Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Priester Daens (Jan Decleir) gaat voorop Epos in Aalst

DAENS

België, 1992 | Stijn Coninx
Aalst, rond 1900: kinderen werken in een textielfabriek onder een strenge opzichter die zijn handen niet thuis houdt; een meisje wordt ontslagen en kan bij niemand terecht; priester Daens (een rol vol vuur van Jan Decleir) heeft een gesprek met zijn meerdere — die hem lastig noemt — en vertrekt naar Aalst. In deze proloog van Daens, een film van Stijn Coninx naar het boek van Louis Paul Boon, wordt de aanzet tot het drama al gegeven.

Het ontslagen meisje vriest dood, de arbeiders komen in opstand, en Daens kiest de kant van de armen, waarmee hij de conservatieve katholieken voor het hoofd stoot.
Daens is, evenals het boek van Boon, sober en onopgesmukt. Coninx wil niet overdonderen. Hij toont wat ooit is geweest, nog niet eens zo lang geleden, in het stadje Aalst aan de Dender. Door te kiezen voor bepaalde personages, voor priester Daens en zijn broer, voor Nette (het arbeidersmeisje, een schitterende, felle rol van Antje de Boeck) en haar familie, voor Jan de Meeter (de socialist) en Woeste (de conservatieve katholiek) maakt Coninx het drama persoonlijk. Je wordt, als kijker, bij het drama betrokken.
Dit begint al meteen, wanneer in de fabriek de machines luid tekeer gaan. Het beeld is zwart-wit en strak omkaderd: een deel van een machine, de grond, een kind dat achter de machine aankruipt. Je blik kan niet afdwalen, dit moet je aanschouwen. Het zwart-wit, om even aan te geven dat het om een historisch verhaal gaat, gaat al gauw over in kleur. De wereld van toen wordt de wereld van nu, ook al blijven we in de 19e eeuw. In Daens is afstand houden onmogelijk. Je wordt meegesleurd in de stroom van het leven in Aalst, een leven van arbeiders dat gekenmerkt wordt door armoede, honger, slechte huizen, veel kinderen, altijd werken. Het drama speelt zich onder onze ogen af, je ziet de dingen aankomen, maar weet niet precies wanneer en hoe ze gaan gebeuren. Dit brengt spanning teweeg, een spanning die ervoor zorgt dat je 2 uur en 14 minuten lang geboeid naar de film blijft kijken.

Zonder ophef
De dingen die komen gaan zijn onafwendbaar, en dat weet je. In het begin van de film is dit nog onschuldig; drie jongens gaan patatten jatten van een oude vrouw. Je hoort het ze zeggen, je ziet de vrouw met de mand aankomen. Dan blijft de camera staan, de drie jongens lopen de vrouw omver en gaan er met de aardappels van door. Voor je het beseft is het voorbij. Coninx laat het zien als iets dat vanzelf gaat. Hij zoomt niet in op graaiende handen, monteert de actie niet, maar laat ons toeschouwer zijn van de diefstal alsof wij er zelf bij zijn en daar op straat staan. De onvermijdelijke gebeurtenissen worden in de loop van de film grimmiger van toon: een jongetje in de fabriek, vijf jaar misschien, doodop, moet toch gaan werken. Je wacht op het moment dat hij onder de machine komt. Wanneer dit inderdaad gebeurt, ben je toch verrast. Het ging zo snel, zo vanzelf, zo zonder ophef. We zien nauwelijks bloed, horen alleen een doffe klap.
Coninx filmt de meest afschuwwekkende gebeurtenissen alsof het erbij hoort, alsof zij deel uitmaken van het dagelijks leven van de arbeiders. En dat is ook zo: dit is niet de eerste en enige keer dat er een kind onder een machine komt. Maar deze keer komen de arbeiders in actie, ze pikken de slechte werkomstandigheden niet langer. Met het dode kind op de arm gaan ze de straat op om te demonstreren. Tot een schandaal in Aalst mag het niet komen, daarom arriveren de gendarmes te paard met getrokken sabels om de demonstratie uiteen te slaan. Ze rukken het dode jongetje uit de arm van een vrouw, en hakken met hun sabels op de massa in. Wat er precies gebeurt is onduidelijk, daarvoor zit je er te dicht op. Je ziet flitsende sabels, vuur, iemand die neervalt. En net als je denkt dat je het niet langer aan kunt zien, keert de rust in het beeld terug: een fraai versierde kamer in het huis van een van de rijke textielbaronnen.

Katholiek
Hoogtepunt in de film is wanneer de arbeiders stemrecht hebben gekregen en Daens wordt gekozen als vertegenwoordiger van Aalst in het Belgisch parlement. Hier had de film afgelopen kunnen zijn, een mooi en gelukkig einde. De strijd van de arbeiders gaat echter door, en de film is nog maar op de helft. Daens wordt in Rome bij de paus ontboden wegens zijn vergaande politieke bemoeienissen. Daar, in Rome, kreeg ik even het idee dat de film wel erg lang duurde, dat die scène te uitgebreid aan bod kwam. Tot drie keer toe zie je de zaal waarin Daens aan het wachten is, hoor je de bode zeggen: "Kom morgen maar terug." Later besef je dat het opzet is van Coninx, dat hij ons, met Daens, wil laten wachten tot de paus hem eindelijk ontvangt. De film eindigt met de begrafenis van een volgend slachtoffer van de armoede, Jefke. Toch is dit einde niet helemaal wanhopig: de katholieke Nette en de socialist Jan de Meeter vinden elkaar. Hoop op een betere toekomst blijft.

Daens won op het festival in Venetië (1992) de Media Italia-prijs, en kreeg een speciale vermelding van de Internationale Katholieke jury. Dit, ondanks het feit dat de voorzitter van de Katholieke Filmliga in Venetië de film een regelrechte provocatie aan het Vaticaan noemde. De producent van Daens had Coninx, voorheen bekend van de Urbanus-films Hector en Koko Flanel, aangeraden om De moeder van Gleb Panfilov te gaan zien als inspiratie voor zijn film. Op dat moment was De moeder niet beschikbaar. Misschien is dat maar goed ook. De onopgesmukte beelden van Daens zijn realistischer en intenser dan de soms gelikte beelden van De moeder. Daens is een Belgisch epos geworden.

Claartje van der Grinten



top
DAENS

Februari 1993 #131

Produktie
Dirk Impens
Regie
Stijn Coninx
Scenario
Francois Chevallier
Stijn Coninx, naar de roman Pieter Daens van Louis Paul Boon
Camera
Walter Vanden Ende
Geluid
Henri Morelle
Jean-Paul Loublier
Montage
Ludo Troch
Muziek
Dirk Brosse
Met
Jan Decleir
Gérard Desarthe
Antje De Boeck
Johan Leysen e.a.

Kleur, 134 minuten

Distributie
Shooting Star Filmcompany
Te zien
vanaf 18 februari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER
DARK WATER
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
DAWN OF THE DEAD
DAWN OF THE DEAD
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
Deliver Us From Evil
DELIVER US FROM EVIL
DELIVER US FROM EVIL
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django
Django
Django Unchained
DO NOT DISTURB
Do Not Disturb
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON
DON
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double
The Double
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA (1931)
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
DRIFT
Drift
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME