Poesía sin fin
Brimstone
La La Land
How to Meet a Mermaid
Fai bei sogni en Sangue del mio sangue (Marco Bellocchio over)
Zigeuners die niet omkeken

EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT

Nederland, 2007 | Bob Entrop
Anders dan de moord op de Joden maakt de zigeunervervolging in de Tweede Wereldoorlog geen deel uit van het Nederlandse collectieve geheugen. De documentaire een stukje blauw in de lucht wil dat veranderen.

Filmmaker Bob Entrop maakte drie jaar geleden met de witte raaf een portret van Lalla Weiss. Hij volgde het gezicht van de Nederlandse zigeunerbeweging op reizen door Europa. De maker raakte in de ban van de zigeunercultuur met als resultaat maar liefst drie documentaires over de Nederlandse zigeunerwereld. een volk zonder eigen land gaat over het leven op woonwagenkampen, muzikanten voor het leven verdiept zich in de muzikale traditie en in een stukje blauw in de lucht komen slachtoffers van de zigeunervervolging aan het woord. De eerste twee films rouleren later dit jaar door de filmtheaters, maar een stukje blauw in de lucht is vanaf deze maand te zien.
De film begint nogal schools met een gesproken inleiding van de maker over zijn "persoonlijke zoektocht naar de cultuur van de Sinti en Roma-zigeuners." Volgens Entrop is een stukje blauw in de lucht de eerste film waarin Nederlandse zigeuners over hun ervaringen in de concentratiekampen praten. Op het onderwerp rustte een taboe. Zeker met buitenstaanders werd niet over de kampen gesproken. De woorden van een geïnterviewde oude vrouw, die Auschwitz overleefde, wekken de suggestie dat het taboe seksueel geladen is. "Wat er met vrouwen en meisjes is gebeurd, is eigenlijk allemaal taboe", merkt ze op. De vrouw behoorde tot de groep van 245 zigeuners die op 16 mei 1944 door de (Nederlandse) politie werd opgepakt en via Westerbork naar Auschwitz werd afgevoerd. Dertig van hen overleefden het kamp. Met een paar van hen, en hun kinderen, keert Entrop terug naar Auschwitz. Het levert stille beelden op, maar ook een ongepast interview van Entrop: "Vind je het belangrijk om hier nu te zijn?"

Uitzwaaien
een stukje blauw in de lucht laat ook zigeuners aan het woord die op het nippertje aan deportatie ontsnapten. Een man vertelt over zijn van hooiberg naar hooiberg zwervende bestaan, waarbij hij zich in leven hield door kippen te stelen. Een ander werd opgevangen door een boerenfamilie en had het er zo goed naar zijn zin, dat hij later niet terugwilde naar zijn moeder. Weer een ander werd opgepakt en kwam niet in een kamp terecht, maar moest meevechten met de Duitsers. Een man vertelt dat hij zijn ouders, broers en zussen nooit heeft teruggezien. Hij was de enige overlevende in zijn familie. Zijn gruwelijke getuigenissen, en die van anderen, vormen de kern van een stukje blauw in de lucht. Ze worden geïllustreerd met — jawel daar zijn ze weer — beelden van landschappen en treinen. Sinds Claude Lanzmanns shoah behoren zulke beelden tot het standaardrepertoire van Holocaustfilms. Kan het een keer zonder ruisende bomen? Meer indruk maken de archiefbeelden van een transport uit Westerbork. Onder het toeziend oog van politieagenten stapt men kalm in de trein naar Auschwitz. Als de trein wegrijdt, zwaait iemand enthousiast uit een raampje. Zou de zwaaier zijn teruggekomen? Bijna een miljoen zigeuners zijn vermoord in de oorlog, meldt de film op de aftiteling. Door de verhalen van overlevenden in een stukje blauw in de lucht krijgen zij een gezicht.

Jos van der Burg



top
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT

Maart 2007 #286

Productie
Nicole Neefs
Regie, scenario en camera
Bob Entrop
Montage
Xandra Schipperheijn
Muziek
Jeroen Goeijers

Kleur, 105 minuten

Distributie
Sol Filmprodukties
Te zien
17 maart op het Amnesty International Filmfestival, daarna in de filmtheaters

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
Early Summer
EARTH
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden
Eden
EDEN
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
EDMOND
Edmond
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA
ENIGMA
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
THE ESCAPIST
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
THE EVENT
The Event
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE
THE EYE
THE EYE 2
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box