Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Jorge Perugorria en Vladimir Cruz: kuis contact Kanttekeningen bij de revolutie

FRESA Y CHOCOLATE

Cuba, 1993 | Tomás Gutiérrez Alea, Juan Carlos Tabío
De Muestra de Cine Cubano, waarover meer in het hart van deze krant, besteedt in het bijzonder aandacht aan de regisseur Tomás Gutiérrez Alea, die negen speelfilms op zijn naam heeft staan. Zijn meest recente film heet Fresa y chocolate en wordt ook los van het Cubaanse festival in de bioscoop uitgebracht.

Opmerkelijk is dat deze film, die in feite weinig goede woorden over heeft voor het regime, niet alleen bekroond werd op het veertiende Latijns-Amerikaanse Filmfestival in Havana, maar ook een enorm succes was op Cuba. Ballingen verwijten Alea dat de film te laat komt en politiek minder gewaagd is dan men in het buitenland geneigd is te denken. Cubanen omhelsden de film als een herkenbare, charmante zedenschets. Fresa y chocolate gaat over de relatie tussen twee mannen, een onderwerp dat op Cuba sowieso al erg gevoelig ligt. Diego is een homoseksuele kunstminnaar, David een revolutionair geschoolde student. Voorzichtig komen zij in de loop van de film nader tot elkaar.
De belangrijkste tegenstelling op het eiland in een notedop: zij die de revolutie blijven toejuichen tegenover hen die zich hier gedesillusioneerd van hebben afgekeerd. Voor de één betekent cultuur een optocht met veel vlaggen, voor de ander de intimiteit van de roman. Natuurlijk is het ietwat gechargeerd om de hogere cultuur helemaal in handen van een homo te leggen, maar dat is waar Alea voor gekozen heeft. Hij concentreert het drama op de vierkante meter met twee duidelijke partijen die een enorme kloof te overbruggen hebben. Hij weet de twee werelden goed gedoseerd tot elkaar te brengen zonder daarbij partij te kiezen of te beleren.
Tomás Gutiérrez Alea werd in 1928 op Cuba geboren en woont en werkt er nog steeds. Hij heeft dus recht van spreken. Hij bracht zijn jeugd door onder het ancien régime, stond aan de wieg van de revolutie en moet nu toezien hoe de oude idealen door de tijd worden ingehaald. Zijn filmscholing is Europees; in de vroege jaren vijftig was hij één van de gelukkigen die kon studeren aan het Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome. Zijn engagement is dan ook typerend voor iemand die het neo-realisme als basis heeft. Het gaat hem om het individu en niet om het systeem. Tot begin jaren zestig maakte hij documentaires over de grote veranderingen op Cuba om zich vervolgens helemaal te richten op het maken van speelfilms.

Onweerstaanbaar
Het binnenhuisdrama van Alea doet denken aan Scola's moderne klassieker Una giornata particolare. Ook daar zijn de twee hoofdpersonen lotgenoten, ondanks hun verschil in achtergrond. De buitenwereld, het onderdrukkende systeem heeft bezit genomen van de straat om zijn macht tot uitdrukking te brengen. Binnen de muren van het privé-vertrek heerst een machtsvacuüm waarin iedereen evenveel gelijk heeft. Daar wordt vlagvertoon onmiddellijk belachelijk.
Alea brengt nog een derde personage binnen het strijdtoneel: de door de wol geverfde buurvrouw Nancy, de vertrouwelinge van Diego. Zij vormt letterlijk de trait d'union tussen de twee mannen door David bijles in de liefde te geven. Zij is daar een expert in maar kan deze kennis en ervaring moeilijk kwijt in het bigotte marxistische wereldje waarin iedereen klaar staat de ander te verlinken. David staat voor zuiverheid en oprechtheid en is daarom onweerstaanbaar voor zowel Diego als Nancy. Die zuiverheid zit David ook in de weg om Diego te kunnen begrijpen.
Diego heeft het over Cubaanse schrijvers waar David ondanks zijn universitaire studie nog nooit van heeft gehoord heeft. Hij bezit oude boeken, onbegrijpelijke kunst en whisky die nergens te koop is. Genoeg dus om hem ogenblikkelijk aan te geven. David denkt daar inderdaad even over, maar is te gefascineerd om het ook werkelijk te doen. Een jaloerse medestudent die hij in vertrouwen heeft genomen drukt wel door, maar Diego weet net op tijd een uitreisvisum te krijgen en moet David bij Nancy achter laten, net als hij hem voor zich gewonnen heeft.

Achterafkamertje
Alea wint geen doekjes om hetgeen hij van de huidige stand van de Cubaanse revolutie vindt. Hij verkeert blijkbaar in een positie dat hij dat kan doen zonder daar problemen mee te krijgen en is daarmee mischien wel de stem die de Cubaanse zelfreflectie naar buiten moet brengen. Een hoopvol teken zou je zeggen, al is er in Fresa y chocolate weinig sprake van hoop. De film is mede geregisseerd door de vijftien jaar jongere Juan Carlos Tabío en het is verleidelijk te denken dat deze is toegevoegd om de politiek juiste lijn in de gaten te houden. Het zou interessant zijn te vernemen hoeveel gemor er over het eindresultaat is ontstaan en hoeveel dat afwijkt van het boek van Senel Paz dat als uitgangspunt diende.
Ik hou het er maar op dat het voor negentig procent Alea's film is geworden: een in het neo-realisme gewortelde kijk op een samenleving die tevergeefs heeft geprobeerd de oude structuren af te schudden. Bij de oude klasse-indeling is een nieuwe groep gekomen, de partijleden die iedereen mogen corrigeren en aangeven. Kunstenaars zijn veroordeeld tot de vrijheid van het achterafkamertje, waar ze alles mogen doen. Zolang het volk er maar niet door verontrust wordt. Hetzelfde geldt voor de tot hypocrisie veroordeelde homoseksueel. De revolutie heeft aan de oude Spaanse macho-cultuur niets veranderd, integendeel zou je haast zeggen.
Vermakelijk is hoe Alea laat zien dat ook het katholicisme een soort achterkamertjesbestaan is gaan leiden, in de vorm van een lokaal aangepaste variant. Iedereen, de intellectueel en de gewone man heeft een huisaltaartje met zijn of haar favoriete heilige. Deze wordt geprezen of bestraffend toegesproken, al naar gelang de wensen werkelijkheid zijn geworden. "Als je niet doet wat ik zeg, gooi ik je weg!", roept Diego op een gegeven ogenblik uit. Zo moet je omgaan met de hoge heren. Zou Fidel hem al gezien hebben?

Eddy van der Meer



top
FRESA Y CHOCOLATE

September 1994 #148

Produktie
Miguel Mendoza
Regie
Tomás Gutiérrez Alea
Juan Carlos Tabío
Scenario
Ileana Pérez
Camera
Mario Garcia Joya
Geluid
Germinal Hernández
Montage
Miriam Talavera
Osvaldo Donatien
Muziek
José Maria Vitier
Met
Jorge Perugorria
Vladimir Cruz
Mirta Ibarra
Francisco Gattorno

Kleur, 110 minuten

Distributie
Hungry Eye Pictures
Te zien
vanaf 22 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME
FAIR GAME
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
FANTASTIC FOUR
Fantastic Four
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust
FAUST
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS
FEARLESS
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM
THE FIRM
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT
FLIRT (Hartley)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
FOCUS
Focus
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen
FROZEN
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro