The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
'Lynch is helemaal niet vreemd'

David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)

Verenigde Staten/Denemarken, 2016 | Jon Nguyen, Rick Barnes, Olivia Neergaard-Holm
Omdat David Lynch zelden rechtstreeks praat over de betekenis van zijn films, vroeg Jon Nguyen hem naar zijn leven. The Art Life behandelt de vormende jaren tot aan Lynch' eerste speelfilm Eraserhead — die EYE tegelijk heruitbrengt in de bioscoop.

Door Kees Driessen

De belangrijkste reden om een documentaire over David Lynch te willen zien is uiteraard interesse in zijn kunst. En dan is het lastig dat hij daarover in The Art Life, ook al is hij uitgebreid aan het woord, maar bar weinig zegt. En wat hij zegt, is vaak erg eenvoudig. Neem de uitdrukking 'the art life', die Lynch zelf gebruikt. Hoe ziet hij dat ideale kunstenaarsleven voor zich? Als "koffie drinken, roken en schilderen — en misschien af en toe iets met vrouwen". Dat verheldert verder weinig.
Mensen vergissen zich dan ook vaak in Lynch, vertelt documentaireregisseur Jon Nguyen me vanuit Parijs. "Ik hoor mensen die zijn films zien vaak zeggen: o, hij is zo vreemd! Maar dat is hij helemaal niet. Hij is gewoon een kunstenaar die zijn werk doet. David is het tegenoverstelde van vreemd. Hij hoort meer thuis in The Straight Story, dan in... weet je wel?" Vul maar in. Wild at Heart. Twin Peaks. Maar zo is Lynch dus niet. Of: zo laat hij zich niet kennen.
Daarom benaderde Nguyen Lynch (1946) via een omweg. "Over zijn films spreekt hij vaak genoeg. Maar je komt er niet ver mee: hij vertelt nooit over de bedoeling van zijn werk." Dat klopt: ook in een anderhalf uur durend interview op mijn dvd van zijn speelfilmdebuut Eraserhead (1977) — een onwezenlijk beklemmend meesterwerk dat tegelijk met The Art Life in 4K-restauratie door EYE wordt heruitgebracht in de bioscoop — gaat het alleen over dat en hoe, niet over waarom hij de film heeft gemaakt.
Nguyen vraagt Lynch daarom, terwijl die in zijn studio met kwast en hand, potlood en verf doorwerkt aan zijn schilderijen (beetje Bacon, beetje Brood), in plaats van naar zijn kunst, naar zijn leven — de vroege periode, tot en met Eraserhead ('Gumkop'). "Ons uitgangspunt was: hem aan het praten krijgen over zijn jonge jaren en daarmee de sleutels vinden tot zijn films", aldus Nguyen.

Dochtertje
Dat plan hadden Nguyen en zijn team al in 2007, toen ze de documentaire Lynch (One) maakten rond de productie van Inland Empire. Maar voor persoonlijke interviews met Lynch bleek het toen nog te vroeg. "Mensen vragen vaak hoelang het duurde om deze film te maken. Dan zeg ik tweeënhalf jaar voor de opnames, maar twaalf jaar om zijn vertrouwen te winnen."
De omslag kwam in 2012 met de geboorte van Lynch' jongste dochter Lula, aan wie The Art Life is opgedragen. "Lula is nu vier en hij is 71. Dus reken maar uit: als zij een tiener is, leeft hij misschien al niet meer."
Dat overtuigde Lynch. Het werden daarom twee projecten ineen: "We hebben zo'n 25 uur met hem gesproken en daar zit allerlei geweldig materiaal tussen, over zijn grootouders en over hoe hij was toen hij zelf jong was, dat allemaal alleen voor Lula is."
Maar ook de selectie die, in overleg met Lynch, wel de documentaire haalde, lijkt vaak bedoeld voor zijn familie, met foto's en filmpjes van vroeger, verhalen over goede en slechte vrienden, en veel liefde voor zijn ouders (die ook wel eens iets onaardigs zeiden). Het is vooral interessant voor Lynch-completists: "Echte hardcore fans, die veel meer weten van Lynch dan ik, zijn verbijsterd over hoeveel onbekend materiaal erin zit. We mochten al zijn fotoalbums gebruiken, met duizenden foto's die nog nooit gedigitaliseerd waren."

Buurvrouw
Maar komen we dan helemaal niets te weten over Lynch de kunstenaar? Zo zwart-wit is het nu ook weer niet. Maar het is zelden één op één. Behalve die ene anekdote, die Nguyen dus ook aanhaalt: "Die naakte vrouw die hij 's nachts op straat zag, is natuurlijk rechtstreeks beland in Blue Velvet."
Andere invloeden zijn veel algemener en indirecter, zoals "de angst die hij voelde in Philadelphia — een periode die hij zelf beschrijft als de meest invloedrijke op zijn kunstenaarschap". Lynch vertelt over darmkrampen in Virginia (zie de baby in Eraserhead), "duistere, fantastische dromen" (zie zijn hele oeuvre), zijn afkeer van Boston en een buurvrouw in Philadelphia (waar hij les kreeg aan de Pennsylvania Academy of the Fine Arts), die hem schreeuwend haar borsten voorhield, door het gras kroop en riep 'Ik ben een kip! ik ben een kip!'. Lynchiaans, zeker, maar het zijn krenten zonder pap.
The Art Life koppelt, op eigen initiatief, zulke verhalen aan specifieke schilderijen van Lynch. En inderdaad: daarop zijn vele angstbeelden te vinden en het is mooi om dat schilderwerk eens rustig te kunnen bekijken. Lynchiaans op de grens van grappig en verontrustend — maar ook hier verklaart Lynch zelf verder niets. Op één schilderij staat geschreven 'Do you want to know what I really think?'; het antwoord blijft aan de kijker zelf. Als die van Lynch houdt, zal hij deze documentaire niet willen missen. En zo niet, dan wel.


top
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)

December 2017 #404

Productie
Jon Nguyen
Jason S.
Sabrina Sutherland
Regie en scenario
Jon Nguyen
Rick Barnes
Olivia Neergaard-Holm
Camera
Jason S.
Geluid
Philip Nicolai Flindt
Muziek
Jonatan Bengta
Montage
Olivia Neergaard-Holm

Kleur, 88 minuten

Distributie
EYE
Te zien
vanaf 23 november

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME