Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
In de afgrond van de tijd

Cave of Forgotten Dreams

Canada/Verenigde Staten/Frankrijk/Duitsland/Engeland, 2010 | Werner Herzog
Werner Herzog weet ze in alle hoeken en gaten te vinden: mensen die iets groots willen achterlaten. In de 3D-documentaire Cave of Forgotten Dreams daalt hij af in een nauwe spleet waar 32.000 jaar geleden de prachtigste grotschilderingen werden gemaakt.

In Werner Herzog Eats His Shoe, in december te zien in een speciaal Herzog-programma in WORM Rotterdam, komt Herzog op hilarische wijze een belofte na: als Errol Morris het voor elkaar zou krijgen om zijn Gates of Heaven ook echt te voltooien, zal Herzog zijn schoen publiekelijk opeten. Beiden voegen in 1980 de daad bij het woord. Terwijl Herzog in een pan met twee schoenen, een paar tenen knoflook en een handvol uien roert, beantwoordt hij een vraag van een omstander die wil weten wat het belang van film is voor de maatschappij. Herzog lacht schamper over het woord 'maatschappij' en wil alleen maar kwijt dat hij een nieuwe grammatica wil uitvinden als tegenwicht voor de door hem zo verfoeide televisie en reclame.
Die nieuwe grammatica werd 32.000 jaar geleden al in de verf gezet, met de schilderingen in de grot van Chauvet. Volgens Herzog is deze grot in de Ardèche de geboorteplek van de cinema. Het is een tijdscapsule die tienduizenden jaren ongeopend is gebleven, totdat het in 1994 werd ontdekt door een archeoloog die een briesje uit een nauwe tunnel voelde komen. Nu is het enkel toegankelijk voor een handjevol archeologen, kunsthistorici en geologen. En heel eventjes voor Herzog, die wel vaker deuren weet te openen. Met steriele laarzen mocht hij naar binnen. Hun tijd daar is beperkt omdat de schilderingen niet met hun uitgeademde koolstofdioxide mogen worden beschadigd.
Zijn bezoek aan de grot brengt Herzog tot zijn een van zijn belangrijkste bespiegelingen: de prachtige schilderingen die hij daar aantreft is protocinema, de voorloper van film. Net als filmmakers communiceerden de cro-magnonmensen via figuratieve beelden in plaats van woorden. Herzog ziet overal beweging: neushoorns die met elkaar vechten, paarden met open monden die tot ons lijken te spreken, met acht benen alsof ze aan het rennen zijn. Het licht van toortsen en de bewegende schaduwen moeten de paarden tienduizenden jaren geleden tot leven hebben gebracht. De tekenaars moeten hebben gedanst met de schaduwen, net zoals Fred Astaire dat deed in Swing Time.

Scheve pink
Herzog wil de afstand tussen ons en de cro-magnonmens overbruggen. Het zijn geen freaks, net zoals de dwergen in zijn Auch Zwerge haben klein angefangen (1970) geen freaks waren ("We are the dwarfs'", zei Herzog toen). Nu zegt hij eigenlijk: "We are the cro-magnon." Kijk maar naar de rode stippen op de rotswand, die met de handpalm zijn aangebracht. Daaruit valt af te leiden dat één tekenaar een scheve pink had, een sprekend detail dat hem ineens menselijk maakt en dichterbij ons brengt.
Ook de omgeving van de Ardèche zelf bekijkt Herzog met de blik van toen. Hij vraagt zich af of "het melodrama van het landschap, dat rechtstreeks uit het werk van Wagner en de Duitse Romantiek komt, misschien onze connectie tot de mensen uit de steentijd is?" Zij zouden in hun tijd een soortgelijk gevoel bij dit operateske landschap kunnen hebben gehad als wij, denkt hij.
Zoals bekend heeft Herzog zelf een fijne neus voor dat operateske. En voor het excentrieke. Tijdens het maken van Cave of Forgotten Dreams stuitte hij op ene Wulf Hein, een experimenteel archeoloog die gekleed in een dierenvel een oeroude fluit bespeelt, gemaakt van een gierenbot. Hein vertelt dat de makers ervan gaatjes hebben geboord met dezelfde pentatonische toonladder als wij nu gebruiken. Wanneer hij als bewijs vervolgens het Amerikaanse volkslied gaat spelen, is Herzogs missie geslaagd: dichterbij de mens uit de steentijd kun je niet komen.
Herzogs zoektocht naar excentrieke mensen bracht hem in het verleden al naar een skispringer, een bergbeklimmer, een luchtballonreiziger en een grizzlyman. Allemaal hebben ze een obsessie die ze onder extreme omstandigheden proberen uit te oefenen. Herzog zei over zijn obsessie met obsessievelingen: "Als je een wetenschapper bent en je wilt iets weten over de innerlijke structuur van materie, dan moet je het onder extreme druk en onder extreme omstandigheden plaatsen. Dit geldt ook voor mensen."

Albino krokodil
In veel van Herzogs films is het landschap die extreme factor. Zelf liep hij ooit van München naar Parijs. Hoe zag die route er 32.000 jaar geleden uit? Als Herzog toen had geleefd, had hij vast een voetreis gemaakt op een van de droge rivierbeddingen die toen van Duitsland naar Frankrijk liepen. Doordat veel water in de Alpengletsjers zat opgesloten lag zelfs het Kanaal droog. Het klimaat was koud, droog en zonnig. Onderweg zou Herzog neushoorns zijn tegengekomen en bizons, leeuwen, beren en luipaarden. In de grot van Chauvet zijn veel schedels van holenberen gevonden. Ook zij krasten met hun nagels over de muren. Mens en dier stonden toen waarschijnlijk niet zo ver van elkaar vandaan als nu. Nu moet de natuur vooral nuttig zijn.
Herzog interesseert zich ook voor de kunstmatige ingrepen van de mens in het landschap. Zo verbaast hij zich in Cave of Forgotten Dreams over de kerncentrale die vlakbij de grot staat. Het koelwater heeft ervoor gezorgd dat daar een tropische biosfeer is ontstaan, waar krokodillen gedijen en zelfs een gemuteerde albino krokodil rondloopt. Zo'n soort surrealistische omgeving, door mensenhanden gemaakt, filmde Herzog ook al op spectaculaire wijze in zijn apocalyptische Lektionen in Finsternis (1992) met infernale beelden van brandende olievelden. Zijn bezoek nu aan de grot en de kerncentrale brengt hem tot een van zijn onnavolgbare verzuchtingen: "Niets is echt, niets is zeker. Zijn wij die krokodil die in de afgrond van de tijd kijkt?"

Mariska Graveland

We Are The Dwarfs! Werner Herzog at 70: Herzog-programma in WORM Rotterdam van 7 t/m 9 december, met Into the Abyss, Auch Zwerge haben klein angefangen, Werner Herzog Eats his Shoe, Perfumed Nightmare, Die große Ekstase des Bildschnitzers Steiner, The Dark Glow of the Mountains, Herakles, My Son, My Son, What Have Ye Done, julien donkey-boy, Stroszek, Lektionen in Finsternis, en in aanwezigheid van Chris Wahl, auteur van een boek over Herzog.



top
Cave of Forgotten Dreams

November 2012 #348

 

Productie
Adrienne Ciuffo
Erik Nelson
Regie en scenario
Werner Herzog
Muziek
Ernst Reijseger
Camera
Peter Zeitlinger
Montage
Joe Bini
Maya Hawke

Kleur, 90 minuten

Distributie
Imagine
Te zien
vanaf 29 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


C

C'EST ARRIVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS
C'EST DÉJÀ L'ÉTÉ
C'EST PAS MOI, JE LE JURE!
C'EST QUOI LA VIE?
C.R.A.Z.Y.
ÇA COMMENCE AUJOURD'HUI
CABIN FEVER
The Cabin in the Woods
CABLE GUY
CACHÉ
CACHORRO
CADILLAC GIRLS
Caesar Must Die
Cafard
Café de Flore
CAFE DE LOS MAESTROS
CAFÉ FLESH
Café Society
IL CAIMANO
Câini
CAIRO TIME
A CAIXA
CALENDAR
CALENDAR GIRLS
CALIFORNIA DREAMIN' (ENDLESS)
CALIMUCHO
Call Girl
CALLE 54
EL CALLEJON DE LOS MILAGROS
CALLING E.T.
CALVAIRE
Calvary (Previously Unreleased)
Camille Claudel 1915
The Campaign
CAN'T U HEAR ME SINGIN'
CANADIEN BACON
CANDY (Christian Marquand)
CANDY (Neil Armfield)
EL CANT DELS OCELLS
LA CANTANTE DE TANGO
The Canyons
CAOS CALMO
CAÓTICA ANA
CAPITÃES DE ABRIL
Il capitale umano
CAPITALISM, A LOVE STORY
CAPOTE
Capsule (Imagine)
CAPTAIN ABU RAED
Captain America: Civil War
Captain America: The First Avenger 3D
Captain America: The Winter Soldier 3D
CAPTAIN CORELLI'S MANDOLIN
Captain Fantastic
Captain Phillips
Capture the Flag (Race naar de maan)
CAPTURING THE FRIEDMANS
CARAMEL
CARAVAGGIO
CAREER GIRLS
Cargo (Ben Howling, Yolanda Ramke)
CARGO (Clive Gordon)
CARGO 200
CARLA'S LIST
CARLA'S SONG
CARLITO'S WAY
CARMEN MEETS BORAT
CARMEN VAN HET NOORDEN
Carnage
Carnival
CARNIVÀLE
Carnotstraat 17
CARO DIARIO
Carol
Carrie
CARRIERS
CARRINGTON
CARS
Cars 2 (NL)
Cars 3
Cartas da guerra (Ivo Ferreira over)
CASA DE LAVA
CASA DE LOS BABYS
CASABLANCA
CASANEGRA
CASANOVA
CASE 39
CASHBACK
CASINO
CASINO ROYALE
CASPER
Casper & Emma
Casper & Emma de bergen in
Casper en Emma op safari
CASSANDRA'S DREAM
Casse-tête chinois
CASSHERN
CAST AWAY
casting a glance
CASTINGX
THE CASTLE
THE CAT IN THE HAT
THE CAT RETURNS
Catch 44
CATCH A FIRE
CATCH ME IF YOU CAN
CATERINA VA IN CITTÀ
CATFISH
CATS & DOGS: DE WRAAK VAN KITTY GALORE
CATWOMAN
CAVALE
Cave of Forgotten Dreams
The cave of the yellow dog (Byambasuren Davaa over)
CECIL B. DEMENTED
CELEBRITY
DE CELESTIJNSE BELOFTE
CELIA
THE CELL
CELL 211
CELLULAR
THE CELLULOID CLOSET
CELOS
THE CEMENT GARDEN
Cemetery of Splendour
LES CENT ET UNE NUITS
CENTER STAGE
CENTRAL DO BRASIL
Central Intelligence
CENTURION
LA CÉRÉMONIE
Certain Women (Previously Unreleased)
CÉSAR ET ROSALIE
Cézanne et moi
CHACUN CHERCHE SON CHAT
CHACUN SON CINÉMA
CHAIN REACTION
CHALET GIRL
CHALK
CHAMANKA
THE CHAMBER
LA CHAMBRE DES OFFICIERS
LA CHAMBRE VERTE
La Chana
CHANDNI CHOWK TO CHINA
The Change-up
CHANGELING
CHANGING LANES
CHAOS (Coline Serreau)
CHAOS (Tony Giglio)
Chapiteau Show
CHAPLIN
Chappie
CHARACHAR
CHARADE
CHARLES CHAPLIN DVD-BOX
CHARLIE AND THE CHOCOLATE FACTORY
CHARLIE ST. CLOUD
CHARLIE WILSON'S WAR
CHARLIE'S ANGELS (2000)
CHARLIE'S ANGELS: FULL THROTTLE
Charlie's Country
CHARLOTTE GRAY
CHARLOTTE'S WEB
THE CHASE
THE CHASER
CHASERS
CHASING AMY
CHASING LIBERTY
Chasing Mavericks
CHASING SLEEP
LA CHASSE AUX PAPILLONS
THE CHATÊAU
CHE PART 1 EN 2
CHE?
CHEAP LUDES
CHEAPER BY THE DOZEN
CHEAPER BY THE DOZEN 2
Check It
Cheerful Weather for the Wedding
Chef
LE CHÊNE
Cherchez Hortense
CHÉRI
The Chernobyl Diaries
CHERRY BLOSSOMS — HANAMI
CHERRY FALLS
Les chevaliers blancs
Les chevaux de Dieu
CHEVOLUTION
Chez nous (Lucas Belvaux over)
Chez nous (Tim Oliehoek)
Chi-Raq
LE CHIAVI DI CASA
CHICAGO
CHICKEN LITTLE
CHICKEN RUN
CHICKIES, BABIES AND WANNABEES
CHIKAMATSU MONOGATARI
Child 44
Child of God
Child's Pose
CHILDREN OF HEAVEN
THE CHILDREN OF HUANG SHI
CHILDREN OF MEN
CHILDREN OF NATURE
CHILL FACTOR
Het Chimpansee Complex
Chimpanzee
CHINA BLUE
CHINA STRIKE FORCE
China's Van Goghs
CHINATOWN
Chinatown (gerestaureerd)
CHINESE BOX
A CHINESE GHOST STORY: THE TSUI HARK ANIMATION
Chips
CHLOE
CHOCOLAT
CHOCOLATE
The Choice
CHOPPER
LES CHORISTES
Chorus
A CHRISTMAS CAROL
Chronic
Chronicle
CHRONICLE OF A DISAPPEARANCE
THE CHRONICLES OF NARNIA — THE LION, THE WITCH AND THE WARDROBE
THE CHRONICLES OF NARNIA: THE VOYAGE OF THE DAWN TREADER
CHRONICLES OF RIDDICK
CHUNGKING EXPRESS
CHUNHYANG
CHUTNEY POPCORN
EL CID, DE LEGENDE
CIDADE BAIXA
CIDADE DE DEUS (CITY OF GOD)
CIDADE DOS HOMENS
THE CIDER HOUSE RULES
Le Ciel Flamand
EL CIELO GIRA
EL CIELO, LA TIERRA Y LA LLUVIA
LA CIÉNAGA
Cigán/The Garden
Cinderella
CINDERELLA MAN
A CINDERELLA STORY
CINÉMA INVISIBLE
CINEMA, ASPIRINES AND VULTURES
La cinquième saison
THE CIRCLE (Jafar Panahi)
The Circle (James Ponsoldt)
CIRCLE OF FRIENDS
Circumstance
CIRCUS
CIRKELIENTJE
Cirkus Columbia
CIRQUE DU FREAK: THE VAMPIRE'S ASSISTANT
CITIZEN KANE
CITIZEN RUTH
Citizenfour
CITY BY THE SEA
CITY HALL
CITY OF ANGELS
CITY OF EMBER
CITY OF GHOSTS (Matt Dillon)
City of Ghosts (Matthew Heineman)
CITY OF INDUSTRY
CITY OF JOY
THE CITY OF LOST CHILDREN
City of Violence
El ciudadano ilustre
A civil action
THE CLAIM
CLAIRE DOLAN
El Clan
Clash
CLASH OF THE TITANS 3D
CLAUDE CHABROL COLLECTIE
CLAUS, OP HANDEN GEDRAGEN
CLEAN
CLEAN, SHAVEN
CLEAR AND PRESENT DANGER
THE CLEARING
CLERKS II: PASSION OF THE CLERKS
CLICK
THE CLIENT
CLIFFHANGER
Cloaca
CLOCKERS
CLOCKSTOPPERS
Cloclo
CLOSE TO HOME
CLOSER
CLOSING THE RING
Cloud Atlas
Clouds of Sils Maria
CLOVERFIELD
El Club (Pablo Larraín over)
Club Sándwich
De club van Sinterklaas & de pietenschool
De club van Sinterklaas & de verdwenen schoentjes
De club van Sinterklaas & geblaf op de pakjesboot
De club van Sinterklaas & het geheim van de speelgoeddokter
De Club van Sinterklaas & het pratende paard
CLUB ZEUS
CLUELESS
COACH CARTER
COBB
COCKFIGHTER
COCO AVANT CHANEL
COCO CHANEL & IGOR STRAVINSKY
CODE 46
Code Blue
CODE INCONNU
Code M
COFFEE AND CIGARETTES
Cold Breezes
COLD COMFORT FARM
COLD FEVER
The Cold Light of Day (Mabrouk El Mechri)
THE COLD LIGHT OF DAY (Rudolf van den Berg)
COLD SOULS
COLLATERAL
Collateral Beauty
COLLATERAL DAMAGE
LE COLLIER PERDU DE LA COLOMBE
Colombiana
COLOR OF NIGHT
COLPO DI LUNA
COMANDANTE
COMBAT SHOCK
Les combattants
A COMÉDIA DE DEUS
COMEDIAN HARMONISTS
Coming Home
Comme un chef
Comme un homme
COMME UNE IMAGE
LA COMMUNE
COMO AGUA PARA CHOCOLATE
THE COMPANY
COMPANY MAN
The Company Men
Company Orheim
The Company You Keep
COMPASSIONATE SEX
Complete Unknown
The Complex
Compostella
Computer Chess
LA COMUNIDAD
CON AIR
Conan The Barbarian 3D
LE CONCERT
THE CONCIERGE
Concussion
CONDUCTING MAHLER
CONFESSION, FROM THE COMMANDER'S DIARY
Le confessioni
CONFESSIONS OF A DANGEROUS MIND
CONFESSIONS OF A SHOPAHOLIC
CONFESSIONS OF A TEENAGE DRAMA QUEEN
CONFIDENCE
CONFIDENCES TROP INTIMES
CONFITUUR
Il conformista (Thuiskijken)
CONGO
CONGORAMA
The Congress
The Conjuring
The Conjuring 2
CONNY & CARLA
La conquête
LE CONSEGUENZE DELL'AMORE
CONSENTING ADULTS
CONSPIRACY THEORIE
The Conspirator
CONSPIRATORS OF PLEASURE
THE CONSTANT GARDENER
CONSTANTINE
CONTACT
Contagion
CONTAINER
CONTE D'AUTOMNE
CONTE D'ÉTÉ
CONTE D'HIVER
UN CONTE DE NOËL
THE CONTENDER
Contraband
CONTRACORRIENTE
CONTRE TOI
CONTROL
LES CONVOYEURS ATTENDENT
COOKIE'S FORTUNE
COOL
COOL & CRAZY
Cool Girls
COOL RUNNINGS
THE COOLER
COP LAND
COPACABANA
COPIE CONFORME
COPS VS. THUGS (KENKEI TAI SOSHIKI BORYOKU)
COPYCAT
COPYING BEETHOVEN
CORAJE
CORALINE EN DE GEHEIME DEUR
CORDERO DE DIOS (LAMB OF GOD)
THE CORE
Corman's World: Exploits of a Hollywood Rebel
Corn Island
Cornelis
CORPSE BRIDE
THE CORRIDOR
CORRINA, CORRINA
THE CORRUPTOR
Corta
CORTO MALTESE: LA COUR SECRÈTE DES ARCANES
COSAVOGLIODIPIÙ
Cosmopolis
COSTA BRAVA
COSTA!
A COUCH IN NEW YORK
The Counselor
THE COUNT OF MONTE CRISTO
Countdown to Zero
COUNTERPARTS (GEGENÜBER)
THE COUNTRY TEACHER
LE COUPERET
UN COUPLE EPATANT
COUPLES RETREAT
COURAGE UNDER FIRE
COURTING COURTNEY
COUSIN BETTE
THE COVE
COWBOY BEBOP: THE MOVIE
THE COWBOY WAY
Les cowboys
Cowboys & Aliens
COWBOYS IN KOSOVO
CQ
Crab Trap
CRADLE 2 THE GRAVE
THE CRAFT
CRANK
CRASH (David Cronenberg)
CRASH (Paul Haggis)
THE CRAZIES
Crazy (Workshop Filmkritiek)
CRAZY HEART
CRAZY IN ALABAMA
Crazy, Stupid, Love
CRAZY/BEAUTIFUL
CREATION
Creative Control
Creed
CREEP
CREMASTER MARATHON
CREPUSCULE
CRIME D'AMOUR
EL CRIMEN DEL PADRE AMARO
CRIMEN FERPECTO
CRIMES OF THE FUTURE
Criminal
Criminal Activities
CRIMSON GOLD
Crimson Peak
CRIMSON RIVERS 2
CRIMSON TIDE
LA CRISE
CRITICAL DECISION
CROCODILE DUNDEE IN LOS ANGELES
Les croix de bois
CRÓNICA DE UNA FUGA
CRONICAS
CRONOS
The Croods
CROOKLYN
CROSS FATE
THE CROSSING
THE CROSSING GUARD
CROSSING OVER
CROSSING THE BRIDGE: THE SOUND OF ISTANBUL
CROSSROADS
CROUCHING TIGER, HIDDEN DRAGON
THE CROW
THE CROW: CITY OF ANGELS
THE CRUCIBLE
The Crucifixion
CRUEL INTENTIONS
Crulic: The Path to Beyond
CRUMB
CRUSH
THE CRUSH
CRUSH PROOF
LA CRUZ
CRYING FREEMAN
THE CRYING GAME
CUBA FELIZ
Cuban Fury
THE CUP
CURDLED
THE CURE
CURE & PULSE
Cure for Pain
A Cure for Wellness
CURFEW
THE CURIOUS CASE OF BENJAMIN BUTTON
CURSE OF THE GOLDEN FLOWER
THE CURSE OF THE JADE SCORPION
CURSED
EL CUSTODIO
CUTTHROAT ISLAND
THE CUTTING EDGE
CYCLO
CYPHER
CYRUS