Lady Bird
Zama
Cobain
The Rider
Foxtrot
Following: kijken en bekeken worden in een troebele wereld Voyeur in een schaduwwereld

FOLLOWING

Engeland, 1998 | Christopher Nolan
De intrigerende Engelse film noir Following ontleent zijn titel aan een uit de hand gelopen gewoonte van een jonge man die zijn tijd doodt met het achtervolgen van mensen. Vervolgens belandt hij in een soort 'donkere kamer van Damocles', waarin voyeurisme en gezichtsbedrog hand in hand gaan.

Een van de leukste fantasieën is die waarin je je voorstelt dat de wereld slechts bestaat uit wat jij ziet; de omgeving om je heen is speciaal voor jou opgetrokken, als het decor van een theatervoorstelling. Als je je omdraait, is alles achter je gewoon opgehouden te bestaan. Het stripverhaal 'De muren van Samaris' van Schuiten en Peters neemt deze fantasie letterlijk, en toont de stad als één groot trompe-l'oeil, een gigantisch drogbeeld waarin de reiziger het spoor bijster raakt.
Er bestaat geen enkele zekerheid over hetgeen buiten je vijf zintuigen gebeurt, en ook de zintuigen zelf zijn ronduit onbetrouwbaar, zodat we gedwongen zijn om het grootste deel van de wereld te veronderstellen. Je neemt klakkeloos aan dat Antarctica bestaat, zonder er geweest te zijn. Je ziet twee plaatjes die wat met elkaar te maken lijken te hebben, en je vult zelf het verband tussen beiden in. Je moet je verbeeldingskracht wel gebruiken, anders wordt de wereld wel erg klein.
W.F. Hermans is groot geworden met het idee dat de wereld een chaos is en de werkelijkheid nimmer kenbaar. In 'Nooit meer slapen' beklimt een jonge geoloog een vulkaan, en verbaast zich erover dat je slechts naar dat ene stukje grond voor je voeten aan het staren bent. Eenmaal op de top blijkt het uitzicht belemmerd door een mistbank. Ook in 'De donkere kamer van Damocles' is de perceptie van de werkelijkheid zo troebel als een moeras. Hoofdpersoon Osewoudt is ervan overtuigd dat zijn leven met dat van een NSB-er is verstrengeld, hij staat zelfs met hem op de foto, maar na de oorlog worden de gebeurtenissen door de buitenwereld net wat anders geïnterpreteerd, zodat alles wat Osewoudt denkt te hebben meegemaakt, niet meer te bewijzen is.

Schaduwen
Following, het debuut van de 27-jarige Engelsman Christopher Nolan, doet qua thematiek sterk denken aan 'De donkere kamer van Damocles'. Als een moderne film noir laveert het tussen feit en illusie, waarbij de kijker flink op het verkeerde been wordt gezet. 'Niets is wat het lijkt' is ondertussen een van de meest clichématige omschrijvingen geworden van thrillers en film noirs, maar Following bewijst dat deze uitspraak wel degelijk in een nieuw jasje kan worden gestoken.
De film ontleent zijn titel aan een uit de hand gelopen gewoonte van hoofdpersoon Bill, een jonge, ietwat sjofele werkloze die zijn tijd doodt met het achtervolgen van mensen. Hij is geen opdringerige stalker, hij is iemand die er genoegen aan beleeft, net als velen van ons, om gesprekken in de bus af te luisteren, en vervolgens zo nieuwsgierig raakt dat hij iemand achternaloopt. Als een echte vakman houdt Bill er zelfs een code op na. Kies altijd willekeurig een vreemdeling, volg nooit vrouwen als het donker is, en volg nooit iemand twee keer. Deze laatste regel is volgens hem het belangrijkste, en het zal de eerste zijn die hij breekt.
Als hij betrapt wordt in zijn tweede, opvallende poging iemand te schaduwen, blijkt zijn doelwit een inbreker te zijn, die zelf ook behoorlijk voyeuristisch is ingesteld. Bill wordt door hem op sleeptouw genomen tijdens zijn klusjes, waarbij het eigenlijke doel niet het stelen van de inboedel blijkt te zijn. Liever snuffelen ze in dozen met persoonlijke spulletjes om daaruit af te leiden wat voor mensen er wonen. Of ze stelen een slipje om dat in een ander huis achter te laten, om zo een echtelijke ruzie uit te lokken tussen mensen die ze nooit zullen kennen.

Schrammen
In Following wordt een complex spel gespeeld met het kijken en bekeken worden. De film opent met een scène waarin Bill aan een politieman verslag doet van de gebeurtenissen, zodat er al een vermoeden ontstaat dat voyeur Bill zelf niet langer meer onzichtbaar door het leven kon gaan.
Tegelijkertijd is dit een klasssieke film noir-opening, maar gelukkig probeert Following op geen enkele manier een broeierige jaren veertig-sfeer na te bootsen, zoals in zoveel neo noir-pastiches is gebeurd. De femme fatale ontbreekt niet, maar ook zij speelt geen stereotiepe rol. De sfeer is kalm, op het ijzige af. Die kalmte blijkt echter schijn. De spanning wordt slim opgebouwd door Bill in intrigerende flash-forwards te tonen, als zijn haar is afgeknipt en hij met schrammen is bedekt. Beetje bij beetje wordt de oorzaak ontvouwd.
Het is een ingewikkelde constructie, die soms wat geforceerd aandoet, maar wel voor een groot deel bijdraagt aan de originaliteit van de film. De regisseur moest al zijn inventiviteit wel uit de kast halen, want Following werd voor het no budget-bedrag van 6.000 dollar op zijn vrije zaterdagen gedraaid. Het is van geen belang voor het resultaat, want Following is los van deze wetenswaardigheden een film die opvalt, en weer een flinke emmer troebel water in het moeras gooit.

Mariska Graveland


Hong Kong
In het Filmmuseum in Amsterdam wordt Following voorafgegaan door Hong Kong (HKG), een sublieme korte documentaire van Gerard Holthuis, waarin vliegtuigen dwars door de straten van Hongkong lijken te vliegen. Als een soort trage walvissen zoemen ze voorbij — erg dichtbij, doordat Holthuis elk shot met een verbluffend oog voor compositie heeft samengesteld. De vliegtuigen hebben monsterlijke proporties aangenomen, maar de stad blijft er schijnbaar achteloos onder. Hongkong wordt voorgesteld als een stad die de eigenschap heeft om alle vreemde elementen gewoonweg op te zuigen, wat ook blijkt uit het shot waarin grafzerken door een perspectieftruc amper te onderscheiden zijn van de wolkenkrabbers op de achtergrond. Alleen deze film is al een reisje naar het Filmmuseum waard. (MG)


top
FOLLOWING

Mei 1999 #200

Productie
Christopher Nolan
Emma Thomas
Regie, scenario en camera
Christopher Nolan
Montage
Gareth Heal
Christopher Nolan
Geluid
Gareth Heal
Art direction
Tristan Martin
Muziek
David Julian
Met
Jeremy Theobald
Alex Haw
Lucy Russel
John Nolan

Zwart-wit, 70 minuten

Distributie
Filmmuseum, in samenwerking met het Filmfestival Rotterdam (Tiger Release)
Te zien
vanaf 6 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro