Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Wadlopen met de Heer

Exodus: Gods and Kings

Groot-Brittannië/Verenigde Staten/Spanje, 2014 | Ridley Scott
Dat het Oude Testament vol spectaculaire actiescènes zit, wordt door Ridley Scotts Exodus: Gods and Kings opnieuw duidelijk. Maar er zijn wel eens interessantere Bijbel­interpretaties geweest.

Door Barend de Voogd

Cecil B. DeMille beschikte, toen hij The Ten Commandments (1956) regisseerde, niet over computer generated imagery en 3D-technieken. Dus de tien plagen die de God van Mozes volgens de overlevering op Egypte liet neerdalen, zien er bij Ridley Scotts Exodus: Gods and Kings beslist beter dan bij zijn voorganger. Maar dan heb je het eigenlijk wel gehad met de pluspunten van Exodus: Gods and Kings. Van de regisseur van een zwaard en sandalen-spektakel als Gladiator (2000) hadden we een meeslepender film verwacht.
Het verhaal is bekend. Mozes (Christian Bale) leidt de Hebreeën uit Egypte: weg van vierhonderd jaar slavernij en de wrede farao Ramses (Joel Edgerton). Vertrouwend op God en Zijn talloze ingrepen, ontsnappen Mozes en zijn volk uiteindelijk over de bodem van de Rode Zee.
De vier scenaristen van Exodus wijken op een aantal punten af van het Bijbelverhaal. Zo krijgen we de eerste episode, waarin Mozes te vondeling wordt gelegd in een rieten mandje en gevonden wordt door de dochter van de farao, nooit te zien. Dat verhaal wordt ons achteraf verteld, door Ben Kingsley. De film start met een volwassen Mozes aan het hof van de farao en met een voorspelling: 'A leader will be saved, and his savior will lead.' De opmaat tot een broederstrijd: Mozes redt immers kort daarna na zijn beste vriend Rames tijdens een veldslag.
Deze klassieke Hollywood plot device niettegenstaande lijdt Exodus in de eerste drie kwartier aan een fikse overdosis expositie. Scott worstelt zich erdoorheen: Mozes weet niets van zijn Hebreeuwse afkomst, Kingsley vertelt het hem. Mozes houdt het verborgen voor Ramses, iemand verlinkt hem. Mozes geeft toe: hij is óók een Hebreeuw, Ramses verbant hem. Mozes trouwt, praat met God (in de gedaante van een kind) en vertelt zijn vrouw dat hij terug moet naar Egypte om zijn volk te redden. Goddank voor die brandende bramenstruik, want daarna hoeft er minder uitgelegd en begint Exodus eindelijk wat vaart te krijgen.
Kennelijk hebben de makers zich daar ook zorgen over gemaakt. De scènes met een steenlawine en een bloedige krokodillenaanval lijken vooral bedoeld om voor wat actie te zorgen. De tien plagen in de tweede helft zijn wel door het verhaal gemotiveerd en behoren tot de beste momenten. De bloedrivieren, de kikkers, de hagelstormen, de sprinkhanen... Scott laat ze alle tien zien. Wanneer de eerstgeborenen van Egypte sterven, is dat eigenlijk het eerste moment waarop Exodus ook echt even emotie oproept. Een schaduw die over de stad valt, vlammen die uitflikkeren, het geweeklaag van de moeders... Het zijn primitieve filmische middelen die Scott hier gebruikt, maar ze werken.
Op veel andere punten laat Exodus je echter onberoerd. Wanneer de antagonisten uiteindelijk weer tegenover elkaar staan, Ramses met zijn dode kind in de arm, merk je dat het drama van de broedertwist nooit echt gewerkt heeft. Edgerton, minder charismatisch en stevig over-acterend, is geen partij voor Bale, die zijn Mozes mooi tot menselijke proporties terugbrengt. Niet de verdienste van Scott, waarschijnlijk, want Ben Kings­­ley, John Turturro, Aaron Paul, Ben Mendelsohn en Sigourney Weaver blijven in hun bijrollen erg onderbenut.
Achteraf bezien is die andere grote Bijbelfilm van dit jaar, Darren Aronofsky's Noah, toch interessanter. Aronofsky verzon er bizarre steenreuzen bij en ging zich vreselijk te buiten aan melodrama, maar hij had wel duidelijk een opvatting over het verhaal. De film bevatte een niet te missen ecologische boodschap en Noah werd geportretteerd als getormenteerde, religieuze fanaat. Wat Scott ook met Exodus wilde, het komt niet uit de verf. En eerlijk gezegd: het splijten van de zee was in The Ten Commandments, ondanks de primitieve effecten, een echt Godswonder. In Exodus denk je toch meer aan wadlopen.
Ben Kingsley zien we misschien later terug als Koning Herodes in Mary, een voor volgend jaar aangekondigde prequel op Mel Gibsons The Passion of the Christ (2004). Ook bigbudgetproducties al Pontius Pilate en David and Goliath staan op de rol. Die laatste komt in april uit in de VS. Bijbelverfilmingen zijn er altijd al geweest, maar de laatste tijd lijkt er sprake van een kleine wederopstanding. Son of God (Christopher Spencer, 2014), de bioscoopversie van de televisieserie The Bible die in Nederland door de EO werd uitgezonden, verdiende in Amerika zijn budget van 22 miljoen dollar al in het openingsweekend terug. Killing Jezus, een serie gebaseerd op het gelijknamige boek van de ultraconservatieve presentator Bill O'Reilly en Martin Dugard is ook aangekondigd.
Een erg verrassende visie op de Bijbel hoeven we daarvan niet te verwachten. Mijn hoop is gevestigd op Rodrigo García (Things You Can Tell Just by Looking at Her, Albert Nobbs) die in januari tijdens Sundance zijn Last Days in the Desert presenteert. Een fictief hoofdstuk uit het Nieuwe Testament met Ewan McGregor als Jezus én de duivel.


top
Exodus: Gods and Kings

Januari 2015 #372



Productie
Peter Chernin
Mark Huffam
Michael Schaefer
Ridley Scott
Jenno Topping
Regie
Ridley Scott
Scenario
Adam Cooper
Bill Collage
Jeffrey Caine
Steven Zaillian
Camera
Dariusz Wolski
Montage
Billy Rich
Art direction
Arthur Max
Muziek
Alberto Iglesias
Met
Christian Bale
Joel Edgerton
John Turturro
Aaron Paul
Ben Mendelsohn
Sigourney Weaver
Ben Kingsley

Kleur, 150 minuten

Distributie
20th Century Fox
Te zien
vanaf 18 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box