Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Tapijtvrouw (Shaghayegh Djodat) tussen het riet Oom plukt kleuren uit de natuur

GABBEH

Iran/Frankrijk, 1996 | Mohsen Makhmalbaf
Tot nu toe was het werk van Mohsen Makhmalbaf in Nederland alleen bekend van het Filmfestival Rotterdam. Daar zal binnenkort verandering in komen. Een aantal van zijn films is door Nederlandse distributeurs aangekocht en over een paar maanden zal er een retrospectief langs de filmhuizen reizen. Een goede opwarmer hiervoor is Gabbeh, een lyrische film over de kunst van het tapijtweven.

Kleur en water mêleren prachtig in Gabbeh. Vele malen zien we hoe bonte tapijten door de heldere beekjes stromen. Het glinsterende water kabbelt over de geweven patronen, zodat de figuren tot leven lijken te komen. Regisseur Mohsen Makhmalbaf heeft één gabbeh — het Iraanse woord voor tapijt — werkelijk leven ingeblazen. Als een bejaard echtpaar een staalblauw kleed met de afbeelding van twee geliefden te paard in een rivier wast, staat er plotseling een jonge vrouw, Gabbeh geheten, uit op. Zij vertelt het echtpaar over haar tragische liefdesgeschiedenis.
Aanvankelijk wilde Makhmalbaf een documentaire maken over het Iraanse Gashgai-nomaden en de kunst van het tapijtweven. Hun felgekleurde gabbehs zijn een spiegel van de kleine gemeenschap in het zuidoosten van Iran. Ze verwerken er de scharlaken kleur in van de klaprozen waar zij doorheen trekken of het blauw van de lucht waar ze onder slapen. De taferelen die de vrouwen in de tapijten weven, herinneren bovendien aan belangrijke gebeurtenissen uit hun reizende leven.
Omdat Makhmalbaf uiteindelijk voor de vorm van een speelfilm heeft gekozen, is Gabbeh waarschijnlijk veel rijker geworden. De film gaat niet alleen over de gabbeh, het ís eigenlijk een gabbeh: een met liefde gemaakt en oogstrelend werkstuk dat een hommage brengt aan het leven en de ambachten van de Gashgai. In een fantasierijke scène laat hij bijvoorbeeld zien hoe de oom van het meisje Gabbeh een schoolklas inwijdt in de geheimen van het kleurmengen. De man grijpt naar het water en heeft een blauwe hand, hij plukt het geel van de zon en vermengt het tot de groene kleur van de grazige weiden.

Orale traditie
In sommige opzichten doet Gabbeh denken aan de films van de Georgische cineast Sergei Paradjanov, in het bijzonder aan De kleur van de granaatappels. Ook daarin worden de folkoristische tradities niet door de lens van de toeristen-camera bekeken. Ze krijgen gestalte in prachtig gecomponeerde tableaus die dicht bij de cultuur van het volk blijven. De fascinerende, dichterlijke symboliek uit De kleur van de granaatappels ontbreekt echter in Gabbeh. Makhmalbaf heeft geen poëzie gefilmd, maar trad in het spoor van de Iraanse verteltraditie. Hij brengt wassen, verven en weven van de wol in beeld aan de hand van het levensverhaal van de jonge vrouw Gabbeh.
Telkens vindt haar vader weer een nieuwe reden om niet met de mysterieuze geliefde te trouwen, die de reizende nomadenclan volgt en haar hoog in de bergen vanaf zijn paard bespiedt. Uiteindelijk neemt zij zelf het heft in handen en besluit met haar minnaar te ontsnappen. Er klinken schoten, maar het vluchtende paar wordt niet geraakt. De vader van Gabbeh zal echter tegen zijn andere dochters liegen dat hij het tweetal gedood heeft. We zien hoe een aantal episodes uit het sprookjesachtige verhaal in de gabbeh worden vereeuwigd, zodat Makhmalbaf de weefkunst en de orale traditie mooi met elkaar vervlochten heeft.

Censuur
De Iraanse autoriteiten hebben het Makhmalbaf niet in dank afgenomen dat hij als hoofdpersoon een jonge vrouw koos die voor hun begrippen behoorlijk vrijgevochten is. Gabbeh is daarom enige tijd verboden geweest door een van de vijf (!) censuurcommissies die iedere fase van het filmmaken nauwlettend in het oog houden. Iraanse regisseurs hebben altijd veel te duchten van de censuur. Ook Makhmalbafs collega Bahram Beizai moest tientallen veranderingen in zijn film Bashu aanbrengen voordat die volgens de censors door de beugel kon. Dat die film uiteindelijk toch is uitgebracht en een paar jaar geleden met veel succes in de Nederlandse filmtheaters draaide is misschien te danken aan strategische motieven van de autoriteiten. Die beseffen dat ze met mooie films in het buitenland goede sier kunnen maken.
Aan de kwaliteit van de Iraanse cinema ligt het in ieder geval niet. Na Beizai en Kiarostami kan het Nederlandse publiek nu kennismaken met een andere getalenteerde Iraanse regisseur. Gabbeh maakt nieuwsgierig naar het Makhmalbaf-retrospectief dat in juni door Nederland zal reizen. We hoeven overigens niet bang te zijn dat nieuw werk van Makhmalbaf ons door de censuur onthouden wordt: voor zijn volgende film zal hij naar India uitwijken.

Pieter Bots



top
GABBEH

Maart 1997 #176

Produktie
Khalil Daroudtchi
Khalil Mahmoudi
Regie, scenario en montage
Mohsen Makhmalbaf
Camera
Mahmoud Kalari
Geluid
Mojtaba Mirtahmassebi
Muziek
Hossein Alizadeh
Met
Shaghayegh Djodat
Abbas Sayahi
Hossein Moharami
Roghieh Moharami

Kleur, 74 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 13 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle (Louise Archambault)
GABRIELLE (Patrice Chéreau)
GADJO DILO
Gaga: Five Foot Two
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
A Gentle Creature
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Geostorm
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL (Mamoru Oshii)
Ghost in the shell (Rupert Sanders)
GHOST IN THE SHELL 2 (Mamoru Oshii)
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
The Gift (Joel Edgerton)
THE GIFT (Sam Raimi)
Gifted
GIGANTE
GIGLI
Gilbert
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
Girls seizoen 1-5
Girls Trip
GIRLS UNITED
GLADIATOR (Ridley Scott)
GLADIATOR (Rowdy Herrington)
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
The Glass Castle
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
Gloria (Sebastián Lelio)
GLORIA (Sidney Lumet)
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
Good Time
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
Die göttliche Ordnung
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
GREAT EXPECTATIONS (Alfonso Cuarón)
Great Expectations (Mike Newell)
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto