The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
De wereld op z'n kop

Frank (Lenny Abrahamson over)

Frankrijk/Engeland/Ierland/Verenigde Staten, 2014 | Lenny Abrahamson
De mythe van de geniale kunstenaar ontkrachten en tegelijk de "creatieve fantasie en vrijbuitersgeest vieren", aldus regisseur Lenny Abrahamson. Zijn tamelijk briljante biopic over podium­legende Frank Sidebottom goochelt met de feiten maar had niet dichter bij de geest van z'n inspirator kunnen komen.

Door Ronald Rovers

Je ziet de pitch al voor je.

'We willen een biopic maken over een muzikant waar niemand buiten dit eiland van heeft gehoord. Hij is de zanger van The Soronprfbs, een naam die niemand uit kan spreken. Ze sluiten zich een jaar lang op in een afgelegen huis om een nieuw album te maken, maar dat levert niks op. Een optreden op een groot Amerikaans festival mislukt en de band wordt niet beroemd. Oh, maar die muzikant wordt wel gespeeld door Michael Fassbender. Ja, goed hè? Zijn wij ook blij mee. Alleen weet je niet dat hij het is, omdat z'n gezicht de hele tijd in een grote kop van papier-maché verstopt zit.'

Gelukkig zei er iemand ja.

Gelukkig had iemand het vertrouwen dat de Ierse regisseur Lenny Abrahamson (Garage, What Richard Did) iets moois zou maken van het script van Jon Ronson en Peter Straughan. Iets moois, iets vreemds en iets wat je in de laatste scènes ineens vastgrijpt. Een biografie tussen feit en fictie — een biopic manqué, schreef het Britse filmblad Sight & Sound — over muzikant/performer Chris Sievey, die jarenlang met dat enorme hoofd op het podium stond als z'n showy alterego Frank Sidebottom en die in 2010 op z'n 54ste overleed.

Maar toch nog even voor de duidelijkheid, zegt Abrahamson via de telefoon in juni 2014, "het is geen biografie." Dat het personage precies zo'n hoofd draagt als Chris Sieveys podiumpersonage, dat de film net als hem Frank heet en dat schrijver Jon Ronson het verhaal baseerde op z'n eigen ervaringen als keyboardspeler in Sieveys band — ergens eind jaren tachtig — dat verklaart misschien de verwarring. "Ok, maar geen biografie die zich aan de feiten houdt", verduidelijkt Abrahamson. Dat hebben Ronson en Straughan volgens hem nooit gewild. Wat ze wilden was een film die Sieveys "creatieve fantasie en vrijbuitersgeest zou vieren." Michael Fassbender zei bij de eerste ontmoeting met Abraham­son dat hij nog nooit zoiets had gelezen. Dus natuurlijk wilde hij z'n kop de hele film lang in dat hoofd van papier-maché stoppen.

Je snapt meteen waarom Abrahamson gefascineerd was door het project. Hij regisseerde een handjevol films die allemaal over buitenstaanders gaan. Adam & Paul (2004) laat de kijker de grauwkomische avonturen beleven van twee junkies in Dublin die dealers en kennissen tegen het lijf lopen. What Richard Did (2012) vertelt het verhaal van een succesvolle jonge vent in Dublin die alles heeft, maar z'n eigen leven en dat van de mensen om hem heen verwoest door iets verschrikkelijks te doen. Die zogezegd van de inner circle naar de outer ring van de samenleving gaat. Het verhaal is via de roman Bad Day in Black Rock ook weer losjes gebaseerd op de werkelijkheid, net als Frank. What Richard Did werd in Ierland in 2012 de commercieel succesvolste Ierse film.

"Toch is die spanning tussen ster en buitenstaander maar een van de ideeën die", schrijft Abrahamson me bijna een jaar later in een email als de film eindelijk in Nederland wordt uitgebracht, "in het weefsel van de film zitten zonder expliciet genoemd te worden." Hij houdt van die manier van werken. Z'n vader is advocaat en zei dat het altijd beter is om rechters "naar een plek te brengen waar ze de uiteindelijke conclusie zelf trekken. Ze houden meer van het punt dat je probeert te maken als ze denken dat ze het zelf gemaakt hebben."
Iets anders waar de film mee speelt, maar volgens Abrahamson met typisch Ierse nuchterheid "niet iets heel dieps over zegt", is de spanning tussen authenticiteit en imitatie, tussen origineel en kopie en tussen privé­persoon en publiek masker. Via sociale media creëert Jon, de slungelige keyboardspeler wiens Twitter- en Facebookcommentaren hier en daar de voice-over zijn, een hype rond de band die de anderen helemaal niet willen. Iets waar Frank ook niet mee om kan gaan, want hij is geestelijk niet helemaal in orde. Jon, die zich gaandeweg ontpopt als een soort anti-antiheld omdat-ie op z'n eigen kleine talentloze manier de band aan de rand van de afgrond brengt, ziet dat als de geniale gekte van de kunstenaar. Een pijnlijke vergissing, zegt Abrahamson. Even gaat het volume aan de andere kan van de lijn omhoog. "Mensen moeten zich niet laten misleiden door romantische ideeën over genialiteit. Jon ziet Frank als een fantastisch, sexy mysterie. We weten niet hoe Sievey zich echt voelde, daar is dat masker ook een metafoor voor, maar het was geen gezellige gekte daar binnen."
Maakt niet uit want in een spektakelmaatschappij maakt het publiek graag z'n eigen spannende verhalen rond beroemdheden — en creëert zo versies of kopieën van ze — en alles wat iemand overkomt moet in dat verhaal passen. "Wat is er met hem gebeurd?", vraagt Jon aan het eind aan Franks vader, als Frank al een tijd uit beeld is. Want met geniale mensen moet altijd iets gebeuren. "Hoezo? Er is niks met hem gebeurd", verbetert hij. "Hij heeft gewoon een psychische stoornis."

Tot dat moment is die stoornis meer iets eigenaardigs in de film, iets komisch. Omdat we waarschijnlijk allemaal stiekem denken dat genialiteit een prettig bijproduct kan zijn van gekte. Of andersom. Dat iemand daar echt onder kan lijden, wordt vaak vergeten. Jon vergeet het in ieder geval zeker wanneer hij de band boekt voor een optreden in de VS, waarvan de reis en de aandacht Frank geen goed zullen doen.
Vond Abrahamson het niet dapper dat coscenarist Ronson zichzelf als de talentloze klootzak van het verhaal neerzet? "Zeker", mailt hij desgevraagd. "Al bestaat er in comedy natuurlijk een respectabele traditie van mensen die zichzelf onderuit halen." Dat gezegd hebbende, schrijft Abrahamson, vergaten we bij het uitschrijven van Jons gebrek aan talent en morele zwakte wel de echte Jon Ronson. De kopie ging z'n eigen leven leiden. Pas nu komen de vragen over wat dat zegt over de echte Jon Ronson.

En dan is er nog die andere fascinerende paradox. Waarom droeg Chris Sievey een masker? Omdat hij zo meer zichzelf kon zijn op het podium? Meer zichzelf zijn door zichzelf te verbergen? Omdat hij zo een privéleven behield? Of misschien omdat het zo bizar was dat de sterrenmachine die alles en iedereen commodificeert zodra die aandacht en geld genereert, geen vat op hem zou krijgen? Dat laatste bleek tevergeefs, want Sievey werd toch beroemd, althans onder een groep Britse avantgardeliefhebbers. "De machine zal altijd een weg vinden", parafraseert Abrahamson Jeff Goldblum in Jurassic Park. "Het enige wat we kunnen doen is blijven creëren en dat ding een stap voor blijven. Zo hou je kunst waar leven en eigenheid in zit. In ieder geval voor een tijdje, voordat het origineel uitgewist en toegeëigend wordt en voor altijd in een kopie verandert."
Of we desondanks de echte Frank zien valt te betwijfelen. Hij blijft natuurlijk een projectie, van Jon, van de andere bandleden en van ons. Zou daar echt Michael Fassbender onder zitten, blijf je je afvragen. En zo confronteert Frank je met je eigen obsessie met het sterrendom. Alleen al de gedachte geeft een bijna erotische spanning aan die verschijning. Het is die spanning die Jon aanzet om op sociale media een verhaal over de band te creëren. Wat trouwens nog een hele kunst is, maar daar gaat het nu niet om. Een medium dat geboren lijkt om kopieën van onszelf de wereld in te helpen, zegt Abrahamson. "Zelfpromotie verpakt als onschuldig gebruik van sociale media." De machine dendert door.



top
Frank (Lenny Abrahamson over)

April 2015 #375



Productie
David Barron
Ed Guiney
Stevie Lee
Andrew Lowe
Regie
Lenny Abrahamson
Scenario
Jon Ronson
Peter Straughan
Camera
James Mather
Montage
Nathan Nugent
Muziek
Stephen Rennicks
Met
Michael Fassbender
Domhnall Gleeson
Maggie Gyllenhaal

Kleur, 95 minuten

Distributie
September Film
Te zien
vanaf 9 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
The First Purge
First Reformed
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro