The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Pasolini en De Sica: Het geurende kruid van de weide

IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE

Italië, 1974 | Pier Paolo Pasolini
Weer of geen weer, het wordt in ieder geval een Italiaanse filmzomer. Naast het omvangrijke Mastroianni-retrospectief in het Nederlands Filmmuseum, met talrijke werken van Italiaanse grootmeesters, is er de heruitbreng van twee klassiekers uit de jaren zeventig: Il fiore delle mille e una notte van Pier Paolo Pasolini en De tuin van de Finzi-Contini's van Vittorio De Sica. De impressionistische uitstapjes van twee erkende realisten.

Ik weet niet of De Sica (1902-1974) en Pasolini (1922-1975) elkaar ooit in levenden lijve ontmoet hebben. Ze leefden en werkten voor een groot deel weliswaar in dezelfde periode, maar toch is een ontmoeting tussen deze twee giganten van de Italiaanse cinema haast onvoorstelbaar. Geen grotere tegenpolen denkbaar dan de sensitieve De Sica en de rauwe Pasolini. Er is echter wel één opvallende overeenkomst: ze maakten allebei een ontwikkeling door van een eigenzinnige, realistische stijl in het begin, naar een meer klassiek, verhalende benadering aan het einde van hun carrière. De Sica is met films als Sciuscià (1946) en Ladri di biciclette (1948) niet minder dan de godfather van het Italiaanse neorealisme. Maar ook Pasolini's eerste films (Accattone, 1961 en Mamma Roma, 1962) hebben een hoog documentair gehalte, waarin het alledaagse straatleven en typische Italiaanse dialecten de sfeer bepalen en amateurs de hoofdrollen vertolken. Over hoe het realisme van De Sica en Pasolini op een essentiële manier ook weer totaal van elkaar verschillen, moet een onderbetaalde promovendus zich maar eens het hoofd breken.

Wrede kant
Il fiore delle mille e una notte (letterlijk: De bloem der 1001 nachten) is Pasolini's filmische interpretatie van enkele van de verhalen uit de 'Vertellingen van duizend-en-één-nacht'. Samen met I racconti di Canterbury (1971, op basis van de 'Canterbury tales') en Il decamerone (1970, naar de 'Decameron' van Boccaccio) vormde het zijn 'trilogie van het leven'. "Hij vond in deze verhalen uit een ver voor-industrieel verleden een archaïsche puurheid en vitaliteit, die hij voor zijn ogen zag verdwijnen, door de in snel tempo oprukkende consumptiecultuur", aldus Lenneke de Coninck heel treffend in 'Il cinema di Pier Paolo Pasolini' uit 1993.
Puurheid, naïveteit en levenslust: dat zijn de kernbegrippen die in alle besprekingen van Pasolini's films naar voren komen. Of het nu om een Romeinse zwerver in Accattone gaat, of om een fictieve slavin in Il fiore delle mille e una notte, ze dragen ieder voor zich het stempel van Pasolini's onvermoeibare zoektocht naar de mens in zijn meest ongerepte staat. Dat Pasolini daarvoor in zijn latere films teruggrijpt op klassieke verhalen, verklaarde hij zelf ooit als volgt: "Ik geef nu de voorkeur aan het verleden, omdat ik van mening ben dat het verleden de enige kracht is die werkelijk tegen het heden is opgewassen".
Il fiore delle mille e una notte is kort samengevat een bonte aaneenschakeling van kleine, veelal erotisch getinte vertellingen, met prachtige beeldspraken voor de vrouwelijke — 'het geurige kruid van de weide' — en de mannelijke — 'het ezeltje dat graast in de geurige kruiden van de weide' — geslachtsdelen. Terwijl de verhalen dwars door en over elkaar heenlopen, gaat het toch met name om de zwaar op de proef gestelde liefde tussen de mooie slavin Zumurrud en de onervaren jongeling Nur-ed-Din. Toeval en noodlot drijven hen keer op keer uit elkaar en daarbij zorgen, zoals gebruikelijk in de oosterse verteltraditie, de verschillende gedaanteverwisselingen voor de nodige verwarring. De film is een langgerekte lofzang op de liefde, waarbij deze zowel van zijn meest speelse en onschuldige, als van zijn meest wrede kant getoond wordt.

Onhandig
De tuin van de Finzi-Contini's wordt algemeen gezien als de, eigenlijk niet meer verwachte, comeback van Vittorio De Sica. Na zijn enorme successen met Sciuscià en Ladri di biciclette, die hem beide een Oscar voor beste buitenlandse film opleverden, raakte zijn carrière in de jaren vijftig en zestig danig in het slop. Wat het eerste opvalt in De tuin van de Finzi-Contini's is de mierzoete overstilering, die in flagrante tegenspraak is met zijn sobere zwart-wit realisme van eind jaren veertig. Het is alsof er een andere regisseur aan het werk is. Alleen al het gebruik van vervormende lenzen, die een zwoel en wazig beeld opleveren, was twintig jaar eerder door hem zeker als een bespottelijk maniertje afgewezen.
Als je de lovende Amerikaanse kritieken in de bijgeleverde persmap leest, zou je bijna gaan geloven dat het om een vergeten meesterwerk gaat, waarmee De Sica opnieuw en voor de vierde keer in zijn loopbaan een Oscar won. Gelukkig is er nog altijd Stanley Kauffmann die volledig terecht opmerkt: "De camerazooms zijn zo onhandig dat het lijkt alsof hij voor de eerste keer in zijn leven een film regisseert en maar niet genoeg kreeg van het spelen met de lenzen."
De film beschrijft de Italiaanse jodenvervolging in de periode van 1938 tot 1943. De Italianen hadden een meer verhulde manier om door steeds verdergaande wetswijzingen het leven voor de joden langzaam onmogelijk te maken, voordat ze midden jaren veertig werden afgevoerd naar de concentratiekampen. De Finzi-Contini's zijn een rijke joodse familie die op hun enorme landgoed een tennisbaan hebben, waar de vrinden van dochter- en zoonlief tijdens de oorlog nog mogen spelen, nadat ze van de plaatselijke tennisclub zijn verbannen. De dagelijkse studie- en liefdesbeslommeringen van deze 'happy few' worden door De Sica in een tergend traag tempo en met overdreven langgerekte close-ups uit de doeken gedaan. De Amerikaanse collega's vonden het twintig jaar geleden 'hauntingly beautiful' (angstaanjagend mooi) en erg 'sensitive' (gevoelig), maar persoonlijk vind ik het een gevoelloze draak die grazend in de weide de meest geurige kruiden over het hoofd ziet, om maar eens met een Pasoliniaanse metafoor te spreken.

François Stienen



top
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE

Juli/augustus 1998 #191

Productie
Alberto Grimaldi
Regie
Pier Paolo Pasolini
Scenario
Pier Paolo Pasolini
Dacia Maraini, op basis van 'Vertellingen van duizend-en-één-nacht'
Camera
Giuseppe Ruzzolini
Geluid
Luciano Welisch
Montage
Nino Baragli
Muziek
Ennio Morricone
Met
Franco Merli
Ines Pellegrini
Ninetto Davoli

Kleur, 129 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 2 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
The First Purge
First Reformed
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro