Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
De zweep erover

DE GOUDEN SWIPE

Nederland, 1996 | Steven de Jong, Alex Bordewijk
Van alle mogelijke kanten werd het regisseur Steven de Jong afgeraden om Abe Brouwers streekroman 'De gouden swipe' te verfilmen in de Friese taal. De inwoners van Nederlands meest eigenzinnige provincie braken echter met alle regels van de filmindustrie en stroomden massaal toe naar de Friese dorpshuizen en filmtheaters. Een succesverhaal uit het Noorden.

"Wel grappig", "Fries joh, da's landelijk niet te doen, daar verdienen we ons brood niet mee", "Leuk hoor". Een tikje aanmatigend reageerden filmdistributeurs en zakenmannen op De Jongs plattelandsdrama. Ze hadden toch beter moeten weten: Bartje is Neêrlands trots, Sil de Strandjutter schopte het verder dan Terschelling en Op hoop van zegen kan ook de verstokte landrot bekoren. Steven de Jong: "'De gouden swipe' is volkstoneel, puur en oorspronkelijk. Je hoeft echt niet van het platteland te komen om er van te houden. Ik wilde het Friestalige boek per se in het Fries verfilmen, omdat de film daar een meerwaarde door krijgt: ik kon er de sfeer van die stugge boeren mee vangen."
En ouderwets weerbarstig zijn ze, de mannen met de hooivork en de dreg in de hand. "Geen gezeur. Thee en brood en dan naar bed. Geen gevraag en geklaag", luidt het credo van vader Douwe Wallinga. Zijn zoon Ate heeft echter genoeg reden tot klagen: zijn 'heit' verbiedt Ate's amoureuze omgang met een arbeidersdochter, 'mem' ligt op sterven en biecht een verschrikkelijk verhaal op, en ook zijn oom en raadgever Ids Wallinga is geen lang leven meer beschoren ("Ik ben aan het eind van de akker"). De film begint met wat een lichtpuntje in Ate's harde leven had kunnen zijn: vader Douwe wint de prestigieuze Gouden Swipe op de drafbaan in Joure. Eenmaal thuis slaat hij de gouden zweep echter stuk op de rug van Ate en veegt daarmee het laatste sprankje familiegeluk van tafel.

Hans Wiegel
De gouden swipe was tot nu toe alleen in Friesland te zien, waar maar liefst 50.000 mensen de film bekeken. Ter vergelijking: in hetzelfde jaar wist Jean-Claude Van Damme landelijk eenzelfde hoeveelheid mensen te trekken met The quest en Ian Kerkhofs Naar de klote! wordt met zijn 60.000 bezoekers als een succes beschouwd. Steven de Jong had zo zijn eigen methode om de film van de grond te krijgen: "Vijftien jaar geleden las ik het boek en vond het zo'n beeldend verhaal dat ik er een film van wilde maken. Tijdens m'n onderzoek naar de haalbaarheid van het project stuitte ik echter op Joop van den Ende, die een optie op de uitzendrechten had genomen. Wijlen Willy van Hemert zou de vijfdelige serie gaan regisseren, terwijl Hans Wiegel was aangesteld om geldschieters uit Friesland te lokken."
"Wiegel kreeg de financiën echter niet rond, zodat het boek weer vrij van rechten werd. Ik schreef vervolgens het script en omdat niemand er brood in zag ben ik de film ook zelf gaan produceren. Even zag ik het somber in: als het Wiegel zelfs niet lukte om het geld bij de officiële instanties te halen, dan lukte het mij zeker niet. Ik moest het dan ook over een andere boeg gooien. Friezen konden helpen door lootjes te kopen en maakten zo kans op de hoofdprijs: een echt paard, geheel in de stijl van de film. We gokten op 25.000 lootjes, en we liepen een jaar lang alle evenementen af, maar het liep uit op een ramp. Uiteindelijk hebben we net een basisbedrag bij elkaar gescharreld."

Omgekeerde weg
Ook de rest van het traject verliep ongewoon: het Fries Film Circuit nam de distributie in handen en liet de film vorig jaar in theater De Lawei in Drachten zijn première beleven. Elk zaaltje waar de film maar enigszins kon worden vertoond stroomde vervolgens vol met bezoekers — gemiddeld 250 per voorstelling, een aantal waar menig bioscoopexploitant jaloers op kan zijn.
Nu bereikt de film op koopvideo de rest van het land, maar wie even geduld heeft kan hem over een tijdje op het filmdoek bekijken. De Jong heeft een aanvraag bij het Nederlands Fonds voor de Film ingediend om de HDTV-versie over te zetten naar 35 mm-film, waarna Matthijs van Heijningen met The Movies Filmdistribution de film een kleinschalig, maar landelijk roulement zal gunnen. Van Heijningen: "Maar eerst moeten er nog wel wat ingrepen in de montage worden gepleegd." Het is een omgekeerde weg: normaal gesproken verschijnt de koopvideo na de bioscoopuitbreng. Wat maakt De gouden swipe zo bijzonder voor Van Heijningen? "We kennen door de vele Engelse films de buitenwijken van Birmingham, Liverpool en Manchester beter dan de Achterhoek en Friesland. Daar moet wat aan veranderen."
Steven de Jong weet wel waar het aan schort. Hij pleit voor een mentaliteitsverandering bij distributeurs, omroepen en financiers: "Iedereen wacht op elkaar, wat erg frustrerend is. Door die terughoudendheid kunnen zich veel minder ideeën ontplooien dan mogelijk zou zijn. Ik heb meegemaakt dat een distributeur De gouden swipe wel een leuke film vond, maar dat ze hun kansen bij het Filmfonds niet wilden verspelen door voor een derde keer dat jaar aan te kloppen voor een distributieondersteuning 'want dan snijden we ons de volgende keer in de vingers'. Zo laf! De publieke omroepen en de filmdistributeurs zouden minder angst moeten hebben en samen de risico's moeten dragen, want de verschillende media bijten elkaar minder dan men wel denkt."
Koppig is De Jong zeker: volgend jaar zomer onderbreekt hij de opnames voor de soap 'Onderweg naar morgen' en staat hij weer tussen de weilanden te filmen. De dorpshuizen kunnen de projectoren alvast oppoetsen, want De Jong heeft zijn pijlen gericht op het oorlogsboek 'De fuik' van Rink van der Velde. "Een erg Fries verhaal."

Mariska Graveland



top
DE GOUDEN SWIPE

Januari 1998 #185

Produktie en scenario
Steven de Jong
Regie
Steven de Jong
Alex Bordewijk
Camera
Henny Schoonheim
Geluid
Rudolf Grob
Hielke Beerstra
Montage
Tjerk Boersma
Rob Hakhoff
Peter Rump
Muziek
Ronald Bordewijk
De Kast
Met
Steven de Jong
Rense Westra
Hilly Harms
Pieter de Vries

Kleur, 85 minuten

Videodistributie
Arcade Pictures
Te koop
sinds 1 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto