Lady Bird
Zama
Cobain
The Rider
Foxtrot
Clara Law: Er zijn te weinig mensen die tegengas geven

FLOATING LIFE

Australië, 1996 | Clara Law
Vele gevechten heeft Clara Law moeten leveren op de set van haar films die in Hong Kong werden geproduceerd. Ze hield voet bij stuk en groeide uit tot een weerbarstig filmmaakster. Tijdens de afgelopen editie van het Filmfestival Rotterdam presenteerde ze haar nieuwste film Floating life, over mensen die wortelen in Hong Kong, maar onthecht raken in Australië.

Clara Law (foto: André Bakker)

"Jullie zijn hier als migranten, niet om van het leven te genieten", bijt een personage uit Floating life haar ouders toe. Deze scène toont hoe hoog de spanningen kunnen oplopen als mensen hun eigen plek moeten vinden in een vreemd land, maar tegelijkertijd veel meer op elkaar zijn aangewezen dan voorheen. Clara Law koos ervoor, gezien haar eigen achtergrond, om een gezin uit Hong Kong in Australië te laten aarden. De Chinese gemeenschap in Australië is groot, wat mede veroorzaakt is door de overdracht van Hong Kong aan China, en sinds drie jaar woont Law er zelf ook. Floating life is de eerste Australische film over de migratie van de Chinese bevolking en de eerste Australische film van Law.

Ze stelt duidelijk dat haar reden van vertrek uit Hong Kong geen politieke is. "Ik ben vertrokken, omdat het systeem van de filmindustrie in Hong Kong niet bij me past. Er werd een constante druk op me uitgeoefend door de producenten, die alleen in zee gaan met privé-financiers. Die investeerders zijn vooral gericht op winst en dus puur vermaak, zodat ik keer op keer mijn normen moest bijstellen om aan de wensen van de geldschieters en de lokale afzetmarkt te voldoen. Het was erg pijnlijk voor me om me elke keer in twee personen op te moeten splitsen — goed, ik doe deze film, maar ik doe het nu even niet voor mezelf."
"Pas bij Autumn moon, in 1992, kon ik me uitleven, omdat daar Japans geld in zat. Ze vroegen me voor een homevideo van zestig minuten, maar ik heb het geld gebruikt om er een speelfilm van te maken. Onverwachts hebben ze daarmee veel geld verdiend (de film won een Gouden Luipaard op het Filmfestival van Locarno, MG). Daarna heb ik tijdens Temptation of a monk weer moeten werken met financiers uit Hong Kong, waarmee ik wederom flink overhoop lag. Ik heb toen echt de grenzen van mijn artistieke vrijheid afgetast. Nu ik in Australië werk, zie ik de zegeningen van overheidssubsidies. Natuurlijk willen die ook geld terugzien, maar als dat niet lukt betekent het niet dat je geen kansen meer krijgt."

Stadse mentaliteit
De motieven van de familie Chan in Floating life om te migreren zijn van een nog meer economische aard, maar belangrijker is hun verlangen naar een thuis. Vader, moeder en dochter wonen in Australië, een zus in Duitsland en een broer in Hong Kong. Er is hoegenaamd geen couleur locale, want de meeste gebeurtenissen spelen zich, vaak beklemmend, binnenshuis af. Langzamerhand wordt de familie weer gereconstrueerd, maar de verschillen tussen de familieleden blijven groot. De succesvolle tweede zus Bing woont al zeven jaar in Australië en het lijkt erop dat zij zich al helemaal heeft aangepast. Gedurende het verblijf van de rest van haar familie blijkt echter dat zij zich met ijzeren discipline heeft verzet tegen haar Chinese wortels. De terugslag die ze krijgt leidt zelfs tot een depressie.
Law over haar achtergrond: "Bing heeft haar leven opgebouwd rond angst. Ze is opgegroeid in Hong Kong, wat geen land is en waar je je niet Brits en niet Chinees voelt. Er is geen sociale zekerheidsstelsel, zodat werklozen en gepensioneerden daar van een absoluut minimum moeten leven. Het algemene gedachtengoed is dan ook, dat je er alleen voor staat, als een wees waar niemand voor zorgt. Voor Bing was dit het eerste waar ze in geloofde. Eenmaal naar Australië geëmigreerd komt ze erachter dat al haar kennis en ervaring aan de stad gerelateerd is, terwijl in Australië de natuur juist zo alomtegenwoordig is. Door haar stadse mentaliteit wordt ze bang van de natuur en bang om te integreren. Haar eigen angst en haar huis worden zo haar gevangenis. Ze gaat zelfs zover dat ze haar familieleden dwingt om ook zo te gecontroleerd leven als zij, om ook geforceerd op een Australiër te lijken. Als haar wereld steeds kleiner en kleiner wordt, stort ze in. Je kan niet volledig leven als je een wezenlijk deel van jezelf ontkent, en in Bings geval is dat haar Chinese kant. Ieder zoekt op zijn manier naar wat hij verloren heeft of vergeten is, en Bing vindt dat terug bij haar familie."
Een treffende scène is die, waarin de botten van grootvader verplaatst moeten worden naar een ander graf, waar ze in een zittende positie worden opgesteld om ruimte te besparen. Zelfs na de dood blijft een pijnlijke verhuizing je niet bespaard. "Het gebeurt overal om ons heen. Je hoeft niet alleen om politieke of economische redenen te verhuizen om te weten hoe het voelt om in een onvertrouwde omgeving te zijn, want ook in het klein heeft het veel effect. Tegenwoordig reizen mensen stad en land af voor hun werk en het lijkt alsof iedereen zo makkelijk de bekende omgeving verlaat. Maar als je echt iets moet opbouwen kan dat een pijnlijk proces zijn. Sommigen komen er sterker uit, terwijl anderen nooit over het ontheemde gevoel heenkomen. Ik geloof zelf sterk in familiebanden, maar je ziet steeds meer families slechts functioneren of uit elkaar vallen. Ouders weten niet wat ze hun kinderen kunnen geven en vice versa, want het ligt allemaal een beetje overhoop. Uit reacties van niet-Aziaten blijkt dan ook dat Floating life zeker niet alleen over Chinese migranten gaat."

Tegengas
Het is duidelijk dat Law met deze overdenkingen nimmer kon aarden in de door actiefilms gedomineerde filmwereld van Hong Kong. Er was zelfs geen underground-beweging waar ze zich gesteund door voelde. "Ik voelde me erg alleen. Het was mijn geluk dat ik samen met mijn man Eddy Fong, de schrijver en producent van mijn film, het pad kon effenen. Het maken van het soort films dat ik wil maken is een lang proces en behoort niet tot de mainstream. Beetje bij beetje heb ik de reputatie opgebouwd als compromisloos regisseur en in Hong Kong weten ze nu eindelijk wat ik wil. Helaas zijn er zo weinig mensen die wat tegengas geven."
Dat die filmindustrie de westerse kijker toch ook heeft verrijkt met films als One-armed boxer, Bullet in the head, A Chinese ghost story en Fong sai-yuk, daar is ze het mee eens. "Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig kwam de New Wave op, met mensen als Tsui Hark, John Woo en Ann Hui. Daarvoor kenden we alleen maar kung fu-films, waarvan er een aantal goed waren, maar de meeste waren toch echt trashy, gewoonweg stuitend. Die nieuwe stroom werd echter al snel gesmoord, omdat sommige films echte kassakrakers werden en dus nagemaakt werden. Het werd meer en meer formulewerk met de één of andere superster. Filmmaken werd een mechanische activiteit. Voordat ik naar de Filmacademie in Londen ging, in 1982, hield ik erg van die films, maar toen ik terug kwam, vielen ze steeds meer in herhaling."
"Het systeem ontwikkelde zich tot het punt waarop éénderde van het budget naar de ster ging. Ik werkte zelf met een klein budget, maar ik moest toch proberen om het op een grote produktie te laten lijken. De sterren konden wel aan tien films tegelijk werken, zodat ze slechts drie uur per dag aanwezig konden zijn. Als er een tegenbeweging zou zijn, zouden ze daar tegen moeten vechten. Ik was daar erg uitgesproken over, maar pas de laatste vier jaar kan ik doen wat ik wil. Moet je je voorstellen, de scenarioschrijvers worden zwaar onderbetaald, want er ontstond een mythe dat je een film kon maken zonder een script. Je faxt een aantal velletjes en gaat aan de slag. Dat vernietigt toch alles wat kan bloeien."

Absurde situatie
Law heeft niet alleen te maken gehad met zelfcensuur door producenten, maar ondervond ook een verbod op vertoning van Temptation of a monk in China. Tot op de dag van vandaag is onduidelijk wat de keuring in Beijing er onbetamelijk aan vond. "Op dat moment was ik erg boos, ik wilde dat ze me recht in de ogen keken en me de reden vertelden. Maar de keuring is zo gezichtsloos, ze vertelden me gewoon dat de persoon die me dit heeft aangedaan er toevallig niet was. Ik besloot om niet langer in die situatie te blijven hangen en gewoon door te werken, wat denk ik het beste antwoord is wat je kan geven. Nu ik in Australië woon heb ik een helderder beeld van de problemen in die filmindustrie. Als je niets te melden hebt, kun je gewoon je gang gaan, maar als je meer wilt word je tegengewerkt."
"Daar komt ook nog bij dat ik de laatste vier jaar de media in Hong Kong langzaam hun rechten heb zien opgeven. Ze durven steeds minder kritische vragen te stellen, en nu (februari 1997, MG) is het zo ver dat de redacteuren van kant zijn veranderd en pro-China zijn geworden. Tijdens de afgelopen commissieverkiezingen waren er protesten van de democratische partij en de kranten die voorheen neutraal waren, schreven nu dat de partij problemen veroorzaakte voor ons. Achter de schermen was de invloed van China al te voelen. Als er geen vrijheid van pers meer bestaat, waar kan je dan nog van op aan? Onze democratie, wat door de Britten was opgezet, was al zo fragiel en dat kleine beetje wordt nu ook opgegeven. Deze beangstigende situatie verscherpt in ieder geval wel de blik op de menselijke aard. Ik bewonder de manier waarop Milan Kundera kijkt, hij is gepassioneerd in plaats van cynisch, wat de enige manier is in een absurde situatie als in Tsjechoslowakije destijds. Hong Kong valt daar op dit moment mee te vergelijken. Je ziet mensen veranderen waar je bij staat."

De afstand die Law nu heeft tot Hong Kong vraagt om een film van haar hand over de gebeurtenissen. "Ik zou inderdaad graag een film over Hong Kong willen maken. Als je er woont, ben je veel meer bezig met de dagelijkse beslommeringen, terwijl ik nu een meer eerlijke en neutrale blik heb. Maar ik ben bang dat geen producent in Hong Kong daar zijn vingers aan wil branden." Vooralsnog heeft ze andere plannen. Tijdens het laatste Filmfestival Rotterdam vond Law op de Cinemart wederom Australische financiers voor haar volgende film, The goddess of 1975. De film onderzoekt de gevaren en voordelen van moderne technologieën door een Japanse man te volgen, die in Australië op zoek is naar een auto. In de Dagkrant van het festival zegt ze: "Als we technologie op een functionele manier kunnen gebruiken, is dat prachtig. Maar als technologie ons gaat scheiden van andere mensen of van onze menselijkheid, dan kan dat zeer verwoestend zijn". Het lijkt erop dat Law hiermee weer een andere draai gaat geven aan ontheemding.

Mariska Graveland



top
FLOATING LIFE

September 1997 #181

Produktie
Bridget Ikin
Regie
Clara Law
Scenario
Eddy Fong
Clara Law
Camera
Dion Beebe
Geluid
Mark Blackwell
Montage
Suresh Ayyar
Muziek
Davood A. Tabrizi
Met
Anette Shun Wah
Annie Yip
Anthony Wong
Edwin Pang

Kleur, 95 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 4 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro