Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
De waanzin ten top

CRUMB

Verenigde Staten, 1995 | Terry Zwigoff
Sinds zijn doorbraak in de hippe jaren zestig staat Robert Crumb op eenzame hoogte in de Amerikaanse stripwereld. Zijn beroemdste creatie Fritz the Cat heeft inmiddels al lang het veld moeten ruimen voor de stripfiguur Robert Crumb, een met venijn neergezet karikaturaal zelfportret. Regisseur en goede vriend Terry Zwigoff richtte zijn camera op de Crumb van vlees en bloed. Het resultaat is een uiterst verontrustende documentaire, die het werk van de begaafde tekenaar in een nieuw daglicht plaatst.

"Een gênante vertoning" noemt Robert Crumb Fritz the Cat, de door Ralph Bakshi in 1972 gemaakte animatiefilm, waarin Crumbs creatie op zoek gaat naar de vrije liefde van het hippietijdperk. "Ze boden me enorme bedragen, maar ik had er geen zin meer in", zo stelt de tekenaar wanneer de vraag rijst waarom hij het succes van zijn hoesontwerp voor de LP 'Cheap Thrills' van Janis Joplins band Big Brother and the Holding Company niet uitbuitte. "Het heeft me niets dan slepende rechtszaken en rekeningen van advocaten opgeleverd", zo relativeert hij de succesvolle exploitatie van zijn cartoon 'Keep on Truckin'' op t-shirts, petjes, posters en gebruiksvoorwerpen.
Crumb doet deze uitspraken tijdens een lezing voor kunstacademie-studenten in zijn geboortestad Philadelphia. Het is de enige obligate scène in Terry Zwigoffs documentaire. Obligaat, omdat Crumbs bekendste en meest toegankelijke werk even de revue passeert, zodat de niet ingewijde toeschouwer niet meteen van het onderwerp vervreemdt. Daar krijgt deze vervolgens twee uur lang alle gelegenheid toe, want Crumb is een menselijk rariteitenkabinet dat zijn gelijke niet kent.
De tekenaar zelf onderscheidt zich nauwelijks van zijn getekende alter ego: met zijn zorgvuldig gecultiveerde archaïsche uiterlijk van de Gewone Amerikaanse Man anno 1930 en zijn iele verschijning oogt hij als het excentrieke broertje van Woody Allen. Crumb en Allen verbergen hun gebrek aan machismo en zelfvertrouwen ten aanzien van vrouwen beiden achter een flinke dosis humor en zelfspot. Maar waar Allens neurotische gebabbel altijd amusant en binnen de perken van het toelaatbare blijft overschrijdt Crumb met grote regelmaat de grenzen tussen zelfspot, zelfmedelijden en zelfhaat. De Crumb die uit de autobiografische strips naar voren komt is een slaaf van zijn geslachtsdrift die kwijlend achter vrouwen met dikke konten en kuiten aanloopt. Daarbij verontschuldigt hij zich voor zijn seksisme met de constatering: "Ik weet dat ik pervers ben, maar ik kom er tenminste voor uit."

Puberaal
Crumbs dwangmatige behoefte om zijn zieleroerselen en seksuele verlangens onverbloemd aan het papier toe te vertrouwen kwam hem op veel kritiek van feministen te staan. In Zwigoffs documentaire spreken de cartooniste Trina Robbins en Deirdre English, voormalig uitgeefster van het linkse vrouwentijdschrift Mother Jones, over misogyne pornografie, gemaakt door een puberaal mannetje dat ongetwijfeld masturbeert bij zijn eigen werk. Dat laatste werd door de tekenaar overigens al ruiterlijk toegegeven in het tweede deel van zijn strip My troubles with women, waarin hij zijn seksuele ontwikkeling op een pijnlijk gedetailleerde manier in kaart bracht.
Tegenover de beschuldigingen uit feministische hoek plaatst Zwigoff de mening van Robert Hughes, kunstcriticus van het tijdschrift Time. Hughes spreekt over briljante sociale satire en noemt Crumb een eigentijdse Breughel of Goya. Een fors gebouwde vrouw verklaart dat ze dankzij Crumbs tekeningen vrede heeft gekregen met haar dikke kont, waarna de tekenaar zich zielsgelukkig op haar derrière door een galerie laat rondtorsen.
Al slaagt Zwigoff er met het rijtje deskundigen aardig in een goed beeld te geven van de ontvangst van Crumbs werk, echt opzienbarend is het allemaal niet. Wanneer hij echter op zoek gaat naar de oorsprong van Crumbs obsessies weet hij zelfs de meest belezen fans van de tekenaar te verrassen.

Krankzinnig
De speurtocht leidt geheel volgens verwachting naar Crumbs ouderlijk huis. Daar spreekt Robert uitgebreid met zijn oudere broer Charles, die ook over een groot tekentalent beschikt en zijn broertje er toe aanzette de pen ter hand te nemen. Charles is zich er volledig van bewust dat hij krankzinnig is, slikt een flink arsenaal aan medicijnen om zijn depressies te onderdrukken en vat zijn bestaan na een heldere en nietsontziende zelfanalyse samen met de woorden: "Ik ben nooit geconstipeerd, maar daar is dan ook alles mee gezegd." Moeder Crumb komt ook nog even in beeld. Na een langdurige amfetamineverslaving is ze volkomen paranoïde geworden en slijt ze haar dagen samen met Charles achter afgeplakte ramen.
In een goedkoop hotel ontmoet Robert later zijn jongere broer Maxon, die aan de bedelstaf is en yoga beoefent op een zelfgemaakt spijkerbed. Maxon is nog gekker dan Charles en eveneens in staat tot vernietigende zelfanalyse. Bijna terloops wordt duidelijk dat Maxon in het verleden vrouwen molesteerde. Robert kan er alleen maar om gniffelen. Maxons opvallende schilderijen van geabstraheerde vrouwenlichamen krijgen door de mededeling ineens iets uitgesproken ziekelijks.
Een sluitende verklaring voor zoveel krankzinnigheid biedt de film niet. Wanneer de broers over hun vader spreken blijkt alleen dat deze zijn zonen nooit begrepen heeft en volledig opging in het conformisme van de jaren vijftig. De twee Crumb-zussen weigerden helaas iedere medewerking aan de film, waardoor het beeld van Crumbs jeugd gespeend is van enig vrouwelijk perspectief. Ondanks dat gemis verschaft Crumb meer inzicht in de drijfveren van de Koning van de Amerikaanse Undergroundstrip dan menig Crumb-adept lief zal zijn. Wie Terry Zwigoffs documentaire ziet bekijkt Crumbs werk nooit meer met dezelfde ogen.

Bart van der Put



top
CRUMB

September 1995 #159

Produktie
Lynn O'Donnell
Terry Zwigoff
Regie
Terry Zwigoff
Camera
Maryse Alberti
Geluid
Scott Breindel
Montage
Victor Livingston
Muziek
David Boeddinghaus
Met
Robert Crumb
Aline Kominsky
Charles Crumb
Maxon Crumb

Kleur, 120 minuten

Distributie
tijdelijke import

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


C

C'EST ARRIVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS
C'EST DÉJÀ L'ÉTÉ
C'EST PAS MOI, JE LE JURE!
C'EST QUOI LA VIE?
C.R.A.Z.Y.
ÇA COMMENCE AUJOURD'HUI
CABIN FEVER
The Cabin in the Woods
CABLE GUY
CACHÉ
CACHORRO
CADILLAC GIRLS
Caesar Must Die
Cafard
Café de Flore
CAFE DE LOS MAESTROS
CAFÉ FLESH
Café Society
IL CAIMANO
Câini
CAIRO TIME
A CAIXA
CALENDAR
CALENDAR GIRLS
CALIFORNIA DREAMIN' (ENDLESS)
CALIMUCHO
Call Girl
CALLE 54
EL CALLEJON DE LOS MILAGROS
CALLING E.T.
CALVAIRE
Calvary (Previously Unreleased)
Camille Claudel 1915
The Campaign
CAN'T U HEAR ME SINGIN'
CANADIEN BACON
CANDY (Christian Marquand)
CANDY (Neil Armfield)
EL CANT DELS OCELLS
LA CANTANTE DE TANGO
The Canyons
CAOS CALMO
CAÓTICA ANA
CAPITÃES DE ABRIL
Il capitale umano
CAPITALISM, A LOVE STORY
CAPOTE
Capsule (Imagine)
CAPTAIN ABU RAED
Captain America: Civil War
Captain America: The First Avenger 3D
Captain America: The Winter Soldier 3D
CAPTAIN CORELLI'S MANDOLIN
Captain Fantastic
Captain Phillips
Capture the Flag (Race naar de maan)
CAPTURING THE FRIEDMANS
CARAMEL
CARAVAGGIO
CAREER GIRLS
Cargo (Ben Howling, Yolanda Ramke)
CARGO (Clive Gordon)
CARGO 200
CARLA'S LIST
CARLA'S SONG
CARLITO'S WAY
CARMEN MEETS BORAT
CARMEN VAN HET NOORDEN
Carnage
Carnival
CARNIVÀLE
Carnotstraat 17
CARO DIARIO
Carol
Carrie
CARRIERS
CARRINGTON
CARS
Cars 2 (NL)
Cars 3
Cartas da guerra (Ivo Ferreira over)
CASA DE LAVA
CASA DE LOS BABYS
CASABLANCA
CASANEGRA
CASANOVA
CASE 39
CASHBACK
CASINO
CASINO ROYALE
CASPER
Casper & Emma
Casper & Emma de bergen in
Casper en Emma op safari
CASSANDRA'S DREAM
Casse-tête chinois
CASSHERN
CAST AWAY
casting a glance
CASTINGX
THE CASTLE
THE CAT IN THE HAT
THE CAT RETURNS
Catch 44
CATCH A FIRE
CATCH ME IF YOU CAN
CATERINA VA IN CITTÀ
CATFISH
CATS & DOGS: DE WRAAK VAN KITTY GALORE
CATWOMAN
CAVALE
Cave of Forgotten Dreams
The cave of the yellow dog (Byambasuren Davaa over)
CECIL B. DEMENTED
CELEBRITY
DE CELESTIJNSE BELOFTE
CELIA
THE CELL
CELL 211
CELLULAR
THE CELLULOID CLOSET
CELOS
THE CEMENT GARDEN
Cemetery of Splendour
LES CENT ET UNE NUITS
CENTER STAGE
CENTRAL DO BRASIL
Central Intelligence
CENTURION
LA CÉRÉMONIE
Certain Women (Previously Unreleased)
CÉSAR ET ROSALIE
Cézanne et moi
CHACUN CHERCHE SON CHAT
CHACUN SON CINÉMA
CHAIN REACTION
CHALET GIRL
CHALK
CHAMANKA
THE CHAMBER
LA CHAMBRE DES OFFICIERS
LA CHAMBRE VERTE
La Chana
CHANDNI CHOWK TO CHINA
The Change-up
CHANGELING
CHANGING LANES
CHAOS (Coline Serreau)
CHAOS (Tony Giglio)
Chapiteau Show
CHAPLIN
Chappie
CHARACHAR
CHARADE
CHARLES CHAPLIN DVD-BOX
CHARLIE AND THE CHOCOLATE FACTORY
CHARLIE ST. CLOUD
CHARLIE WILSON'S WAR
CHARLIE'S ANGELS (2000)
CHARLIE'S ANGELS: FULL THROTTLE
Charlie's Country
CHARLOTTE GRAY
CHARLOTTE'S WEB
THE CHASE
THE CHASER
CHASERS
CHASING AMY
CHASING LIBERTY
Chasing Mavericks
CHASING SLEEP
LA CHASSE AUX PAPILLONS
THE CHATÊAU
CHE PART 1 EN 2
CHE?
CHEAP LUDES
CHEAPER BY THE DOZEN
CHEAPER BY THE DOZEN 2
Check It
Cheerful Weather for the Wedding
Chef
LE CHÊNE
Cherchez Hortense
CHÉRI
The Chernobyl Diaries
CHERRY BLOSSOMS — HANAMI
CHERRY FALLS
Les chevaliers blancs
Les chevaux de Dieu
CHEVOLUTION
Chez nous (Lucas Belvaux over)
Chez nous (Tim Oliehoek)
Chi-Raq
LE CHIAVI DI CASA
CHICAGO
CHICKEN LITTLE
CHICKEN RUN
CHICKIES, BABIES AND WANNABEES
CHIKAMATSU MONOGATARI
Child 44
Child of God
Child's Pose
CHILDREN OF HEAVEN
THE CHILDREN OF HUANG SHI
CHILDREN OF MEN
CHILDREN OF NATURE
CHILL FACTOR
Het Chimpansee Complex
Chimpanzee
CHINA BLUE
CHINA STRIKE FORCE
China's Van Goghs
CHINATOWN
Chinatown (gerestaureerd)
CHINESE BOX
A CHINESE GHOST STORY: THE TSUI HARK ANIMATION
Chips
CHLOE
CHOCOLAT
CHOCOLATE
The Choice
CHOPPER
LES CHORISTES
Chorus
A CHRISTMAS CAROL
Chronic
Chronicle
CHRONICLE OF A DISAPPEARANCE
THE CHRONICLES OF NARNIA — THE LION, THE WITCH AND THE WARDROBE
THE CHRONICLES OF NARNIA: THE VOYAGE OF THE DAWN TREADER
CHRONICLES OF RIDDICK
CHUNGKING EXPRESS
CHUNHYANG
CHUTNEY POPCORN
EL CID, DE LEGENDE
CIDADE BAIXA
CIDADE DE DEUS (CITY OF GOD)
CIDADE DOS HOMENS
THE CIDER HOUSE RULES
Le Ciel Flamand
EL CIELO GIRA
EL CIELO, LA TIERRA Y LA LLUVIA
LA CIÉNAGA
Cigán/The Garden
Cinderella
CINDERELLA MAN
A CINDERELLA STORY
CINÉMA INVISIBLE
CINEMA, ASPIRINES AND VULTURES
La cinquième saison
THE CIRCLE (Jafar Panahi)
The Circle (James Ponsoldt)
CIRCLE OF FRIENDS
Circumstance
CIRCUS
CIRKELIENTJE
Cirkus Columbia
CIRQUE DU FREAK: THE VAMPIRE'S ASSISTANT
CITIZEN KANE
CITIZEN RUTH
Citizenfour
CITY BY THE SEA
CITY HALL
CITY OF ANGELS
CITY OF EMBER
CITY OF GHOSTS (Matt Dillon)
City of Ghosts (Matthew Heineman)
CITY OF INDUSTRY
CITY OF JOY
THE CITY OF LOST CHILDREN
City of Violence
El ciudadano ilustre
A civil action
THE CLAIM
CLAIRE DOLAN
El Clan
Clash
CLASH OF THE TITANS 3D
CLAUDE CHABROL COLLECTIE
CLAUS, OP HANDEN GEDRAGEN
CLEAN
CLEAN, SHAVEN
CLEAR AND PRESENT DANGER
THE CLEARING
CLERKS II: PASSION OF THE CLERKS
CLICK
THE CLIENT
CLIFFHANGER
Cloaca
CLOCKERS
CLOCKSTOPPERS
Cloclo
CLOSE TO HOME
CLOSER
CLOSING THE RING
Cloud Atlas
Clouds of Sils Maria
CLOVERFIELD
El Club (Pablo Larraín over)
Club Sándwich
De club van Sinterklaas & de pietenschool
De club van Sinterklaas & de verdwenen schoentjes
De club van Sinterklaas & geblaf op de pakjesboot
De club van Sinterklaas & het geheim van de speelgoeddokter
De Club van Sinterklaas & het pratende paard
CLUB ZEUS
CLUELESS
COACH CARTER
COBB
COCKFIGHTER
COCO AVANT CHANEL
COCO CHANEL & IGOR STRAVINSKY
CODE 46
Code Blue
CODE INCONNU
Code M
COFFEE AND CIGARETTES
Cold Breezes
COLD COMFORT FARM
COLD FEVER
The Cold Light of Day (Mabrouk El Mechri)
THE COLD LIGHT OF DAY (Rudolf van den Berg)
COLD SOULS
COLLATERAL
Collateral Beauty
COLLATERAL DAMAGE
LE COLLIER PERDU DE LA COLOMBE
Colombiana
COLOR OF NIGHT
COLPO DI LUNA
COMANDANTE
COMBAT SHOCK
Les combattants
A COMÉDIA DE DEUS
COMEDIAN HARMONISTS
Coming Home
Comme un chef
Comme un homme
COMME UNE IMAGE
LA COMMUNE
COMO AGUA PARA CHOCOLATE
THE COMPANY
COMPANY MAN
The Company Men
Company Orheim
The Company You Keep
COMPASSIONATE SEX
Complete Unknown
The Complex
Compostella
Computer Chess
LA COMUNIDAD
CON AIR
Conan The Barbarian 3D
LE CONCERT
THE CONCIERGE
Concussion
CONDUCTING MAHLER
CONFESSION, FROM THE COMMANDER'S DIARY
Le confessioni
CONFESSIONS OF A DANGEROUS MIND
CONFESSIONS OF A SHOPAHOLIC
CONFESSIONS OF A TEENAGE DRAMA QUEEN
CONFIDENCE
CONFIDENCES TROP INTIMES
CONFITUUR
Il conformista (Thuiskijken)
CONGO
CONGORAMA
The Congress
The Conjuring
The Conjuring 2
CONNY & CARLA
La conquête
LE CONSEGUENZE DELL'AMORE
CONSENTING ADULTS
CONSPIRACY THEORIE
The Conspirator
CONSPIRATORS OF PLEASURE
THE CONSTANT GARDENER
CONSTANTINE
CONTACT
Contagion
CONTAINER
CONTE D'AUTOMNE
CONTE D'ÉTÉ
CONTE D'HIVER
UN CONTE DE NOËL
THE CONTENDER
Contraband
CONTRACORRIENTE
CONTRE TOI
CONTROL
LES CONVOYEURS ATTENDENT
COOKIE'S FORTUNE
COOL
COOL & CRAZY
Cool Girls
COOL RUNNINGS
THE COOLER
COP LAND
COPACABANA
COPIE CONFORME
COPS VS. THUGS (KENKEI TAI SOSHIKI BORYOKU)
COPYCAT
COPYING BEETHOVEN
CORAJE
CORALINE EN DE GEHEIME DEUR
CORDERO DE DIOS (LAMB OF GOD)
THE CORE
Corman's World: Exploits of a Hollywood Rebel
Corn Island
Cornelis
CORPSE BRIDE
THE CORRIDOR
CORRINA, CORRINA
THE CORRUPTOR
Corta
CORTO MALTESE: LA COUR SECRÈTE DES ARCANES
COSAVOGLIODIPIÙ
Cosmopolis
COSTA BRAVA
COSTA!
A COUCH IN NEW YORK
The Counselor
THE COUNT OF MONTE CRISTO
Countdown to Zero
COUNTERPARTS (GEGENÜBER)
THE COUNTRY TEACHER
LE COUPERET
UN COUPLE EPATANT
COUPLES RETREAT
COURAGE UNDER FIRE
COURTING COURTNEY
COUSIN BETTE
THE COVE
COWBOY BEBOP: THE MOVIE
THE COWBOY WAY
Les cowboys
Cowboys & Aliens
COWBOYS IN KOSOVO
CQ
Crab Trap
CRADLE 2 THE GRAVE
THE CRAFT
CRANK
CRASH (David Cronenberg)
CRASH (Paul Haggis)
THE CRAZIES
Crazy (Workshop Filmkritiek)
CRAZY HEART
CRAZY IN ALABAMA
Crazy, Stupid, Love
CRAZY/BEAUTIFUL
CREATION
Creative Control
Creed
CREEP
CREMASTER MARATHON
CREPUSCULE
CRIME D'AMOUR
EL CRIMEN DEL PADRE AMARO
CRIMEN FERPECTO
CRIMES OF THE FUTURE
Criminal
Criminal Activities
CRIMSON GOLD
Crimson Peak
CRIMSON RIVERS 2
CRIMSON TIDE
LA CRISE
CRITICAL DECISION
CROCODILE DUNDEE IN LOS ANGELES
Les croix de bois
CRÓNICA DE UNA FUGA
CRONICAS
CRONOS
The Croods
CROOKLYN
CROSS FATE
THE CROSSING
THE CROSSING GUARD
CROSSING OVER
CROSSING THE BRIDGE: THE SOUND OF ISTANBUL
CROSSROADS
CROUCHING TIGER, HIDDEN DRAGON
THE CROW
THE CROW: CITY OF ANGELS
THE CRUCIBLE
The Crucifixion
CRUEL INTENTIONS
Crulic: The Path to Beyond
CRUMB
CRUSH
THE CRUSH
CRUSH PROOF
LA CRUZ
CRYING FREEMAN
THE CRYING GAME
CUBA FELIZ
Cuban Fury
THE CUP
CURDLED
THE CURE
CURE & PULSE
Cure for Pain
A Cure for Wellness
CURFEW
THE CURIOUS CASE OF BENJAMIN BUTTON
CURSE OF THE GOLDEN FLOWER
THE CURSE OF THE JADE SCORPION
CURSED
EL CUSTODIO
CUTTHROAT ISLAND
THE CUTTING EDGE
CYCLO
CYPHER
CYRUS