Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
'Zo eenvoudig is de liefde'

Les enfants du paradis

Frankrijk, 1945 | Marcel Carné
Het is maar goed dat er zoveel mooiste films aller tijden zijn. Les enfants du paradis is er een van. Een film over liefde en melancholie, zakkenrollers en hartenbrekers in de coulissen, kleedkamers en op het schellinkje van een Parijs' volkstheater.

Door Dana Linssen

'Zo eenvoudig is de liefde'. 'C'est tellement simple, l'amour.' Ze kan het nog zo mooi zeggen, de porseleinen courtisane Garance als ze net de uit melancholie geschilderde mimespeler Baptiste heeft gekust, ergens halverwege Les enfants du paradis, maar zo eenvoudig is de liefde natuurlijk niet, nooit, nooit meer in deze film. Dan niet, als ze samen naar huis lopen door de nacht en alles nog pril is. Of later als ze samen slapen. Of 's ochtend als Garance zegt dat Baptiste naar de liefde hongert als een kind. Zijn gezicht ligt tegen haar borst, verlicht door het geschitter van de halsketting die ze van een van haar meer gefortuneerde aanbidders kreeg. Garance en haar mannen, zo zou je al dat dwalen en wandelen, al dat trappetje op, trappetje af in de coulissen, kleedkamers en helemaal tot bovenin het schellinkje (dat in het Frans zo mooi 'het paradijs heet) van het Parijse Théâtre des Funambules in deze film ook kunnen noemen. Tegen de tijd dat regisseur Marcel Carné zijn film opnam (in de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog) was het theater al lang gesloopt om plaats te maken voor de stadsvernieuwingsplannen van Georges-Eugène Haussmann. Maar in de eerste helft van de negentiende eeuw was het rondom de Boulevard du Temple, bijgenaamd de Boulevard du Crime een geroes en gewoel van zakkenrollers, messentrekkers en hartenbrekers, clowns, acrobaten en andere dromenverkopers.

Duel
Het is die tijd die Carné en zijn vaste scenarist Jacques Prévert in Les enfants du paradis in de herinnering roepen, ergens midden negentiende eeuw. De film moest het Franse antwoord op Gone with the Wind worden. Maar het werd een heel ander soort epos. Dit is geen grote geschiedschrijving met veldslagen en de wedergeboorte van een natie. Dit is een film waarin een duel de enige keer is dat er pistolen worden getrokken. Dit is een kroniek tegen de vergetelheid van een verdwenen stad in de stad. Een verbleekte plattegrond. Een topografie van culturele herinneringen. Van die periode in de geschiedenis die we nu alleen maar als een opmaat voor industrialisering en modernisme zien. Is het toeval, of alleen maar nostalgie dat ze middenin de Tweede Wereldoorlog naar die periode terug wilden keren?
De eerste keer dat we kennis maken met Garance (de beeldschone, elegante, eigenlijk veel te oud voor de rol, maar immer hypnotiserend mooie Arletty) zit ze als kermisattractie in een tobbe de gratie Gods uit te beelden: de spiegel in haar hand weerspiegelt het water dat net haar borsten bedekt. Dit is een tijd van discretie en suggestie, net als de film zelf. Behalve Baptiste heeft ze nog meer minnaars: acteur Frederick Lemaitre, graaf Edouard de Montray die met zijn geld alles kopen kan, ook haar, en de crimineel Lacenaire met zijn fatterige snor en krullen die kronkelen als zijn gekonkel en die misschien wel de enige redelijke figuur in de film is. Maar in een romantisch verhaal hebben we geen ratio nodig, maar illusie, en dat biedt Les enfants du paradis dan ook in overvloed.
Al moeten we niet die spiegel vergeten. Garance als de levende versie van een beeld wat we van zoveel schilderijen kennen: vrouw met spiegel. Via die spiegel kijken we niet alleen naar haar schoonheid, of naar onze eigen voyeuristische blik, maar ook naar wat er onder het water van eros en thanatos drijft. De onderstromen.

Verzetsstrijders en collaborateurs
De productiegeschiedenis van Les enfants is misschien nog wel beroemder dan het verhaal van de film zelf. Hoe Carné de film deels in het bezette Parijs en deels in Nice opnam. Hoe Joodse onderduikers, verzetsstrijders en Franse collaborateurs gezamenlijk (en zonder het van elkaar te weten) aan de film meewerkten. Hoe Arletty later in opspraak raakte omdat ze een verhouding met een Duitse officier begon. Hoe die clandestiene geschiedenis van illegaliteit en schaduwlevens misschien wel het echte verhaal is. Zelfs Baptiste, de romantische held, is niet eenduidig. Uit opportunisme trouwt hij met de altijd mooi-boze dochter van de theaterdirecteur. Iedereen heeft dubieuze, onhandige, gecorrumpeerde redenen om moreel, financieel en emotioneel te willen overleven.
De 4K-restauratie zal voor veel mensen een nieuwe kennismaking met deze film zijn, die als een lint in de wind door een fictief Parijs danst. Ik verbaas me er over dat ik vergeten was dat hij wel drie uur duurt, en hoe hij weer als een verliefde zucht voorbij vliegt, hoe gelaagd de personages zijn, en hoe schitterend illusoir de belichting. En hoe deze film eigenlijk beter vergeleken kan worden met Singin' in the Rain dan met Gone with the Wind, omdat hij net als Singin' in the Rain over de prachtige illusie van de verbeelding gaat. Singin' in the Rain schreef in 1952 een zingende full colour geschiedenis over de overgang van geluidloze naar geluidsfilm. Les enfants du paradis keek begin jaren veertig terug naar een tijd toen er van film nog geen sprake was, maar waarin de sociale veranderingen die uiteindelijk tot de komst van film zouden leiden in volle gang waren. De enige liefde die in Les enfants du paradis eenvoudig is, is de liefde voor de filmkunst. De rest is net zo complex en rijk geschakeerd als de geschiedenis en de mens die kust en verliest.


top
Les enfants du paradis

Januari 2016 #383



Productie
Raymond Borderie
Adrien Remaugé
Regie
Marcel Carné
Scenario
Jacques Prevert
Camera
Roger Hubert
Montage
Henri Rust
Madeleine Bonin
Art direction
Léon Barsacq
Raymond Gabutti
Alexandre Trauner
Muziek
Maurice Thiriet
Met
Arletty
Jean-Louis Barrault
Pierre Brasseur

Zwart-wit, 190 minuten

Distributie
EYE
Te zien
vanaf 17 december

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box