I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Een broodje monster

GODZILLA

Verenigde Staten, 1998 | Roland Emmerich
Door het fenomenale succes van Independence day en een agressieve reclamecampagne, die een jaar voor de première de aanval op Spielbergs dino-duo opende, werd Godzilla omgeven door hooggespannen verwachtingen. Of de nieuwe film van regisseur Roland Emmerich en producent Dean Devlin die verwachtingen waarmaakt is de vraag. De kwestie leidde in de Verenigde Staten tot een frontale botsing tussen de pers en de makers. Een verslag van de frontlinie.

Hoge bomen vangen veel wind, en als er in het filmmakersgilde van Hollywood twee bomen als kool gegroeid zijn dan zijn het Roland Emmerich en Dean Devlin wel. Vier jaar geleden werden ze door collega's en Hollywood-insiders nog onbedaarlijk uitgelachen: de twee jonge honden hadden de euvele moed om al hun geld op een science fiction-film met voormalig Disney-kinderster Kurt Russell te zetten. Het genre leek destijds weinig levensvatbaar en Russell stond niet bepaald te boek als kasmagneet. Maar hoeveel er op de inhoudelijke kwaliteiten van Stargate ook valt af te dingen, de film werd een onverwachte hit, Russell een ster en Emmerich en Devlin profileerden zich als lefgozers waar niet mee te spotten viel. De belofte werd ruimschoots ingelost met het amusante en spectaculaire Independence day, waarin ze het science fiction-genre met de rampenfilm kruisten: een wereldwijde opbrengst van 800 miljoen dollar sprak boekdelen, zeker in een filmcultuur waar de dollar de dienst uitmaakt. De invloed van de film op recent Hollywood-spektakel als Dante's peak, Deep impact en Armageddon is onmiskenbaar: de rampenfilm is terug van weggeweest en zonder de voorzet van het duo zou het verwoesten van wereldsteden geen trend zijn geworden.

Vuurballetje
Hollywood denkt tegenwoordig bij voorkeur in de overtreffende trap, alles moet groter, beter en spectaculairder, en dus is het weinig verwonderlijk dat de opvolger Godzilla een reclamecampagne kreeg die omvangrijker is dan alle andere. Ook de slogan 'Size does matter', in Nederland omgezet in het suffe 'Grootte telt... echt wel!', legt de nadruk op de omvang. De kreet is ironisch bedoeld en haakt grappend in op puberale discussies over penislengte, maar de ironie werd niet onderkend. Emmerich en Devlin bliezen hoog van de toren en werden daar publiekelijk voor afgestraft. Godzilla haalde in de Amerikaanse openingsweek 74 miljoen dollar binnen, maar de recette zakte razendsnel in, waarop critici concludeerden dat het duo de verwachtingen niet waarmaakte.
De negatieve geluiden beperken zich echter niet alleen tot de media, ook de fans van het oorspronkelijk Japanse monster klagen steen en been. En met recht, want Emmerichs Godzilla oogt in alles eerder als een gemakzuchtige poging om op het succes van twee delen Jurassic park in te haken dan als een Amerikaanse variant op de 22 Japanse voorgangers. De Japanse Godzilla, in 1954 geïntroduceerd door de Toho-studio, is een monster met een onmiskenbaar eigen karakter, een beest met menselijke trekjes en niet alleen omdat Toho uit logistieke overwegingen voor een man in een rubber pak koos. Tot leven gewekt door atoomproeven zette de radioactieve kolos herhaaldelijk koers op Tokio, om de stad met behulp van een allesverzengende adem in de as te leggen. Die karakteristieke adem is in de Amerikaanse versie tot een incidenteel vuurballetje gereduceerd en het beest ziet eruit als een grotere variant van Spielbergs T-Rex. Godzilla is een anoniem monster geworden. Zijn eerste Amerikaanse optreden legt het dan ook af tegen de Japanse voorgangers, maar ook tegen de kassakraker die Emmerich en Devlin twee jaar geleden aan de top van de Hollywood-hiërarchie bracht.

Sportwedstrijd
Eerder dit jaar bezochten de regisseur en zijn vaste producent Amsterdam, waar ze op een beurs voor Europese bioscoopexploitanten wegens het vullen der kassa's met Independence day gefêteerd werden. Tijd om de pers te woord te staan hadden ze ook en ze bleken daarbij niet te beroerd om in te gaan op de in de Verenigde Staten hoog opgelaaide discussie over hun commerciële aanpak, de agressieve reclamecampagne en de niet ingeloste verwachtingen. Emmerich werd daarbij af en toe tot de orde geroepen door een legertje vertegenwoordigers van de Sony-studio, die de discussie niet naar Europa willen exporteren, terwijl Devlin in een afzonderlijk solo-onderhoud zonder problemen de aanval op hun critici opende.
Op de vraag hoe ze het ervaren om na een openingsrecette van 74 miljoen dollar toch tot verliezers bestempeld te worden krijgt de Amerikaanse filmpers er flink van langs. Devlin: "Het is waanzin, we staan bijna aan de top, hebben voor 750 miljoen dollar aan speelgoedlicenties verkocht en her en der de openingsrecette van Titanic verslagen. We zijn slachtoffer geworden van ons succes met Independence day. Sommige journalisten hebben er een sportwedstrijd van gemaakt, waarbij alleen het verbreken van records nog telt. Dat is belachelijk. Het is onze taak films te maken die voor de investeerders winst opleveren, niet om records te breken. Wij hebben een monsterfilm naar klassiek model gemaakt, waarin de held en de booswicht hetzelfde personage zijn. Als je daar voor kiest weet je dat niet iedereen zal komen kijken. Wij en de studio zijn dik tevreden, want de film heeft meer opgeleverd dan alle Japanse Godzilla-films samen en de studio heeft al honderd miljoen winst gemaakt. Als journalisten teleurgesteld zijn moeten ze er op rekenen dat ze dat in de toekomst vaker zullen zijn, zoiets als Independence day gebeurt maar één keer."
Emmerich: "Natuurlijk roept iedereen bij je volgende film dat de opbrengst teleurstellend is, dat zag ik van tevoren al aankomen. Maar ik bevind me wel voorgoed onder een handjevol regisseurs dat op de Amerikaanse markt meer dan 150 miljoen binnenhaalde, en daar kan ik trots op zijn. Mijn vader zei: 'Steven Spielberg deed er na E.T. bijna vijftien jaar over voor hij met Jurassic park zijn eigen record brak, had hij na dat eerste succes soms moet ophouden met filmen?' Het was goed dat hij me daar op wees, want zo liggen de zaken inderdaad."

Schouderklopjes
Wanneer de verkoop van speelgoedlicenties doorslaggevend wordt voor het behalen van commercieel succes rijst de vraag of Godzilla niet gewoon een lange reclamefilm is, onderdeel van de omvangrijke reclamecampagne die niet de film maar het product Godzilla aan de man moet brengen. Devlin: "Godzilla heet Godzilla, omdat er 22 films vóór kwamen die zo heten, min of meer dezelfde inhoud hadden en allemaal gekoppeld werden aan de verkoop van speelgoed. We hebben de essentie van het concept niet onder stoelen of banken gestoken, we hebben een Godzilla-film gemaakt. Een die volgens mij beter, groter en wilder is en volledig aansluit bij het hedendaagse verwachtingspatroon, maar uiteindelijk blijft het een Godzilla-film. Luister: Independence day is een film die wereldwijd achthonderd miljoen dollar opleverde, voor Titanic was het de op een na meest succesvolle film aller tijden. Het speelgoed verkocht voor geen meter. Dat dat nu wel zo is komt doordat het beter speelgoed is en de film zich er beter voor leent, hij richt zich meer op kinderen. Is dat verkeerd? Ik denk het niet, net zomin als het verkeerd is dat Jurassic park zoveel speelgoed verkocht, dat doet geen enkele afbreuk aan de kwaliteiten van de film. Is E.T. niet de beste film aller tijden omdat het speelgoed toevallig goed verkocht? Natuurlijk niet. Speelgoed kan een exploitatie van een film zijn, of een voortzetting ervan. In het eerste geval komt dat altijd doordat de filmmakers er niets mee te maken willen hebben. Wij hebben ons intensief met het speelgoed bemoeid, ervoor gezorgd dat het er precies zo als de film uitziet, en daar ben ik trots op."
Emmerich windt zich vooral op over de kritiek op de campagne: "Er is toch niets mis met een geniale marketing-campagne? Sony heeft een geweldige prestatie geleverd, dat is toch niet verkeerd? En waarom krijgen alleen wij de wind van voren, terwijl Armageddon en The X-files net zo'n omvangrijke campagne hebben? Het is de taak van de filmpers om genrefilms in een historisch kader te plaatsen, niet om campagnes te beoordelen. En vergeleken met eerdere monsterfilms valt er op onze prestatie niets af te dingen. Wij hebben een voor de goegemeente belachelijk genre onder handen genomen en de zalen lopen vol. Maar dat wordt niet geconstateerd. Ik ben niet uit op schouderklopjes, maar zou het aardig vinden als men de realiteit onder ogen zag. Het is zo gemakkelijk om genrefilms en spektakelfilms belachelijk te maken, om er op neer te kijken. Maar ja, je bent natuurlijk snel uitgeschreven als je stelt dat het een geweldige rit is, en dus moet er gezeurd worden over aspecten die helemaal niet ter zake doen."

