The Florida Project
Phantom Thread
The Shape of Water
The End of Fear (Barbara Visser over)
Doof kind
Voormalig Enron-topman Jeff Skilling 'Burn baby burn!'

ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM

Verenigde Staten, 2005 | Alex Gibney
Het schandaal rond energiegigant Enron is het onderwerp van een perfecte en spannende documentaire.

Toen filmmaker Alex Gibney het boek over het Amerikaanse Enron-schandaal las, zag hij parallellen tussen de manier waarop de Enron-top alles bij elkaar verzon en de manier waarop sciencefictionmakers hun verhaal aaneen fantaseren. Het boek is geschreven door een van de klokkenluiders van het schandaal, Bethany McLean, en zij vertelt, naast oud-werknemers en andere betrokkenen, haar verhaal in de documentaire.
Energiegigant Enron was na de geboorte in 1987 favoriet op de beurs. In 2001 bleek dat de cijfers over de waarde van het bedrijf onjuist waren, er volgde een onderzoek en de boekhouding bleek door de papierversnipperaar te zijn gehaald. In 2002 werd Enron failliet verklaard. Gibney begint zijn film met fictie, door een scène waarin een man in zijn auto zichzelf door het hoofd schiet. Het is John Clifford Baxter, vice-voorzitter van Enrons raad van bestuur, en eindverantwoordelijk voor de strategie van het bedrijf. Het volgende beeld is dat van twee imposant blinkende wolkenkrabbers in Manhattan, van waaruit Enron handelde. De camera draait om zijn eigen as en de gebouwen heen, terwijl een stem ons toefluistert: "What are they building in there?" Het is het begin van een weergave van de ondergang van Enron, in sneltreinvaart. Gibney toont beelden van de rechtszaak en neemt ons mee naar de jeugd en de privé-levens van topmannen Kenneth Lay, Jeff Skilling en Andy Fastow.

Kaarsen
Vraag voor Gibney is continu: hoe heeft dit kunnen gebeuren, en wie is verantwoordelijk geweest? Enerzijds legt hij de schuld duidelijk bij de directie. Hoe slecht Enron er ook voor stond en hoe weinig er ook klopte van de cijfers, Lay slaagt erin zijn personeel te laten geloven dat alles voor de wind gaat. Vanaf zijn podium spreekt hij ze toe: "You did it again!" De werknemers klappen en Lay glundert.
Anderzijds stelt Gibney de werknemers zelf verantwoordelijk. De handelaren lieten willens en wetens de elektriciteitscentrales in Californië platleggen om zo de koersen te beïnvloeden. "Laat ze maar kaarsen gebruiken", horen we Enron-werknemers tegen elkaar grappen in bandopnames. En in commentaar op de bosbranden in de staat: "Burn baby burn!" Waarom deden de handelaren mee aan Enrons vuile spelletjes, vraagt Gibney zich af. "Waren het de hoge bonussen of kon het bedrijf de zwartste kant van mensen stimuleren?" Waarschijnlijk het laatste, vertelt hij ons als hij het experiment van Milgram aanhaalt, het schoolvoorbeeld van hoe een normaal mens zijn moraal los kan laten als hem iets opgedragen wordt.
Het is fascinerend om te zien hoe glashard Lay, Fastow en Baxter liegen. Gibney laat ons dat op indrukwekkende wijze zien. Zelfs in de rechtszaal zien we Baxter met zelfingenomen gezicht de rechter van repliek dienen. De film laat haarfijn en in volle vaart zien hoe Enron te werk ging, en is door geluid- en beeldmateriaal van vergaderingen en telefoongesprekken een perfect en spannend geheel. Het telefoongesprek waarin een analist aan Skilling vraagt hoe het toch kan dat er nooit kloppende balansen van het bedrijf zijn spant de kroon. "You, you, you... asshole", horen we Skilling zeggen.

Lotte de Wit



top
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM

Maart 2006 #275

Productie
Alex Gibney
Jason Kliot
Susan Motamed
Regie
Alex Gibney
Montage
Alison Ellwood
Camera
Maryse Alberti

Kleur, 109 minuten

Distributie
A-Film
Te zien
vanaf 9 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box