Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Psychologisch steekspel in East palace, west palace Ik kan alles zijn wat ik wil

EAST PALACE, WEST PALACE

China/Frankrijk, 1996 | Zhang Yuan
De Chinese filmer Zhang Yuan schuwt de provocatie niet. Het gevolg is censuur, vertoningsverbod en huisarrest. Met de homoseksuele thematiek van East palace, west palace schopt hij wederom tegen de schenen van de autoriteiten. De film is echter voor alles een psychologisch drama over machtsuitoefening.

Er zijn al tien minuten verstreken als hoofdpersoon A-Lan zijn eerste woorden spreekt. Zijn eerste zin luidt: "Ik begrijp het niet." Direkt daarop volgt: "Ik ben gay." Deze laatste uitspraak is niet verontschuldigend of provocerend bedoeld, het is een sobere vaststelling van zijn alledaagse realiteit. Dat deze realiteit in het hedendaagse China niet zo alledaags is, is al gebleken uit de openingsshots. Homoseksuele mannen met bijnamen als Dandy, Lily en Stud ontmoeten elkaar in parken en openbare toiletten, zoals die aan de oost- en westzijde van het Verboden Paleis, waaraan wordt gerefereerd in de titel. Tijdens hun nachtelijke zoektocht naar partners worden de mannen opgejaagd, geïntimideerd en vernederd door de patrouillerende parkpolitie.
De positie van de onafhankelijke filmmaker Zhang Yuan, die bekendheid verwierf met Mama (1990), Bejing bastards (1992) en Sons (1995), vertoont in vele opzichten gelijkenis met die van de homoseksuele paria die hij portretteert in East palace, west palace. Omdat de film ongecensureerd voor post-productie naar Frankrijk werd verstuurd, verboden de Chinese autoriteiten de vertoning ervan in Cannes. Toen de festivaldirectie besloot de film toch te selecteren, werd de officiële Chinese inzending, Keep cool van Zhang Yimou, teruggetrokken. East palace, west palace mag niet worden vertoond in China, Zhang is onder huisarrest geplaatst en al zijn filmmateriaal is in beslag genomen.
Naast het ontduiken van de regels zal ook het onderwerp van Zhangs nieuwe film hebben bijgedragen aan het vertoningsverbod. Hoewel homoseksualiteit niet illegaal is in China, kunnen homoseksuelen niet rekenen op symphatie of begrip. Ze worden veelal gezien als geesteszieken die men met harde hand moet genezen van hun 'tegennatuurlijke driften'. Het gevolg is dat gays zo goed als onzichtbaar zijn in het openbare leven en er vrijwel niets bekend is over hun leefpatroon. Toen een aids-instituut in Bejing daar meer over te weten wilde komen, werd de politie ingeschakeld om homoseksuele mannen op te pakken en hen te dwingen een uitgebreide enquête in te vullen. Een krantenbericht hierover vormde de inspiratiebron voor het maken van East palace, West palace. Hoewel de hoofdpersoon homoseksueel is en sommige scènes, zeker voor Chinese begrippen, expliciet te noemen zijn, is de film echter niet een typische gay-film. Het is voor alles een psychologisch drama over machtsuitoefening.

Vitaliteit
De jonge, homoseksuele schrijver A-Lan wordt op een avond gearresteerd door politieman Xiao Shi, die hij na een eerdere arrestatie een boek stuurde met de opdracht 'Voor mijn geliefde'. Tijdens een nachtlang verhoor vuurt Xiao onafgebroken vragen op hem af over zijn jeugd, huwelijk, beroep en nachtelijke escapades. De claustrofobische ruimte van het politiebureau vormt het toneel van de psychologische strijd tussen de politieman, die heen en weer wordt geslingerd tussen fascinatie en afgrijzen, en de jonge schrijver die zijn seksuele geaardheid niet verloochent.
Xiao dwingt A-Lan langdurig gehurkt op de grond te zitten en duwt hem herhaaldelijk hardhandig verder naar beneden. Als zijn arrestant vol overgave zijn levensverhaal vertelt en de politieman zich dreigt te verliezen in medelijden, herinnert hij hem — en zichzelf — er met bulderende stem aan dat zij zich in een politiebureau bevinden. Als een bezwerende mantra herhaalt hij onophoudelijk zijn verachting voor A-Lan. Gaandeweg kruipt er echter vertwijfeling in zijn stem en overtuigt hij zelfs zichzelf niet meer. De agent probeert krampachtig de autoriteit van zijn positie en de algemeen geldende normen te handhaven door A-Lan te boeien en te slaan. Xiao's brute kracht kan het echter niet winnen van de integere vitaliteit van de lichamelijk veel zwakkere A-Lan. Dat de laatste zich bewust is van zijn bewakers gebrek aan persoonlijkheid, blijkt wanneer hij uitroept: "Ik kan alles zijn wat ik wil, maar jij niet. Voor hetzelfde geld ben je dood."

Steekspel
Zhang maakt optimaal gebruik van de minimale enscenering om de spanning tussen de twee mannen weer te geven. Het enige wezenlijke decorstuk, een prominent geplaatste kleedspiegel, reflecteert voornamelijk de rug van Xiao en de directe blik van A-Lan, die niet bang is zichzelf te zien zoals hij is. Afwisselend lopen de twee over de veranda rondom het gebouw, terwijl ze door ramen en deuren de ander bespieden. Het mentale onderzoek waaraan ze elkaar onderwerpen dringt niet alleen door de muren van het politiebureau, maar ook de defensieve muren die ze rond zichzelf hebben opgetrokken. De positionering van de camera geeft subtiel de verschuiving in de psychologische verhouding tussen arrestant en agent weer. Als de gehurkte ondervraagde in beeld is, zijn alleen de dreigende zwarte broekspijpen van zijn inquisiteur te zien. De camera kijkt voortdurend neer op het toch al laag geplaatste slachtoffer. In de scène waarin A-Lan vertelt over zijn eerste aframmeling door potenrammers en de daarop volgende bewuste acceptatie van zijn lijden, verandert het perspectief. De bont en blauw geslagen A-Lan staat op een plat dak dat van onderaf in beeld wordt gebracht, daarmee zijn morele superioriteit onderstrepend.
De parallelle vertelling van een dievegge die zich overgeeft aan haar cipier, door Zhang weergegeven in de vorm van Kuen opera (een voorloper van de populaire Peking opera, waarin alle rollen, ook vrouwelijke, door mannen worden gespeeld), vloeit samen met het psychologische steekspel tussen agent en arrestant op het moment dat Xiao A-Lan gebiedt vrouwenkleding aan te trekken. Deze laatste manifestatie van gewelddadige machtsuitoefening luidt de totale ontreddering in van de politieman. Terwijl de zon opkomt strompelt hij verloren de ontwakende stad in.
Sentimenteel ingestelden zouden in het slot van Zhangs drama een overwinning van de liefde op het botte geweld van de onwetendheid kunnen zien. Dat de ignoramus, die niet alleen automatisch afwijking van de norm verafschuwt maar ook blind is voor zijn eigen identiteit, in dit geval een politieman is, is echter veelbetekend. Niet alleen de individuele agent delft het onderspit, maar de autoriteit, die de door hem met brute kracht verdedigde normen voorschrijft, faalt hier. Zhang slaagt erin door middel van een beklemmend persoonlijk drama de maatschappij en de autoriteiten als geheel te bekritiseren. Dat de censor deze film verbiedt getuigt wat dat betreft van genoeg zelfbewustzijn aan de kant van de Chinese autoriteiten.

Edo Dijksterhuis



top
EAST PALACE, WEST PALACE

Oktober 1998 #193

Productie en regie
Zhang Yuan
Scenario
Zhang Yuan
Wang Xiaobo
Camera
Zhang Jian
Art direction
An Bing
Montage
Vincent Lévy
Muziek
Xiang Min
Met
Si Han
Hu Jun

Kleur, 94 minuten

Distributie
Cinemien
Te zien
vanaf 8 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box