Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Spel of sadisme

Le grand cahier

Hongarije/Duitsland/Oostenrijk/Frankrijk, 2013 | János Szász
In Le grand cahier wordt een tweeling op zichzelf teruggeworpen, met gruwelijk resultaat. In de documentaire Alphabet hebben onderwijs-experts meer vertrouwen in het kind, dat we vooral niet te veel moeten aanleren.

Door Mariska Graveland

Als je kinderen vrij laat, wat doen ze dan? Joost Conijn maakte daarover de documentaire Siddieqa, Firdaus, Abdallah, Soelayman, Moestafa, Hawwa en Dzoel-kifl, de namen van zijn buurkinderen die aan de rand van het havendok in een kraakpand wonen. De kinderen groeien op in totale vrijheid. Ze maken hutten, strippen een caravan, zwaaien vervaarlijk met een bijl.
Ook in de nieuwe film van Hongaar János Szász, Le grand cahier (gebaseerd op het gelijknamige boek van Ágota Kristóf), wordt een tweeling op zichzelf teruggeworpen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog worden ze door hun moeder gedropt bij hun lichtelijk sadistische oma, waarna de jongens de bui zien hangen en zichzelf aan een streng regime onderwerpen. Ze slaan elkaar in het gezicht om zich te harden tegen pijn, en trainen zich om met weinig voedsel te overleven. Via de encyclopedie en de Bijbel leren ze zichzelf lezen en schrijven. In een opschrijfboekje noteren ze minutieus alles wat ze meemaken. Ze zijn gesterkt, voorbereid op het ergste. Maar er is één ding dat ze niet kunnen verdragen: van elkaar gescheiden worden.
De doordringende blikken van deze tegen wil en dank gestaalde kinderen spoken lang na, net als het beeld van de opgeprikte, genummerde dode kevers als symbool voor de vergaste joden. Ze maken van Le grand cahier een even uitgebeend als huiveringwekkend inkijkje in sadisme, dat ook de tweeling niet vreemd is.

Wiskunde-olympiades
Kleine kans dat de kinderen uit Conijns documentaire en uit Le grand cahier het voorbeeld zijn voor de onderwijsexperts uit Alphabet, de nieuwe documentaire van Erwin Wagenhofer (We Feed the World, Let's Make Money). Zij pleiten voor een totale hervorming van het onderwijs. Ken Robinson, een van die onderwijsexperts, gebruikt grote woorden. Hij meent dat de verbeelding van kinderen op scholen systematisch wordt verwoest. Als voorbeeld wordt China aangedragen, waar zelfs kleuters huiswerk krijgen, kinderen uitputtend moeten meedraaien in wiskunde-­olympiades en examenmachines, en sommige jongeren zelfmoord plegen als ze niet worden toegelaten tot de universiteit.
Een Duitse neurobioloog vindt dat je kinderen niet moet dresseren, maar ze divergent denken moet aanleren, zodat ze erachter komen dat er meerdere antwoorden mogelijk zijn en meerdere interpretaties van een vraag. Een mens is niet maakbaar en moet je geen lesstof door de strot duwen.
Kunstenaar Arno Stern gaat hier het verst in. Zijn zoon ging helemaal niet naar school en kreeg zelfs geen thuisonderwijs. De — zeer relaxed ogende — zoon is gitaarbouwer en prijst zijn jeugd waarin hij zonder concurrentie, stress en hiërarchie kon opgroeien. Mensen worden altijd maar vergeleken en beoordeeld, zegt Stern, en hij draagt zelf het tegengif aan voor de prestatiemaatschappij: door te spelen kom je dichter bij jezelf. School daarentegen vernietigt in zijn ogen "alle krachten en waarden die het kind zelf kan ontdekken". Als onderzoeker naar de tekeningen van oorlogswezen staat hij hoofdschuddend boven een abstracte tekening, die geen goed kan doen in zijn ogen: "Heel triest dat dit kind alleen maar aangeleerde vormen heeft gebruikt en niet meer zelf speelt." Een overbelaste gymnasiaste heeft al helemaal geen tijd meer voor enig plezier buiten school en klaagt: "School neemt me het belangrijkste af: mijn jeugd."

Hiaten
Alphabet gebruikt vooral extreme voorbeelden om zijn punt te maken: het onderwijssysteem is te rigide. De wijze waarop dat gebeurt is opvallend drammerig voor een documentaire die pleit voor divergent denken. De meeste sprekers zijn overtuigd van hun eigen gelijk, terwijl er allerlei vragen rijzen tijdens het kijken. Waren kinderen soms beter af voordat er een schoolsysteem bestond? Hoe zit het met Roma-kinderen die geen onderwijs krijgen en daardoor gedoemd zijn tot een leven in de marge? Wat als je minder geluk hebt met je ouders dan de zoon van de begaafde Arno Stern? En wat als er een generatie opgroeit zonder degelijke kennisoverdracht, gaat die kennis dan niet in één klap verloren?
Er staat veel op het spel als het over onderwijs gaat, en Alphabet poneert zeker prikkelende stellingen over het zelfdenkende vermogen van kinderen. Het is de klassieke tweestrijd over het doel van onderwijs: kies je voor de overdracht van de canon om rekenrampen en andere grote hiaten in taal of geschiedenis te voorkomen, of kies je voor individuele ontplooiing? In Alphabet is geen ruimte voor de middenweg: dat je eerst kennis en waarden leert en er later kritisch over na leert denken.



top
Le grand cahier

Oktober 2014 #369



Productie
Pál Sándor
Sándor Söth
Regie
János Szász
Scenario
András Szekér
János Szász, naar het boek van Agota Kristof
Camera
Christian Berger
Montage
Szilvia Ruszev
Met
László Gyémán
András Gyémánt
Piroska Molnár

Kleur, 109 minuten

Distributie
Contact Film
Te zien
vanaf 18 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto