The Florida Project
Phantom Thread
The Shape of Water
The End of Fear (Barbara Visser over)
Doof kind
Abbas Kiarostami De avond dat Brazilië tegen Schotland speelde

EN HET LEVEN GAAT DOOR

Iran, 1992 | Abbas Kiarostami
Veel eenvoudiger kan het niet. Vader en zoon rijden in autootje door landschap, voila le film. Het landschap is Noord-Iran, kort nadat in 1990 twee zware aardbevingen het gebied troffen. De vader is een regisseur, die voor een vorige film opnamen maakte in het gebied. De auto is een afgetrapte Renault 5. Het is genoeg voor Abbas Kiarostami.

Kinderen zijn onschuldig, zelfs in Iran. Juist in Iran wellicht, omdat schuld er voor het oprapen ligt. Geen volwassene is vrij van zonden, want wie wordt niet aangetrokken door de verderfelijke westerse cultuur? Steeds meer berichten bereiken ons over een wijdverbreid illegaal videocircuit en de snelle uitbreiding van het aantal schotelantennes. NRC-correspondent Michael Stein berichtte eind maart over het dilemma van de mollahs: de Revolutie kan alleen nog worden gered door concessies te doen. Maar waar ligt de grens? Toen Khomeini nog leefde bij Tsjaikovski, schijnt de imam zelf bepaald te hebben. Inmiddels is Michael Jackson niet meer tegen te houden, een verhoogd budget van het Bureau voor Islamitische Propaganda ten spijt. Het blijft tobben in die heilstaten.
Een bolwerk dat al jaren de grenzen van het mogelijke aftast is het Instituut voor de Intellectuele Ontwikkeling van Kinderen en Jonge Volwassenen — zulke namen worden alleen in dictaturen bedacht. Bijna alles wat we de laatste jaren uit Iran te zien krijgen (The runner, Ab, bad, khak, Bashu) werd onder de hoede van dit instituut gemaakt. De twee partijen lijken met elkaar te kunnen leven. Het internationale prestige dat met de films van het Instituut gewonnen wordt, komt het regime goed van pas. Met kinderen in de hoofdrol omzeilen de filmmakers vervelende aanvaringen met de autoriteiten. Abbas Kiarostami is al sinds 1968 aan het Instituut verbonden en richtte er een afdeling Film op.

Aardbeving
In 1987 maakte Kiarostami Waar staat het huis van mijn vriend? Schier eindeloos rende een jochie, en de kijker met hem, heen en weer tussen twee nabijgelegen dorpjes in Noord-Iran, in een vergeefse poging zijn vriendje een schoolschrift terug te bezorgen. Van Koker naar Poshteh en weer terug. Een tamelijk magere film, die bij mij vooral verbazing achterliet over het feit dat men in die kleine gemeenschap niet wist waar hun dorpsgenoten wonen. Die handicap heeft Kiarostami drie jaar later in ieder geval overwonnen. Als hij in 1990 naar het jongetje vraagt dat destijds meespeelde weet men onmiddellijk wie er bedoeld wordt: "Oh, die jongen die in de film speelde".
Kort na de aardbeving keerde Kiarostami terug naar de regio waar hij de opnamen maakte voor Waar staat het huis van mijn vriend? Een acteur speelt de bedachtzame regisseur, die samen met zijn leergierige zoon op zoek gaat naar de twee jongens die in zijn film speelden. Terug naar Koker en Poshteh, langs moeizaam begaanbare wegen en verwoeste huizen. Temidden van alle herstelwerkzaamheden fungeren vader en zoon als een ingetogen reportageteam. Ze vragen de weg (net als in Waar staat het huis van mijn vriend? het liefst drie keer achter elkaar), kijken rond, praten met overlevenden.
En het leven gaat door is als documentaire vermomde fictie. De film lijkt te ontkennen dat er überhaupt een grens bestaat tussen die twee. En passant worden enkele illusies uit Waar staat het huis van mijn vriend? onderuit gehaald en worden er een paar vragen over het medium film gesteld. Een even summier gegeven als dat van de speelfilm uit 1987 blijkt dankzij deze ingreep wel bevredigend. Met uiterst bescheiden middelen weet Kiarostami zoiets groots en abstracts als het menselijk overlevingsvermogen te benaderen.

Autoraampje
De middelen zijn zo nadrukkelijk aanwezig — zoals bij een documentaire vaak het geval is — dat de kijker gedwongen wordt om zich er rekenschap van te geven. Het eerste deel van de film cirkelt uitsluitend in minieme bewegingen om de auto. De camera laat zich onmogelijk wegdenken, het is zelfs verleidelijk de paar aan de Renault 5 vastgekleefde posities er zelf bij te denken. De blik op de wereld wordt bepaald door de maat van het autoraampje. Vanaf het moment dat de auto een zijweg inslaat wordt de blik breder, worden ons panorama's op het kale heuvellandschap gegund. We verlaten de auto zelfs, om er in de wonderschone, hoopvolle slotscène terecht weer bij terug te keren.
Het overlevingsvermogen uit zich het mooist in de passie voor het wereldkampioenschap voetbal. De ramp gebeurde op de avond dat Brazilië tegen Schotland speelde. De regisseur wil van een jongetje meer over de aardbeving weten. "Wat gebeurde er?" "Schotland scoorde eerst." Bij het tentenkamp wordt een antenne geïmproviseerd, om de volgende wedstrijd toch maar niet te missen. Zo zijn er tal van signalen, veelal subtiel, die laten zien hoe het leven doorgaat. Een wc-steen wordt aangevoerd, de planten krijgen weer water.
Terecht laat Kiarostami zich weinig gelegen liggen aan de verwachting die hij zelf opbouwt. Niet die twee jongetjes zijn interessant, maar de universele menselijke eigenschap om verdriet te overwinnen. Zeker gezien de omstandigheden in Iran, maar ook zonder dat, is En het leven gaat door een opmerkelijk humanistisch document.

Mark Duursma



top
EN HET LEVEN GAAT DOOR

Mei 1993 #134

Produktie
Alireza Zarrin, Instituut voor de Intellectuele Ontwikkeling van Kinderen en Jonge Volwassenen
Regie en scenario
Abbas Kiarostami
Camera
Homayun Paevar
Geluid
Hassan Zahedi Sayad
Montage
Changiz Sayad
Met
Farhad Kheradmand
Puya Paevar

Kleur, 91 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 27 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box