



top
HEAVEN

September 2002 #236

Productie
Anthony Mingella
Maria Köpf
William Horberg
Stefan Arndt
Frédérique Dumas
Regie
Tom Tykwer
Scenario
Krzysztof Kieslowski
Krzysztof Piesiewicz
Camera
Frank Griebe
Montage
Mathilde Bonnefoy
Art direction
Uli Hanisch
Muziek
Marius Ruhland
Arvo Pärt
Met
Cate Blanchett
Giovanni Ribisi
Remo Girone
Pini Mattia
Giovanni Vettorazzo
Gianfranco Barra

Kleur, 95 minuten

Distributie
RCV
Te zien
vanaf 12 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
Hampstead
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
Happy Death Day
HAPPY END
Happy End
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
The Happy Film
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
Heartstone
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
La helada negra (Previously Unreleased)
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
Hier ben ik
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
The hills have eyes (Alexandre Aja)
THE HILLS HAVE EYES (Wes Craven)
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
The Hitman's Bodyguard
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE (Joe Dante)
THE HOLE (Nick Hamm)
THE HOLE (Tsai Ming-liang)
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
Home Again
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
Homo Sapiens (Previously Unreleased)
HONEY (Bille Woodruff)
HONEY (Semih Kaplanoglu)
Honey 2 (Bille Woodruff)
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP (Dominique Standaert)
HOP (Tim Hill)
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host (Andrew Niccol)
THE HOST (Bong Joon-ho)
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
Hotel de grote L
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
Howards End
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME (Gary Trousdale, Kirk Wise)
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (Wallace Worsley)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
Hunt for the Wilderpeople
THE HUNTED
The Hunter (Daniel Nettheim)
The Hunter (Rafi Pitts)
THE HUNTER (Serik Aprimov)
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA (René Daalder)
Hysteria (Tanya Wexler)