Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Wetenschap en herenliefde Wetenschapper worstelt met seks

DER EINSTEIN DES SEX

Duitsland, 1999 | Rosa von Praunheim
Seksuoloog en idealist Magnus Hirschfeld streed zijn hele leven tegen de heersende opvatting dat homoseksualiteit een ziekte en een misdaad is. Rosa von Praunheim toont in Der Einstein des Sex zijn dubbelhartige houding.

Nicht der Homosexuelle ist pervers, sondern die Situation in der er lebt. Of: Ein Virus kennt keine Moral. Rosa von Praunheim zeigt. Titels als deze geven al iets weer van de controverse die de Duitse filmmaker Rosa von Praunheim zoekt met zijn films en van de kritische en soms zelfs agressieve toon waarmee hij de rechten van homoseksuelen verdedigt en hij de hypocrisie van de maatschappij waarin ze leven aanvalt. De relativerende humor van zijn werk doet niets af aan de ernst van de zaak die hij tot de zijne heeft gemaakt.
De persoonlijke strijd van tot de verbeelding sprekende individuen staat nooit los van de maatschappelijke of historische context ervan. Der Einstein des Sex is wat dat betreft een typische Von Praunheim-film. Hij plaatst het persoonlijke leven van Magnus Hirschfeld, seksuoloog en oprichter van de eerste politieke homoseksuele beweging, tegenover de maatschappelijke betekenis van zijn leven en werk.
Hirschfeld (1868-1935) verzet zich al tijdens zijn studie medicijnen tegen de heersende opvatting dat homoseksualiteit een ziekte en een misdaad is. Hij zet zich zowel als wetenschapper als activist in voor de (wettelijke) acceptatie van homoseksualiteit en voor de seksuologie als volwassen wetenschap. Al vroeg is hij zich bewust van zijn eigen homoseksuele geaardheid, maar uit angst dat dit zijn wetenschappelijk werk zal schaden, zal hij pas op latere leeftijd enige aandacht aan zijn eigen liefdesleven besteden. Hij heeft dan al het Institut für Sexualwissenschaft opgericht in Berlijn, dat in 1933 door de nazi's volledig zal worden geplunderd.

Dubbelzinnig
Het is niet moeilijk om na het zien van deze film de betekenis van het werk van Hirschfeld op waarde te schatten. Maar de man zelf komt als persoon niet erg uit de verf. Een idealist, gedreven, heel veel meer valt er niet over hem te zeggen. Het merkwaardige feit dat hij zo openlijk streed voor gelijkheid van rechten zonder voor zijn eigen geaardheid uit te komen, wordt wat dubbelzinnig gemotiveerd: vanuit de wens om een waardevrije wetenschap te bedrijven, of uit angst voor zijn reputatie. Ook het feit dat Hirschfeld als volwassen man op verschillende leeftijden door twee verschillende acteurs wordt neergezet, draagt niet bij tot de bouw van een solide, karaktervol personage.
Maar bezwaarlijker is dat de film lijdt aan een fundamentele oppervlakkigheid. Daar kunnen de archiefbeelden van het Derde Rijk die erin gemonteerd zijn niets aan veranderen. De film is teveel een decor, met acteurs die in kostuum zijn gestoken. Met personages die te weinig oorspronkelijk zijn. Het onmiskenbare talent van cameravrouw Elfi Mikesch wordt maar op een paar momenten ten volle benut, voor het overige maakt de film een wat stijve indruk. Het leven van Hirschfeld glijdt daardoor tamelijk makkelijk aan je voorbij, het kabbelt een beetje voort zelfs, terwijl het genoeg stof en dramatiek biedt om er dieper in te duiken. Misschien komt dat omdat Von Praunheim niet heeft willen of kunnen kiezen waar het hem met deze film, en met zijn fascinatie voor Hirschfeld, in eerste instantie om te doen is geweest.
Als in de laatste scènes de nazi's binnenvallen, heeft dat bij lange na de impact niet die het zou kunnen hebben, en dat is alles dat daaraan vooraf ging aan te rekenen.

Petra van der Ree



top
DER EINSTEIN DES SEX

Juni 2000 #212

Productie en regie
Rosa von Praunheim
Scenario
Chris Kraus
Valentin Passoni
Camera
Elfi Mikesch
Montage
Michael E. Shephard
Art direction
Peter Kothe
Muziek
Constanze Semeling
Guido Schwarz
Met
Kai Schumann
Friedel von Wangenheim
Gerd Lukas Storzer
Tima die Göttliche

Kleur, 98 minuten

Distributie
Upstream Pictures
Te zien
vanaf 13 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
The Equalizer 2
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box