Hamburger
Emmerich en Devlin maken zich kwaad wanneer ze als calculerende zakenmannen worden afgeschilderd. De regisseur maakt films "uit liefde voor het medium", de producent zou graag zien dat er met twee maten gemeten wordt. Devlin: "Er is een groot verschil tussen een 'movie' en een 'film', er gelden andere criteria. Als je een 'film' maakt moet je zorgen dat je een verdomd goed doordachte opinie overbrengt, dat je echt wat te melden hebt, want je mikt op hogere doelen. Als je een 'movie' maakt is het je taak mensen te vermaken, dat ze lachen, in spanning zitten of een kick krijgen. Is een hamburger voedsel of handel? Ik denk dat het voedsel is. Het is geen steak, maar het is heerlijk als je trek hebt in een hamburger. Ons doel is een heerlijke hamburger te serveren. Wij schamen ons niet voor onze passie voor genrefilms, wij voelen ons niet verheven boven de materie, we zijn niet cynisch over ons werk. We gaan net zo gepassioneerd te werk als Scorsese, we doen een ander ding, maar met dezelfde overtuiging. Ik ben ervan overtuigd dat dat de enige manier is om die passie op een groot publiek over te dragen. We maken deze films niet omdat we denken dat het kassakrakers zullen worden, we maken ze omdat we echt van genrefilms houden en doodgebloede genres nieuw leven in willen blazen. En zie, nu regent het rampenfilms en je kunt er vergif op innemen dat er de komende jaren veel monsterfilms gemaakt zullen worden. Het stoort me dat critici niet onderkennen dat genrefilms de hele filmwereld op de been houden. In het jaar dat kassakrakers als Independence day, Twister en Mission: impossible een enorm aandeel in de totale recette hadden, wonnen onafhankelijke films alle Oscars, het werd het jaar van de onafhankelijke film genoemd. Wanneer de studio's enorme opbrengsten halen met genrefilms zijn ze sneller bereid met onconventionele films risico's te nemen, de markt vergroot zich, hij wordt niet kleiner zoals sommigen denken. Twintig jaar geleden hadden kleine, artistieke films in de Verenigde Staten geen enkel platform, nu heb je een gespecialiseerde keten als Laemmle's, gebouwd met studiogeld dat door grote publieksfilms gegenereerd werd. Dat soort films zullen nooit op zevenduizend schermen worden uitgebracht, omdat ze een kleinere doelgroep aanspreken, maar die doelgroep wordt nu bediend omdat de hele branche meer geld te verteren heeft."

Bart van der Put

Enkele originele Japanse Godzilla-films zijn van 1 tot en met 3 oktober te zien tijdens het Scary Monster Weekend in 't Paard in Den Haag en van 1 tot en met 21 oktober tijdens het Incredible Strange Monstermovies-festival in de Melkweg in Amsterdam. De expositie Godzilla, King of the Monsters is nog tot en met 11 oktober te zien in het Nederlands Filmmuseum in Amsterdam.



top
GODZILLA

Oktober 1998 #193

Productie
Dean Devlin
Regie
Roland Emmerich
Scenario
Roland Emmerich
Dean Devlin
Camera
Ueli Steiger
Art direction
Robert Woodruff
Montage
Peter Amundson
David J. Siegel
Muziek
David Arnold
Met
Matthew Broderick
Jean Reno
Maria Pitillo
Hank Azaria

Kleur, 138 minuten

Distributie
Columbia TriStar Fox
Te zien
vanaf 1 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto