Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Essential Cinema

Essential Killing

Polen/Noorwegen/Ierland/Hongarije, 2010 | Jerzy Skolimowski
Eindelijk is nu Jerzy Skolimowski's Essential Killing in Nederland te zien: radicale cinema over een anonieme Afghaanse jihadi (Vincent Gallo) op de vlucht in een Pools niemandsland.

Alleen al het begin. Fenomenaal! Even lijkt Essential Killing op een gewone oorlogsfilm. Mannen in een helikopter. Soldaten in uniform en gevangenen in een oranje pak met een kap over hun hoofd. Dezelfde oranje overalls die we al zo vaak hebben gezien in gevangenisfilms en aan de lichamen van de gevangen in Guantánamo Bay, de Amerikaanse legerbasis op Cuba, waar voornamelijk krijgsgevangen uit Afghanistan en Irak worden vastgehouden. Uniformen en overalls. Ze zijn even anoniem. We krijgen hun gezichten niet te zien. De enen zijn de enen. Geboeid. De anderen zijn de anderen. Ze maken de dienst uit. Zo gaat dat in het leven.
Dan. Een ongeluk. Een man ziet de kans om te ontsnappen. Het is nacht. Koud. Sneeuw. In dit landschap van desoriëntatie grijpt hij zijn kans.
Dat zouden wij ook doen.
De Poolse acteur, schrijver en filmmaker Jerzy Skolimowksi (van wie de afgelopen zomer nog het herontdekte Deep End uit 1970 in Nederland is uitgebracht) maakte zeventien jaar geen films tot hij in 2008 vriend en vijand verraste met Four Nights with Anna. Een retrospectief als Filmmaker in Focus op het Filmfestival Rotterdam volgde. Een jaar na zijn wedergeboorte in Cannes liep hij tijdens de première van Francis Ford Coppola's Tetro hoofdrolspeler Vincent Gallo tegen het lijf in wie hij direct de ideale acteur voor zijn nieuwe film zag: ongrijpbaar, animistisch. De naamloze jihadi uit Essential Killing is immers een wild dier: roofdier en prooi ineen. Een hele film lang zal hij op de vlucht zijn en alles doen om te overleven.
Waarom? Niemand weet waarom. Is het instinct? Is het rechtvaardig? Skolimowski gunt ons geen enkel aanknopingspunt. Integendeel. Hij verstoort de gebruikelijke identificatie.
Gevangenispak = slecht. Ontsnapt = held. Baard (en we herkennen zijn gezicht immers uit het openingsshot met tulband) = Arabier. Arabier = terrorist = 9/11. Blote voeten in de sneeuw = zielig. Loopt met handen omhoog = heeft geen kwaad in de zin. Maar dan. En dan toch. Doodt man = slecht. Of?
Er is geen moraal of moralisme, geen identificatie, geen psychologie of plot. Er is alleen nog projectie.
Een hele film lang zul je oog in oog staan met je ergste vijand.

Huid
Essential Killing is essentiële cinema: basic en radicaal. Radicaal visueel. De enige houvast die we hebben is die man in de sneeuw in dat claustrofobisch grote landschap. Radicaal fysiek. De enige met wie we 90 minuten lang zitten opgescheept is die man in dat steeds vuiler wit wordende pak (bij elke tegenstander die hij doodt trekt Gallo diens kleren aan, alsof hij in zijn huid kruipt; maar het is niet alleen een uiterlijke transformatie: na elke dood lijkt hij ook iets van zijn eigen menselijkheid te verliezen). Hij kruipt tegen de hellingen in het wit besneeuwde bos op, alsof hij letterlijk het witte doek opklautert, dat daarmee ook een te veroveren territorium wordt.
Skolimowski wil Essential Killing geen politieke film noemen, in de zin dat hij niet gaat over de illegale militaire landingsbaan die zich in het bos vlak bij zijn huis bevindt. Dat hij niet gaat over de vluchten die de CIA daarop uitvoert. Maar aan de andere kant is Essential Killing net zo politiek als L'intrus (2004) van Claire Denis, met wie hij veel gevoelsmatige overeenkomsten heeft, omdat beide films gaan over oerwoelingen, over macht en geweld en over de vraag welke macht we over het leven hebben. En in beide gevallen met een uitgestrekt sneeuwlandschap als arena waardoorheen de hoofdpersoon met de laatste kracht in zijn benen een tocht aflegt.
Tot waar het kale beeld de metafoor is geworden voor waar de metafoor tekortschiet.
Tot je ogen gaan tranen van het naar de horizon staren.

Dana Linssen



top
Essential Killing

September 2011 #335



Productie en scenario
Jerzy Skolimowski
Ewa Piaskowska
Regie
Jerzy Skolimowski
Camera
Adam Sikora
Montage
Réka Lemhényi
Art direction
Joanna Kaczynska
Muziek
Pawel Mykietyn
Met
Vincent Gallo
Emmanuelle Seigner

Kleur, 84 minuten

Distributie
Cineart
Te zien
vanaf 8 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden
Eden
EDEN
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond
EDMOND
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA
ENIGMA
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
THE ESCAPIST
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
THE EVENT
The Event
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE
THE EYE
THE EYE 2
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box