The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
De ondergang van de samoerai is nakende Engel des doods

GOHATTO

Japan, 2000 | Nagisa Oshima
Nagisa Oshima's Gohatto is een ingetogen meesterwerk over een gesloten samoerai-gemeenschap die na de komst van een jonge leerling door intriges verscheurd raakt.

Wanneer Nagisa Oshima (Kyoto, 1932) een film maakt is een verrassing nooit uitgesloten, want de grillige cineast kiest nimmer voor de makkelijkste weg. Hij vierde in de roerige jaren zestig en zeventig successen met compromisloze films als Seishun zankoku monogatari/Cruel story of youth (1960), waarin hij op nietsverhullende wijze zijn vinger op de pols van de Japanse maatschappij legde. Het delirische liefdesdrama Ai no corrida/In the realm of the senses (1976) bevatte harde pornografische scènes en zorgde voor een grote controverse, maar leverde ook de komische situatie op dat veel Japanners naar Parijs vlogen om de film in zijn ongecensureerde vorm te zien. In Oshima's voorlaatste film Max mon amour (1986) wordt Charlotte Rampling verliefd op een chimpansee, wat herinnerde aan de absurditeiten van Marco Ferreri, een andere non-conformist die zich ook graag over onmogelijke liefdes voor medemensen, dieren en voedsel boog. Niet voor niets noemt Shohei Imamura zichzelf een eenvoudige boer terwijl hij collega Oshima als een samoerai bestempelt.
Voor Gohatto ('verboden' of 'tegen de wet') combineerde Oshima twee verhalen van schrijver Ryotaro Shiba over de samoerai-groep Shinsengumi. Het door een conflict verscheurde gezelschap trekt zich in het Kyoto van 1865 in een tempel terug om zich te beraden over de toekomst en de gehavende harmonie te herstellen. Maar de komst van de knappe jongeling Kano roept het onheil over de Shinsengumi af. Zwaardvechter Tashiro en kapitein Yuzawa raken volledig in de ban van de androgyne leerling en een ruzie met een andere clan verergert de zaak. Om het hoofd koel te houden onderdrukt luitenant Hijikata (Takeshi Kitano) ondanks grote innerlijke verwarring zijn gevoelens, maar verliest juist daardoor zijn grip op de kwestie. De strijd om Kano laait op, met intriges en zelfs moord tot gevolg. Om te voorkomen dat de affaire de groep verder kan verzwakken, beslist het radicale clanhoofd Kondo dat de boosdoeners moeten boeten.

Moordlustig
Liefde tussen zwaardvechters is voor een samoeraifilm zeker een ongewoon thema, maar in Gohatto wordt het niet als een taboe gepresenteerd. Oshima zoekt in Gohatto dan ook niet de controverse, maar gebruikt de liefdesperikelen tussen de mannen om tot een existentialistisch drama te komen. Kano (een sterk debuut van de 17-jarige Ryuhei Matsuda) functioneert als de katalysator in het onevenwichtige gezelschap. De engel des doods herinnert de ouderen aan hun sterfelijkheid en hun jeugd, waardoor ze de knaap willen vernietigen en tegelijk liefhebben.
Dat wordt geïllustreerd door een schokkende scène waarin een gewonde Kano in zijn ziekbed bruut wordt genomen door Yuzawa, die door de immer onschuldige blik van de knaap moordlustige neigingen krijgt. Die ambiguïteit wordt subtieler verbeeld door Kitano, wiens verwarde gedachten middels een voice-over duidelijk worden, terwijl zijn gezicht immer stoïcijns blijft. Kitano, die als acteur debuuteerde in Oshima's Merry Christmas Mr. Lawrence (1983), zet de getormenteerde samoerai overtuigend neer: de bushido, een complex stelsel van ethische codes, boeddhistische elementen en ware doodsverachting stond erom bekend sommige zwaardvechters in een staat van schizofrenie te brengen.

Dwaallichten
Het getuigt van lef om een samoeraifilm te maken terwijl het genre al lang over zijn hoogtepunt heen is. De chambara, de historische zwaardvechtersfilm, was in de periode 1955-1970 zeer in trek en Akira Kurosawa, Hideo Gosha en Hiroshi Inagaki wisten het genre constant van creatieve impulsen te voorzien. Net als het leeuwendeel van die films is Gohatto een jidai-geki, een in de Tokugawa-periode (1615-1868) gesitueerd kostuumdrama. Oshima's beproefde technieken zoals horizontale wipes, tussentitels en een kalme, Mizoguchi-achtige cameravoering doen oude tijden herleven; de art direction is van Yoshinobu Nishioka die ook aan het meesterlijke Yukinojo henge/An actor's revenge (Kon Ichikawa, 1963) werkte. De schitterende climax van Gohatto is mede door de decors een tour de force: Nishioka creëerde een nachtelijk woud, waarin dwaallichten de mist van een spookachtige gloed voorzien.
De aan Visconti herinnerende sfeer van schoonheid in verval wint aan kracht omdat de ondergang van de samoerai nakende is. Het is 1865, drie jaar voordat keizer Mutsuhito Japan bruusk de moderne tijd in zal catapulteren. Het feodale stelsel waarin de samoerai's floreren zal verdwijnen. De zwaardvechters verliezen niet alleen hun rechten, ze worden bovendien vernederd omdat ze afstand moeten doen van hun zwaarden en de karakteristieke haardracht. De duisternis werpt zijn schaduw vooruit wanneer Kano zich hardop afvraagt of hij wel een toekomst heeft en Takeshi een bloeiende kersenboom met een formidabele zwaardslag velt. Oshima heeft op zijn oude dag een meesterwerk gefabriceerd. Hij houdt het zwaard nog steeds stevig omklemd, zoals een echte samoerai, die de schoonheid van de dood heeft ingezien en elke dag leeft als ware het zijn laatste.

Mike Lebbing



top
GOHATTO

Juli/augustus 2001 #224

Productie
Shigehiro Nakagawa
Eiko Oshima
Kazuo Shimizu
Regie
Nagisa Oshima
Scenario
Nagisa Oshima, gebaseerd op 'Shinsengumi keppuroku' van Ryotaro Shiba
Camera
Toyomichi Kurita
Muziek
Ryuichi Sakamoto
Art direction
Yoshinobu Nishioka
Montage
Tomoyo Oshima
Met
Takeshi Kitano
Ryuhei Matsuda
Shinji Takeda
Tadanobu Asano
Yoichi Sai

Kleur, 100 minuten

Distributie
Filmmuseum i.s.m. A-Film
Te zien
vanaf 5 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle (Louise Archambault)
GABRIELLE (Patrice Chéreau)
GADJO DILO
Gaga: Five Foot Two
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
Gek van geluk
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
A Gentle Creature
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Geostorm
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL (Mamoru Oshii)
Ghost in the shell (Rupert Sanders)
GHOST IN THE SHELL 2 (Mamoru Oshii)
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
A Ghost Story
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
The Gift (Joel Edgerton)
THE GIFT (Sam Raimi)
Gifted
GIGANTE
GIGLI
Gilbert
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
Girls seizoen 1-5
Girls Trip
GIRLS UNITED
GLADIATOR (Ridley Scott)
GLADIATOR (Rowdy Herrington)
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
The Glass Castle
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
Gloria (Sebastián Lelio)
GLORIA (Sidney Lumet)
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
Good Time
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
Die göttliche Ordnung
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
GREAT EXPECTATIONS (Alfonso Cuarón)
Great Expectations (Mike Newell)
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto