Zero Days (Alex Gibney over)
American Honey
Loving
Gimme Danger — Long Live The Stooges
United States of Love
Mathieu Kassovitz: De straat pikt het niet meer

LA HAINE

Frankrijk, 1995 | Mathieu Kassovitz
Hij is jong, boos en hij houdt van film. Vorige maand leidde die combinatie tot een Felix voor 'Young European Film of the Year'. La haine, de tweede film van de Franse regisseur Mathieu Kassovitz, toont de dreiging in de buitenwijken, waar jongeren en politie elkaars grootste vijand zijn. De film leidde in Frankrijk tot lange rijen voor de kassa's en verhitte discussies in de media. Een kwestie van timing, meent Kassovitz.

Ze bestaan echt. Ik kende ze alleen uit de film: mannen in smoking die in restaurants wezenloos op een vleugel zitten te pingelen terwijl niemand luistert. In de lobby van een Londens hotel zie ik er voor het eerst eentje in het echt: de pianist strooit zijn muzak over de spaarse gasten. Terwijl een paar straten verderop het Londen Film Festival opent met Kathryn Bigelow's Strange days, zitten de regisseur en drie hoofdrolspelers van La haine (Haat) in een sjieke, saaie hotelsuite. Verontwaardigd: "We waren niet eens uitgenodigd voor die opening!"

Ouwe lul
De lokatie zorgt voor dubbele vervreemding. Niet alleen is het onlogisch om naar Engeland te gaan om een Franse filmmaker te ontmoeten, deze vier springerige jochies zijn ook totaal misplaatst in de fluisterende ambiance van het hotel. Kassovitz en zijn acteurs, allevier ergens in de twintig, vertegenwoordigen de straat en het verzet tegen de gevestigde orde. Britse etiquette is aan hen niet besteed. Liever zitten ze elkaar te jennen of het meubilair te testen. De interviewer, een paar jaar ouder dan zij, wordt uitgemaakt voor ouwe lul, omdat hij niet weet dat breakdancing nog steeds hartstikke cool is en dat de beste breakdancers uit Amsterdam komen.
De betrokkenheid van Kassovitz en co reikt verder dan de muziek en de taal van de straat. De overheid deugt niet, daar zijn ze van overtuigd. Neem nou die Algerijnse terrorist die onlangs voor het oog van de televisiecamera in Lyon op straat is doodgeschoten door de politie. Voordat ze dat konden uitzenden moesten ze er eerst een stukje uitknippen waarop te horen was "Maak hem af, maak hem af!", zo weet acteur Vincent Cassel mij en zijn vrienden te vertellen. Opgewonden delen de andere jongens in Vincents verontwaardiging; de politie, dat is tuig.

De aanleiding voor het maken van La haine was de dood van een Arabische jongen, gewond geraakt na rellen met de politie. In de cités, de verpauperde buitenwijken van Parijs en andere grote Franse steden, komt het geregeld tot gewelddadige confrontaties tussen bewoners en politie. Werkloosheid, frustratie en racisme zijn de voedingsbodem. Economie is het begin van de keten, aldus Kassovitz. La haine laat zien wat er aan de hand is in de buitenwijken en hoe gemakkelijk de situatie tot een uitbarsting kan komen. Het rauwe pessimisme van de film heeft veel Fransen wakker geschud.
Gedurende vierentwintig uur volgt La haine drie vrienden: Vinz, Saïd en Hubert, respectievelijk een joodse, Arabische en zwarte jongen. Na de rellen van de vorige dag is de rust teruggekeerd in de cité, maar de dreiging blijft. Vooral omdat een agent bij de rellen zijn pistool is kwijtgeraakt. De drie jongens, ontevreden, verveeld en onberekenbaar, zwerven door de wijk. Ze nemen de trein naar Parijs, worden daar opgepakt, kunnen niet meer terug naar huis en brengen de nacht door in de stad. Pas bij hun terugkeer, de volgende ochtend, komt de opgespaarde agressie en haat tot een climax.

Straattaal
Van een kleine, felle en politieke film als La haine verwacht je niet dat hij wordt omhelsd door de gevestigde orde. Toch is dat wat gebeurde: de prijs voor de beste regie in Cannes, positieve recensies in alle Franse kranten. Is dat heimelijk niet een beetje teleurstellend? Kassovitz vindt van niet: "Mooie recensies zijn nooit teleurstellend. Over de film zelf schreef men enthousiast, over het onderwerp ontstond in de conservatieve kranten een polemiek." Dat veel aandacht naar de sociale context van de film gaat, en men nauwelijks nog aan de film zelf toekomt, kan Kassovitz evenmin betreuren.
"Dat is juist fantastisch, dan hoeven wij het niet over de sociale problemen te hebben, de media nemen het van ons over. Sommige media benaderen de film als iets modieus, alsof we een woordenboek voor straattaal hebben willen maken, alsof we de buitenwijken laten zien als een dierentuin, waar je je aan kunt vergapen. Dat is belachelijk, die mensen willen het niet begrijpen." Timing is volgens Kassovitz de verklaring voor het succes van de film. "Deze film kwam precies op het goede moment, op de goede plaats. Het probleem is beangstigend voor veel Fransen: ze willen er niet over praten, maar ze weten er van en worden er toch mee geconfronteerd. Dankzij deze film is er een etiket voor straatrellen: als er weer eens iets gebeurt, schrijven de kranten: daar is de haat weer. Dat is goed en slecht. Goed is dat het publiek meer te weten komt over jongeren in de buitenwijken, slecht is dat de autoriteiten de film gebruiken om hen nog verder te stigmatiseren."

La haine laat duidelijk zien hoe jongeren en politie tegenover elkaar staan, maar weet een goedkope stellingname te vermijden. De agenten zijn geen lieverdjes, maar ze worden evenmin afgeschilderd als de bron van alle ellende. Vreemd is het dan om een citaat van Kassovitz in de persmap te lezen: "Ik wilde een provocerende film maken, een echt provocerende film. La haine is gericht tegen de politie, en ik wilde dat mensen het op die manier zouden zien." Als dat de bedoeling was, is de film mislukt, want die is aanmerkelijk genuanceerder dan dit citaat. De werkelijkheid blijkt anders in elkaar te zitten. "Dat citaat in de persmap is een vergissing. Mijn film richt zich niet tegen de politie, maar tegen het systeem. Ik heb dat wel gezegd, maar ik richt mij daarmee tegen de politiestaat, niet zozeer tegen de politie zelf. Je schreeuwt niet tegen de hamer die je raakt, maar tegen de degene die de hamer gebruikt. De politie is een instrument van de autoriteiten en iedereen die er niets aan doet. Een instrument valt weinig te verwijten."
"Wat mij verbaast is het gemak waarmee iemand de wet kan vertegenwoordigen: je krijgt een pistool in handen gedrukt met de mededeling dat je vanaf nu de wet bent. Ze zouden een opleiding van minstens tien jaar moeten krijgen, net als artsen. Er zijn goede en slechte agenten, zoals er goede en slechte jongeren zijn. Het enige verschil is dat agenten wapens hebben en dat er tot nu toe geen agenten zijn gedood door jongeren en andersom wel. De agenten vertegenwoordigen de wet en de jongeren vertegenwoordigen de straat. En op een dag zal de straat het niet meer pikken."

Pessimistisch
Het motto van La haine is een anekdote die aan begin en einde van de film wordt verteld als een metafoor voor een samenleving die op in hoog tempo op de afgrond afstevent. Een man valt van een flatgebouw. Onderweg is hij nog optimistisch: tot nu toe gaat alles goed. Ofwel: wat telt is niet de val, maar de landing. Wanneer die landing plaatsvindt, en hoe het er uit zal zien, weet Kassovitz niet. "Als ik dat had geweten, had ik het in de film gestopt. Ik denk dat op een dag de jongeren de wapens zullen oppakken en tegenover de politie zullen staan, maar wie wie zal neerschieten weet ik niet. De film eindigt niet voor niets met een vraagteken. Ik heb geen antwoorden, ik ben alleen pessimistisch over de afloop. Deze film is als een tafereel dat je uit je raam ziet: je ziet iets dat je raakt, je doet je raam weer dicht, maar daarna begin je je dingen af te vragen. Zo zou de film moeten werken. Dat jij niet meer kijkt betekent niet dat het probleem is verdwenen, die jongeren zijn er nog steeds."

Hoewel La haine getuigt van enkele uitgesproken esthetische keuzes, is Kassovitz weinig geneigd om daar op in te gaan. De maatschappelijke relevantie van zijn film weegt voor hem zwaarder, of leent zich in ieder geval beter voor een journalistiek gesprek. Uit de meeste keuzes van Kassovitz blijkt een angst om te sensationeel te zijn. Dat de film in zwart-wit werd gedraaid heeft te maken met associaties: "In kleur neigt het naar komedie, in zwart-wit is het meteen drama. Bovendien denk je bij zwart-wit aan het journaal, aan de werkelijkheid."
Muziek is zeer spaarzaam gebruikt: "Het is geen John Woo: bij harde scènes wil ik geen lekkere muziek om het extra dramatisch te maken." Ook mocht er niet teveel gebeuren: "Met meer actie was de werkelijkheid verloren gegaan. Het gaat niet om het opjagen van de adrenaline, het is geen actiefilm." Dat de drie acteurs in de film hun werkelijke naam dragen, heeft geen diepere betekenis. "Dat was gewoon gemakkelijk voor mij op de set. Zij hadden er geen bezwaar tegen." Vincent en Saïd maken zich ondertussen vrolijk over een meegebracht artikel uit Cahiers du Cinéma, waarin de film zo bloemrijk wordt geanalyseerd dat zij er niets van herkennen: "This is beautiful shit, like a poem!"

Baseballpet
Het gaat goed met de carrière van Mathieu Kassovitz. Zijn debuutfilm Métisse, een vrolijke zedenschets over een multiraciale driehoeksrelatie met Kassovitz in een van de hoofdrollen, trok al veel aandacht. La haine zorgde voor zijn internationale doorbraak. De enige domper is dat hij vaak wordt vergeleken met Spike Lee. "Dat is inderdaad stomvervelend. Ik droeg al een baseballpet voordat Spike Lee films ging maken. Zijn eerste films zijn goed en gaan over dingen die mij ook bezighouden, dat was een verrassing. Ik zie wel een parallel tussen Métisse en She's gotta have it, maar niet tussen La haine en Do the right thing, zoals vaak wordt beweerd."
"Ik hou erg van de Amerikaanse cinema, maar mijn invloeden komen overal vandaan. In La haine zitten letterlijke zinnen van zowel The Marx Brothers als Monty Python, maar niemand ontdekt ze. De Europese films van Paul Verhoeven, zoals Spetters en De vierde man, vind ik erg goed. Waar ik ook kom, ik kan altijd wel een regisseur noemen uit het betreffende land die me heeft beïnvloed. En het is nog waar ook. Vanaf nu wil ik weer gaan schrijven. De afgelopen zes maanden heb ik alleen maar gepraat over La haine. Ik ben blij dat ik eindelijk aan mijn nieuwe film kan beginnen."

Mark Duursma



top
LA HAINE

December 1995 #162

Produktie
Christophe Rossignon
Regie en scenario
Mathieu Kassovitz
Camera
Pierre Aim
Montage
Mathieu Kassovitz
Scott Stevenson
Geluid
Vincent Tulli
Met
Vincent Cassel
Hubert Kounde
Saïd Taghmaoui

Zwart-wit, 95 minuten

Distributie
Argus Film
Te zien
vanaf 14 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


H

HAAIBAAI aka SHARKBAIT
HAAR NAAM WAS SARAH
HABANA BLUES
Habemus Papam
HABITAT
HABLE CON ELLA
HACKERS
Hacksaw Ridge
Hadewijch
HAIFA
Hail, Caesar!
LA HAINE
HAIRSPRAY
HALF MOON
HALF NELSON
HALL PASS
HALLAM FOE
Hallo bungalow
HALLOWEEN
HALLOWEEN 2
HALLOWEEN 8: RESURRECTION
HALLOWEEN H20
HAMACA PARAGUAYA
HAMAM, IL BAGNO TURCO
HAMBURGER LEKTIONEN
HAMLET
HAMLET 2
HANA-BI
HANCOCK
The Handmaiden
HANEKAM DE ROCKER
THE HANGING GARDEN
HANGOVER
HANGOVER 2
The Hangover III
Hanna
Hannah Arendt
HANNAH MONTANA/MILEY CYRUS
HANNAH MONTANA: THE MOVIE
HANNIBAL
HANNIBAL RISING
Hannibal, seizoen 1
HANZO THE RAZOR-TRILOGIE
THE HAPPENING
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki
THE HAPPIEST GIRL IN THE WORLD (Previously Unreleased)
Happily Ever After
HAPPINESS
HAPPY END
HAPPY ENDINGS
HAPPY FEET
Happy Feet 2
Happy Happy
HAPPY TIMES
HAPPY TOGETHER
HAPPY-GO-LUCKY
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE
HARD CANDY
HARD EIGHT
HARD HEAD/TÊTE DURE
HARD RAIN
HARD TARGET
Hard To Be a God
HARDBALL
Hardcore Henry
HAREM SUARÉ
Harmonium (Kôji Fukada over)
Harmony Lessons
HAROLD AND KUMAR GO TO WHITE CASTLE
Harrie Geelen Filmcollectie
HARRISON'S FLOWERS
HARRY BROWN
HARRY POTTER AND THE CHAMBER OF SECRETS
HARRY POTTER AND THE DEATHLY HALLOWS
Harry Potter and the Deathly Hallows 2 3D
HARRY POTTER AND THE GOBLET OF FIRE
HARRY POTTER AND THE HALF BLOOD PRINCE
HARRY POTTER AND THE ORDER OF THE PHOENIX
HARRY POTTER AND THE PHILOSOPHER'S STONE
HARRY POTTER AND THE PRISONER OF AZKABAN
HARRY, UN AMI QUI VOUS VEUT DU BIEN
Hart Beat
Hartenstraat
Hartenstrijd
HARTVERSCHEUREND
HARVARD MAN
THE HARVEST
HARVEST TIME
Hasta la vista!
The Hateful Eight
A Haunted House
A Haunted House 2
HAUNTED MANSION
THE HAUNTING
A Haunting History
THE HAUNTING IN CONNECTICUT
The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia
DIE HÄUPTER MEINER LIEBEN
HAUT BAS FRAGILE
Haute cuisine
Hava Nagila — The Movie
HAVEN
Le Havre
HAWAII OSLO
HÄXAN
Haywire
HAZE
HE GOT GAME
HE LOVES ME, HE LOVES ME NOT
He named me Malala
HE'S JUST NOT THAT INTO YOU
HEAD ABOVE WATER
HEAD ON
HEAD TRAUMA
Headhunters
HEAR MY SONG
HEART
Heart of a Dog (Laurie Anderson over)
HEART OF DARKNESS
HEART OF GOLD
THE HEART OF JUSTICE
THE HEARTBREAK KID
HEARTBREAKERS
HEARTS IN ATLANTIS
The Heat
HEAT
HEAVEN
HEAVEN AND EARTH
Heaven on Earth
Heaven's Gate
HEAVEN'S HEART
HEAVENLY CREATURES
HEAVY
A Heavy Heart (Thomas Stuber over)
HEAVY METAL IN BAGHDAD
Hector and the Search for Happiness
Heddy Honigmann IN FOCUS
Hedi (Mohamed Ben Attia over)
HEDWIG AND THE ANGRY INCH
HEF, EEN GESPREK MET DRIE ZUSSEN
HEIMAT 3 — CHRONIK EINER ZEITENWENDE
Heimat — Eine Deutsche Chronik
HEIMATKLÄNGE
HEIMWEE NAAR DE DOOD
De Heineken ontvoering
HEIST
EEN HEKS IN DE FAMILIE
Heksen bestaan niet
HEKSJE LILLI: DE REIS NAAR MANDOLAN
HEKSJE LILLY
DE HEL VAN '63
DE HELAASHEID DER DINGEN
De held
Heli (Amat Escalante over)
Helium
Hell or High Water
HELLBENT
HELLBOY
Hello I Must be Going
HELLRAISER: BLOODLINE
The Help
HELP ME EROS
HELTER SKELTER
Hemel
HEMEL BOVEN HOLLAND
Hemel op aarde
Henri (Yolande Moreau over)
HENRI LANGLOIS, THE PHANTOM OF THE CINÉMATHÈQUE
HENRY FOOL
HENRY'S CRIME
HENRY-GEORGES CLOUZOT'S INFERNO
HENRY: PORTRAIT OF A SERIAL KILLER
Her
HERBIE: FULLY LOADED
Hercules
The Here After
HEREAFTER
HEREMAKONO
DE HERENIGINGSEXPRES SAIGON — HANOI
LE HÉRISSON
Les héritiers
HERO (YING XIONG)
UN HÉROS TRÈS DISCRET
HEROSTRATUS
DAS HERZ IST EIN DUNKLER WALD (Previously Unreleased)
Hesher
Het doet zo zeer
HET IS EEN SCHONE DAG GEWEEST
HET MYSTERIE VAN DE SARDINE
Het verlangen
HET WOORD HEEFT MIJ GERED
L' HEURE D'ÉTÉ
Une heure de tranquillité
THE HI-LINE
THE HI-LO COUNTRY
HIDALGO
Hidden Figures
HIDE AND SEEK
HIDEAWAY
HIDEOUS KINKY
HIGH ART
HIGH CRIMES
HIGH FIDELITY
HIGH HEELS
HIGH SCHOOL MUSICAL 3: SENIOR YEAR
The High Sun
High-Rise (Ben Wheatley over)
HIGHER LEARNING
HIGHLANDER 3: THE SORCERER
HIGHWAYMEN
HILARY AND JACKIE
HILDE (THE KNEF)
THE HILLS HAVE EYES
THE HILLS HAVE EYES
HIMALAYA
Hiroshima Mon Amour
HIS BIG WHITE SELF
HISTOIRE(S) DU CINÉMA
HISTORIAS MÍNIMAS
Historiás que só existem quando lembradas
The History of Love
A HISTORY OF VIOLENCE
History's Future
Hit and Run
HITCH
Hitchcock
Hitchcock/Truffaut
THE HITCHHIKER'S GUIDE TO THE GALAXY
HITMAN
Hitman: Agent 47
L' hiver dernier
THE HOAX
The Hobbit: An unexpected Journey
The Hobbit: The Battle of Five Armies
The Hobbit: The Desolation of Smaug
HOBO WITH A SHOTGUN
HOCHZEITSGÄSTE
Hocus Pocus met Alfons Alfrink
HODDER
Hoe duur was de suiker
HOE OVERLEEF IK... MEZELF
HOE TEM JE EEN DRAAK?
HOFFA
THE HOLE
THE HOLE
THE HOLE
THE HOLIDAY
Holland, natuur in de delta
HOLLANDS LICHT
HOLLOW MAN
HOLLOW REED
Hollywood Banker
HOLLYWOOD HOMICIDE
THE HOLLYWOOD SIGN
HOLLYWOODLAND
HOLY MAN
Holy Motors
HOLY SMOKE
Home
Home
HOME ALONE 2 LOST IN NEW YORK
HOME ALONE 3
A HOME AT THE END OF THE WORLD
HOME FOR CHRISTMAS
HOME FOR THE HOLIDAYS
HOME ON THE RANGE
THE HOME SONG STORIES
Homefront
HOMELAND
The Homesman
HOMEWARD BOUND: THE INCREDIBLE JOURNEY
Homies
Un homme à la hauteur
L' HOMME DU TRAIN
UN HOMME QUI CRIE
Les hommes libres
HONEY
HONEY
Honey 2
HONEY, I BLEW UP THE KID
HONEYMOON IN VEGAS
THE HONEYMOONERS
HONEYZ
HONOUR OF THE DRAGON
HOODLUM
HOODWINKED
HOOGSTE TIJD
HOOLIGANS
HOOP DREAMS
HOP
HOP
HOPE FLOATS
HOPE SPRINGS
Hope Springs
HOPPET
Horns
Horrible Bosses
Horrible Bosses 2
HORROR
Hors Satan
THE HORSE WHISPERER
HORTON
The Host
THE HOST
HOSTAGE
HOSTEL
HOSTEL 2
THE HOT CHICK
HOT FUZZ
HOT ROD
HOTEL DE LOVE
HOTEL DIARIES
HOTEL FOR DOGS
HOTEL RWANDA
Hotel Transylvanie 2 3D
Hotel Transylvanië: Hotel vol monsters
Hotell (Lisa Langseth over)
THE HOURS
THE HOUSE
House at the End of the Street
HOUSE OF CARDS
House of Cards, seizoen 2
HOUSE OF FLYING DAGGERS
THE HOUSE OF MIRTH
HOUSE OF SAND AND FOG
HOUSE OF WAX
THE HOUSE OF YES
HOUSE ON HAUNTED HILL
THE HOUSEMAID
HOW I ENDED THIS SUMMER
HOW I KILLED A SAINT
How I Spent My Summer Vacation
HOW MANY ROADS
HOW SHE MOVE
How To Be Single
How to Change the World
How to Describe a Cloud
How to Describe a Cloud (Slow Criticism)
HOW TO GET RID OF THE OTHERS
HOW TO LOSE A GUY IN 10 DAYS
HOW TO LOSE FRIENDS & ALIENATE PEOPLE
HOW TO MAKE AN AMERICAN QUILT
How to Meet a Mermaid
How to Train Your Dragon 2
HOWARD'S END
HOWL
HOWL'S MOVING CASTLE
Hoy como ayer
THE HUDSUCKER PROXY
HUFTERS & HOFDAMES
Hugo
LE HUITIÈME JOUR
HUKKLE
HULK
Human
THE HUMAN CONDITION
HUMAN NATURE
THE HUMAN RESOURCES MANAGER
The Human Scale
THE HUMAN STAIN
HUMAN TRAFFIC
L' humanité
HUMANOIDS FROM THE DEEP
A HUMBLE LIFE
Hummingbird
HUMPDAY
THE HUNCHBACK OF NOTRE DAME
THE HUNCHBACK OF THE NOTRE DAME (1923)
The Hundred-Foot Journey
HUNDSTAGE
HUNGER
The Hunger Games
The Hunger Games: Catching Fire
The Hunger Games: Mockingjay — Part 1
The Hunger Games: Mockingjay — Part 2
THE HUNGRY GHOSTS
Hungry Hearts
THE HUNT
HUNT DOWN
THE HUNTED
The Hunter
The Hunter
THE HUNTER
HUNTING & ZN.
THE HUNTING PARTY
The Huntsman
HURLYBURLY
THE HURRICANE
THE HURT LOCKER
HUSBANDS AND WIVES
HUSH
HUSH!
HUSTLE & FLOW
Hyde Park on Hudson
HYÈNES
HYPE!
The Hypnotist
HYSTERIA
Hysteria