Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
De baas en de meeloper Bleke Klaas

DE DOMINEE

Nederland, 2004 | Gerrard Verhage
De Dominee is gïnspireerd op Bart Middelburgs boek over de in 1991 vermoorde drugsbaron Klaas Bruinsma. Gerrard Verhage stond een misdaadfilm voor ogen zoals wij in Nederland (nog) niet kennen. Geen moralisme, maar een gangsterdrama vanuit het criminele perspectief.

Waarom willen we films over maffiabazen zien? Er zijn twee mogelijke verklaringen. De eerste is dat we jaloers op hen zijn. Zij doen wat wij stiekem ook willen: niets aantrekken van sociale regels, macht uitoefenen en in weelde baden. Als we het lef hadden, zouden we allemaal crimineel zijn.
We kunnen de verklaring ook in de omgekeerde richting zoeken: criminelen verschillen zo weinig van ons, dat we ons makkelijk met hen kunnen identificeren. Een crimineel is ook maar een mens. Beide opvattingen vinden we terug in films. Coppola's The godfather toont maffiabazen als meedogenloze heersers. Tegenwoordig treffen we vaker gevoelige maffiosi aan, zoals in de tv-serie The Sopranos en de komedies Analyze this en Analyze that.
In welke categorie moeten we drugsbaas Klaas Donkers in Gerrard Verhages De Dominee plaatsen? Hij is geen pathologische machtswellusteling en ook wordt hij niet gedreven door verlangen naar geld en luxe. Aan de romantiek van de outcast heeft hij geen boodschap. Donkers is een kille ondernemer die in zijn branche de grootste wil worden. Hij handelt in drugs, maar het had ook groente kunnen zijn. Alles is goed als hij maar 'groter' wordt dan zijn autoritaire vader (Huub Stapel), die hij haat.

Steunpilaar
Klaas rebelleert tegen zijn vader, maar hij heeft wel zijn karakter geërfd. Net als zijn vader kent hij geen mededogen en is niet in staat tot liefde. In de kern is De Dominee een tragedie over menselijk falen. Voortgedreven door blinde ambitie snelt Klaas het noodlot tegemoet, en passant vrienden en geliefden meesleurend.
Hoe maak je van een kille criminele ondernemer een intrigerend filmpersonage? Verhage is er niet uitgekomen. Klaas laat ons nogal koud. Misschien komt het doordat Verhage hem geen duistere kanten heeft gegeven. Klaas' meedogenloosheid en kilheid verklaart hij gemakzuchtig uit zijn jeugd. Vlak voordat Klaas zijn onbegrijpelijkste gruweldaad pleegt, zit een flasback, waarin Klaas' vader zijn zoontje toefluistert dat hij nooit iemand moet vertrouwen. Ja, zo kunnen we het ook. Wat moeten we met deze flinterdunne psychoanalytische verwijzing? Dat Peter Paul Muller (De passievrucht) een bleke Klaas neerzet, maakt het er niet beter op. Zijn meedogenloosheid wordt nooit angstaanjagend en zijn tragiek voelen we niet. Frank Lammers komt als Klaas' steunpilaar en meeloper Adri beter uit de verf. Een film heeft een dramatisch probleem als een bijrol intrigerender is dan de hoofdrol.

Strooien hoedje
Verhages ambities gaan verder dan het portretteren van een drugsbaron. Hij schetst ook de ontwikkeling van het drugsmilieu vanaf de jaren zeventig. Als Klaas halverwege de jaren zeventig begint met het dealen van wiet en hasj, verwacht hij dat softdrugs binnen een paar jaar gelegaliseerd zullen zijn. Verhage laat hem bijna beginnen als een idealist ("Geen schrikbewind, geen terreur. Strikt zakelijk. En alleen softdrugs"), maar al snel krijgt zijn imperium een eigen criminele dynamiek en vallen de eerste doden.
De Dominee struikelt over de ambities. Verhage wilde een portret van een drugsbaron, een psychologisch drama, een keiharde actiefilm en een schets van de ontwikkelingen in het drugsmilieu maken. Het zit er allemaal in, maar niets komt goed uit de verf. De mooiste scène zit aan het einde van de film als Klaas, die zoveel vijanden heeft dat hij zelfs in een gepantserde auto zijn leven niet zeker is, met een strooien hoedje op in zijn eentje door de binnenstad van Amsterdam fietst. Een mooi raadselachtig beeld. Nodigt de drugsbaron de dood uit in het besef dat hij verloren heeft? Wordt hij gekweld door de gedachte dat zijn ideaal is geëindigd in een drabbige poel van hebzucht en plassen bloed? Misschien heeft Verhage stiekem toch een romantisch-moralistische film gemaakt.

Jos van der Burg



top
DE DOMINEE

September 2004 #258

Productie
René Huybrechtse
Regie en scenario
Gerrard Verhage
Camera
Theo Bierkens
Montage
Charlotte van der Veen
Art direction
Marco Rooth
Muziek
Fons Merkies
Met
Peter Paul Muller
Frank Lammers
Chantal Janzen
Huub Stapel
Tygo Gernandt

Kleur, 110 minuten

Distributie
A-Film Distribution
Te zien
vanaf 2 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER
DARK WATER
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
DAWN OF THE DEAD
DAWN OF THE DEAD
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
Deliver Us From Evil
DELIVER US FROM EVIL
DELIVER US FROM EVIL
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django
Django
Django Unchained
DO NOT DISTURB
Do Not Disturb
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON
DON
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double
The Double
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA (1931)
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
DRIFT
Drift
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME