Lady Bird
Zama
Cobain
The Rider
Foxtrot
Brian De Palma Noodlot en stommiteiten

FEMME FATALE

Frankrijk, 2002 | Brian De Palma
Wie beducht is voor spoilers kan het onderstaande interview met Brian De Palma over zijn nieuwste film Femme fatale beter pas lezen nadat hij de film heeft gezien. Alhoewel, De Palma geeft in de eerste seconden van zijn film zelf de belangrijkste clou al weg door Billy Wilders Double indemnity te citeren. Hij wil de toeschouwer best een tijdje op het verkeerde been zetten, vertelde hij de Filmkrant in Parijs. Maar zijn uiteindelijke doel was om een moderne setting te creëren voor de film noir, met alle voorspelbare genreconventies van dien.

Afgelopen Filmfestival Cannes ging er een film in première die er het jaar daarvoor werd opgenomen: Brian De Palma's Femme fatale. De openingsscène op de rode lopers en de statige trappen van het Festivalpaleis, de sterren in avondjurken, het verleidingsspel met de (foto)camera, het is één grote knipoog naar een van De Palma's favoriete thema's: film als voyeuristische spiegel.
Het van origine Nederlandse ex-model Rebecca Romijn-Stantos speelt Laure, een oplichtster en sjieke dievegge die een gewaagde juwelendiefstal beraamt. Als niet alles volgens plan verloopt, is het in haar belang om tijdens de gebeurtenissen die volgen zoveel mogelijk uit het zicht te blijven. Er mogen geen tastbare bewijzen van haar bestaan zijn. Dat wordt lastig als een gehaaide paparazzo (Antonio Banderas) een foto van haar maakt. Tijd, realiteit en identiteit worden door de bliksemschichtlichtflits van zijn camera gespleten en verzoend.
Femme fatale is, zoals de titel al suggereert, een ode aan het filmgenre dat de fatale vrouw in al haar hoedanigheden perfectioneerde: de film noir. Het is Brian De Palma's (Obsession, Blow out, The untouchables) eerste Franse productie, nadat hij zich twee jaar geleden na een Europese promotiereis voor Mission to Mars in Parijs vestigde. De thuishaven van de auteurscinema lijkt een veilig toevluchtsoord voor een filmmaker die zowel imiteert als eer bewijst, filmgenres uitpluist, binnenstebuiten keert, exploreert, exploiteert, niet vies is van expliciete seks en geweld, dol is op mentale spelletjes met dubbelgangers, droom- en waakrealiteiten, soms een oplichter lijkt en soms een uitvinder. Het zijn in ieder geval allemaal kwalificaties die hij met Femme fatale weer over zich afroept. De film doet geruststellend ouderwets De Palma-achtig aan. Tegelijkertijd vraag je je af of iemand als David Lynch het script van Femme fatale niet veel spannender had kunnen verfilmen. Of was originaliteit niet De Palma's uitgangspunt?

Fatalistische droom
Het klassieke vrouwbeeld van de femme fatale is voor Brian De Palma "een spinnenvrouw die je verleidt je ondergang tegemoet te treden, maar dan in haar eigen netten verstrikt raakt." Het was tevens het uitgangspunt voor de film die hij simpelweg naar die dodelijke dame noemde: "Ik wilde een personage creëren dat sexy was en grappig, wreed, egocentrisch, beeldschoon en een geboren manipulatrice. Het prototype van de film noir-heldin dus. In de film noir gaat het vaak over mensen die door een combinatie van noodlottigheid en hun eigen stommiteiten het gevoel hebben dat ze door te liegen en bedriegen aan hun situatie kunnen ontsnappen. Het zijn helden en antihelden die denken dat ze slimmer zijn dan de anderen, leugen op leugen stapelen, maar uiteindelijk leidt dat alleen maar tot teleurstelling."
Een rechttoe rechtaan neo-noir was voor De Palma echter niet genoeg. "Het belangrijkste kenmerk van de film noir is voor mij dat het een soort fatalistische droom is. Het zijn altijd verhalen die in de realiteit niet werken, niet zo zouden kunnen gebeuren. Bovendien is het geen actueel genre meer. Daarom heb ik in Femme fatale het fatalistische universum van de film noir, die zwarte droom, in een andere realiteit geplaatst."
Een beetje filmkenner of liefhebber van zowel het horrorgenre, als films die met droom en werkelijkheid werken, zal De Palma's hints snel herkennen. Om te beginnen start hij zijn film met een citaat uit Billy Wilders Double indemnity. "Double indemnity is een van mijn favoriete films aller tijden. Barbara Stanwyck representeert daarin voor mij precies het beeld van de fatale spinnenvrouw. Er zitten meer vingerwijzingen in Femme fatale voor het spel met realiteiten: het water in al zijn hoedanigheden, de regen, het aquarium, het bad, de posters met 'Dèja-vu' die overal in de stad hangen, de stilstaande klokken die de suggestie wekken van een droomwerkelijkheid of een toekomstvisioen. Dat mag bij de doorsnee filmkijker bekend worden verondersteld. De meeste toeschouwers houden er niet van om op die manier door een film 'gewekt' te worden. Het blijft ze te dicht bij de wetten van de genrefilm. Maar ik denk dat ze het pikken door de manier waarop ik met die beelden speel.
"Beelden bewegen mij sowieso altijd meer dan plot of tekst. Met behulp van beelden probeer ik een laag aan te spreken die direct onder het bewuste ligt. Een droomrealiteit. Dromen zijn erg belangrijk voor mij. Ik probeer zelfs in mijn dromen problemen op te lossen, of ze nu van filmische of persoonlijke aard zijn. Femme fatale heeft de vorm van een film noir die door de heldin gedroomd wordt op het moment dat ze op het punt staat te verdrinken."

Overexposure
Een van de intrigerendste beelden van Femme fatale is een extreem point of view-shot vanuit de hoofdpersoon, op het moment dat ze, voor iemand anders aangezien in een vreemd bed ontwaakt en op het punt staat in dat andere leven binnen te dringen. Het gekozen perspectief houdt het midden tussen een koortsdroom en een grijnzende lachspiegel. De Palma: "Soms moet je je hoofdpersoon een tijdje van het scherm halen. In veel muziekvideo's van hedendaagse popsterren valt het me op dat je alleen maar close-ups en medium shots van de zanger te zien krijgt. Alsof de toeschouwer ieder moment dreigt te vergeten hoe hij of zij eruit ziet. Het is voor de opbouw van de spanning erg belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen overexposure van je hoofdpersoon plaatsvindt. Als je iemand te veel te zien krijgt, kun je je ook moeilijker met hem of haar identificeren, want dan is er geen ruimte voor eigen gevoelens en gedachten. In dit specifieke geval wilde ik Rebecca's gezicht van het scherm houden totdat zij haar vermeende dubbelgangster had gezien. De schok en de verwarring moesten voor de toeschouwer even groot zijn als voor haarzelf."

Dana Linssen



top
FEMME FATALE

Juli/augustus 2002 #235

Productie
Tarak Ben Ammar
Marina Gefter
Regie en scenario
Brian De Palma
Camera
Thierry Arbogast
Montage
Bill Pankow
Art direction
Anne Pritchard
Muziek
Ryuichi Sakamoto
Met
Rebecca Romijn-Stantos
Antonio Banderas
Peter Coyote
Eriq Ebouaney

Kleur, 115 minuten

Distributie
Paradiso
Te zien
vanaf 15 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro