La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
De Grote Michael Moore Show

CAPITALISM, A LOVE STORY

Verenigde Staten, 2009 | Michael Moore
Michael Moore is een merk geworden. Zijn films een genre. Maar hij was er wel als eerste bij om een film te maken over de excessen die tot de kreditiecrisis hebben geleid.

Toen circus Moore in september de festivals van Venetië en Toronto aandeed, klaagden mensen dat voor een plek aan de interviewtafel grof geld betaald moest worden. Het exacte bedrag is me ontschoten. maar het was in ieder geval zoveel dat de Filmkrant een interview wel kon vergeten. Was dat niet in flagrante tegenspraak met Moore's kritiek op het kapitalisme, zoals hij dat neerzet in zijn nieuwe documentaire capitalism, a love story, was het veelgehoorde commentaar. Inderdaad, Michael Moore leeft er goed van. Michael Moore is een merk geworden. Iedereen die ooit een van zijn documentaires heeft gezien, weet wat hij kan verwachten. Een mix van journalistiek en entertainment, van morele verontwaardiging en al dan niet gespeelde solidariteit, van open deuren en van soms ontluisterende feiten.
Maar klagen dat Moore geld slaat uit het kunstje waarin hij zich bekwaamd heeft, is niet relevant. Doe dan gewoon het interview niet. Gaat de prijs vanzelf omlaag. Waarom dit kijkje achter de schermen van de festivalindustrie? Omdat opvalt hoezeer ook zijn capitalism, a love story met irrelevante argumenten wordt aangevallen zonder op de inhoud in te gaan.

Dead peasant
Wat heeft Moore gedaan? capitalism, a love story is een sardonisch, maar ook een verontwaardigd commentaar op, let wel, de excessen van het kapitalisme. Middenklasse gezinnen die genoeg geld hadden om rustig met pensioen te gaan maar die door banken via de kleine lettertjes van een tweede of derde hypotheek alle geld en vervolgens hun huis werd afgenomen. Bedrijven die zonder medeweten van werknemers via een verzekering speculeren op hun vroegtijdig overlijden — de dead peasant insurance — en eraan verdienen zonder dat de nabestaanden geld krijgen. Tegelijk worden exorbitante bonussen uitgekeerd kort nadat de Amerikaanse overheid vele miljarden aan de banken heeft geleend om de crisis te boven te komen. Een gebeurtenis bovendien die volgens sommige politici in de film niks minder dan een financiële staatsgreep was. Enzovoort enzovoort.

Failliet
Inderdaad, de werkelijkheid is complexer dan de verbanden die Moore suggereert. Inderdaad, je kunt keer op keer het bonussysteem blijven legitimeren door te verwijzen naar de internationale concurrentie onder bankiers. Inderdaad, is het niet de schuld van de Amerikanen zelf dat ze zich die derde hypotheek lieten aansmeren? Inderdaad, biedt de wet niet gewoon de mogelijkheid dat bedrijven speculeren op iemands overlijden? Allemaal waar. Maar je kunt ook vaststellen dat het kapitalisme, ondanks alle mogelijke nuances die je bij Moore's verhaal kunt maken, moreel failliet is. Waarbij aangetekend dat kapitalisme natuurlijk om te beginnen een amoreel systeem was.

Megafoon
De entertainer Moore weet precies hoe hij zijn verhaal moet vertellen om ons te overtuigen. Elke tragiek wordt meteen vakkundig en ergens ook wel koelbloedig afgewisseld met komedie om het publiek niet in ellende te laten wegzakken. Weer staat showman Moore tevergeefs met een megafoon voor de gesloten deuren van hoofdkantoren te roepen dat hij de CEO wil spreken. Of te roepen dat ze "ons geld" moeten teruggeven. Weer worden komische televisiefragmenten gebruikt om te laten zien hoe verziekt de — financiële — cultuur is geraakt. En weer staat hij daar met zijn uitgezakte jeans en baseball cap. Dit is Moore op z'n smalst en het zou de film sterker maken als hij zichzelf wat meer zou wegcijferen. Hij staat zijn eigen betoog in de weg.

Hebzucht
Op andere momenten is capitalism erg overtuigend. Een van Moore's redacteuren diepte uit de archieven een ijzersterk maar nooit uitgezonden fragment op waarin Franklin Delano Roosevelt een jaar voor zijn dood aankondigt dat er een tweede Bill of Rights moet komen waarin de Amerikanen huizen, een redelijk inkomen, onderwijs en gezondheidszorg wordt gegarandeerd. Een commentaar dat nog net zo relevant is als toen het net in 1944 werd opgenomen.
Moore's belangrijkste stelling in de documentaire is dat kapitalisme niet de vrije keuze en een gezonde onderlinge concurrentie bevordert, ook al waren dat ooit de gezonde ideale uitgangspunten, maar dat het hebzucht bevordert. Dat is wat Roosevelt ook al besefte, en dat is waar ook Karl Marx zijn uitvoerige kritiek op baseerde.

Destructief
Wat denkt Michael Moore dat we hieraan kunnen doen? capitalism, a love story is zoals alle films van Moore meer een pamflet dan een journalistieke analyse maar de film maakt ondanks alle retoriek wel degelijk duidelijk dat er iets mis is met het kapitalisme. En niet alleen moreel. Ook financieel is de economie al decennialang op drijfzand gebouwd. Zie de astronomische Amerikaanse staatsschuld, zie de huidige malaise. Komisch en veelzeggend trouwens hoe drie experts in de film er niet in slagen uit te leggen wat 'derivatives' zijn, een cruciaal en destructief speculatie-instrument dat heeft bijgedragen aan de huidige economische neergang.
Politiek is capitalism niet helemaal overtuigend omdat Moore met niet veel meer komt dan 'stem tegen'. Op een moment dat Obama aan de macht is, en hij mensen nog niet heeft teleurgesteld, is dat een aantrekkelijke en geloofwaardige gedachte. Verandering is mogelijk gebleken, denk je dan. De levensomstandigheden van mensen kunnen wel degelijk verbeteren. Maar met de vorige president lag dat anders. Toen bleek de kiezer achteraf voor de portefeuille van de rijke bovenlaag te hebben gestemd. Democratie is dus geen garantie voor het voorkomen van excessen.
Het is geen verrassing dat Moore uiteindelijk vooral een moreel appèl doet op de kijker. Expliciet zelfs: hij vraagt die kijker aan het eind in actie te komen omdat hij er zelf geen energie meer voor heeft. Zal die kijker zich aangesproken voelen? Hij zou gaten kunnen schieten in Moore's verhaal door vermoeid te reageren op zijn retorische trucs. Maar zoals gezegd, hoé Moore het zegt is allemaal minder relevant dan wát hij zegt. Je moet toch wel een behoorlijk bord voor je kop hebben om alles wat Moore zegt naast je neer te leggen.

Ronald Rovers


Money, money

Michael Moore's capitalism, a love story beleeft zijn Nederlandse première tijdens het International Documentary Filmfestival Amsterdam, dat van 19 t/m 29 november plaatsvindt (idfa.nl). Het is niet de enige film die zich afvraagt hoe geld rolt.

1929 (William Karel)
Terug naar de beurscrisis aller beurscrisissen: die van 1929. Hoe zat het? Hoe kwam het? En wat was het verschil met de huidige crisis?

american casino (Leslie Cockburn)
Hoe gebrek aan regelgeving en een te groot vertrouwen in de markt tot de ineenstorting van de Amerikaanse economie leidde.

dreamland (Thorfinnur Gudnason, Andri Snaer Magnason)
De schaduwzijde van de goede bedoelingen-investeringsprojecten in het IJslandse natuurschoon.

the player (John Appel)
Zeer persoonlijke film van John Appel over de goklust van zijn vader en andere echte spelers.

the shock doctrine (Matt Whitecross, Michael Winterbottom)
Verfilming van Naomi Kleins gelijknamige boek waarin alles op het gebied van wereldpolitiek met alles op het gebied van de geglobaliseerde economie in verband wordt gebracht.

the yes men fix the world (Andy Bilchlbaum, Mike Bonanno)
Nieuwe aflevering uit de avonturen van de als kantoormannetjes vermomde linkse activisten. Deel 1, the yes men, is ook te zien op IDFA.



top
CAPITALISM, A LOVE STORY

December 2009 #316

Regie
Michael Moore

Kleur en zwart-wit, 127 minuten

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


C

C'EST ARRIVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS
C'EST DÉJÀ L'ÉTÉ
C'EST PAS MOI, JE LE JURE!
C'EST QUOI LA VIE?
C.R.A.Z.Y.
ÇA COMMENCE AUJOURD'HUI
CABIN FEVER
The Cabin in the Woods
CABLE GUY
CACHÉ
CACHORRO
CADILLAC GIRLS
Caesar Must Die
Cafard
Café de Flore
CAFE DE LOS MAESTROS
CAFÉ FLESH
Café Society
IL CAIMANO
Câini
CAIRO TIME
A CAIXA
CALENDAR
CALENDAR GIRLS
CALIFORNIA DREAMIN' (ENDLESS)
CALIMUCHO
Call Girl
CALLE 54
EL CALLEJON DE LOS MILAGROS
CALLING E.T.
CALVAIRE
Calvary (Previously Unreleased)
Camille Claudel 1915
The Campaign
CAN'T U HEAR ME SINGIN'
CANADIEN BACON
CANDY
CANDY
EL CANT DELS OCELLS
LA CANTANTE DE TANGO
The Canyons
CAOS CALMO
CAÓTICA ANA
CAPITÃES DE ABRIL
Il capitale umano
CAPITALISM, A LOVE STORY
CAPOTE
Capsule (Imagine)
CAPTAIN ABU RAED
Captain America: Civil War
Captain America: The First Avenger 3D
Captain America: The Winter Soldier 3D
CAPTAIN CORELLI'S MANDOLIN
Captain Fantastic
Captain Phillips
Capture the Flag (Race naar de maan)
CAPTURING THE FRIEDMANS
CARAMEL
CARAVAGGIO
CAREER GIRLS
CARGO
CARGO 200
CARLA'S LIST
CARLA'S SONG
CARLITO'S WAY
CARMEN MEETS BORAT
CARMEN VAN HET NOORDEN
Carnage
Carnival
CARNIVÀLE
Carnotstraat 17
CARO DIARIO
Carol
Carrie
CARRIERS
CARRINGTON
CARS
Cars 2 (NL)
Cars 3
Cartas da guerra (Ivo Ferreira over)
CASA DE LAVA
CASA DE LOS BABYS
CASABLANCA
CASANEGRA
CASANOVA
CASE 39
CASHBACK
CASINO
CASINO ROYALE
CASPER
Casper & Emma
Casper & Emma de bergen in
Casper en Emma op safari
CASSANDRA'S DREAM
Casse-tête chinois
CASSHERN
CAST AWAY
casting a glance
CASTINGX
THE CASTLE
THE CAT IN THE HAT
THE CAT RETURNS
Catch 44
CATCH A FIRE
CATCH ME IF YOU CAN
CATERINA VA IN CITTÀ
CATFISH
CATS & DOGS: DE WRAAK VAN KITTY GALORE
CATWOMAN
CAVALE
Cave of Forgotten Dreams
The cave of the yellow dog (Byambasuren Davaa over)
CECIL B. DEMENTED
CELEBRITY
DE CELESTIJNSE BELOFTE
CELIA
THE CELL
CELL 211
CELLULAR
THE CELLULOID CLOSET
CELOS
THE CEMENT GARDEN
Cemetery of Splendour
LES CENT ET UNE NUITS
CENTER STAGE
CENTRAL DO BRASIL
Central Intelligence
CENTURION
LA CÉRÉMONIE
Certain Women (Previously Unreleased)
CÉSAR ET ROSALIE
Cézanne et moi
CHACUN CHERCHE SON CHAT
CHACUN SON CINÉMA
CHAIN REACTION
CHALET GIRL
CHALK
CHAMANKA
THE CHAMBER
LA CHAMBRE DES OFFICIERS
LA CHAMBRE VERTE
La Chana
CHANDNI CHOWK TO CHINA
The Change-up
CHANGELING
CHANGING LANES
CHAOS
CHAOS
Chapiteau Show
CHAPLIN
Chappie
CHARACHAR
CHARADE
CHARLES CHAPLIN DVD-BOX
CHARLIE AND THE CHOCOLATE FACTORY
CHARLIE ST. CLOUD
CHARLIE WILSON'S WAR
CHARLIE'S ANGELS (2000)
CHARLIE'S ANGELS: FULL THROTTLE
Charlie's Country
CHARLOTTE GRAY
CHARLOTTE'S WEB
THE CHASE
THE CHASER
CHASERS
CHASING AMY
CHASING LIBERTY
Chasing Mavericks
CHASING SLEEP
LA CHASSE AUX PAPILLONS
THE CHATÊAU
CHE PART 1 EN 2
CHE?
CHEAP LUDES
CHEAPER BY THE DOZEN
CHEAPER BY THE DOZEN 2
Cheerful Weather for the Wedding
Chef
LE CHÊNE
Cherchez Hortense
CHÉRI
The Chernobyl Diaries
CHERRY BLOSSOMS — HANAMI
CHERRY FALLS
Les chevaliers blancs
Les chevaux de Dieu
CHEVOLUTION
Chez nous
Chez nous (Lucas Belvaux over)
Chi-Raq
LE CHIAVI DI CASA
CHICAGO
CHICKEN LITTLE
CHICKEN RUN
CHICKIES, BABIES AND WANNABEES
CHIKAMATSU MONOGATARI
Child 44
Child of God
Child's Pose
CHILDREN OF HEAVEN
THE CHILDREN OF HUANG SHI
CHILDREN OF MEN
CHILDREN OF NATURE
CHILL FACTOR
Het Chimpansee Complex
Chimpanzee
CHINA BLUE
CHINA STRIKE FORCE
China's Van Goghs
CHINATOWN
Chinatown (gerestaureerd)
CHINESE BOX
A CHINESE GHOST STORY: THE TSUI HARK ANIMATION
Chips
CHLOE
CHOCOLAT
CHOCOLATE
The Choice
CHOPPER
LES CHORISTES
Chorus
A CHRISTMAS CAROL
Chronic
Chronicle
CHRONICLE OF A DISAPPEARANCE
THE CHRONICLES OF NARNIA — THE LION, THE WITCH AND THE WARDROBE
THE CHRONICLES OF NARNIA: THE VOYAGE OF THE DAWN TREADER
CHRONICLES OF RIDDICK
CHUNGKING EXPRESS
CHUNHYANG
CHUTNEY POPCORN
EL CID, DE LEGENDE
CIDADE BAIXA
CIDADE DE DEUS (CITY OF GOD)
CIDADE DOS HOMENS
THE CIDER HOUSE RULES
Le Ciel Flamand
EL CIELO GIRA
EL CIELO, LA TIERRA Y LA LLUVIA
LA CIÉNAGA
Cigán/The Garden
Cinderella
CINDERELLA MAN
A CINDERELLA STORY
CINÉMA INVISIBLE
CINEMA, ASPIRINES AND VULTURES
La cinquième saison
THE CIRCLE
The Circle
CIRCLE OF FRIENDS
Circumstance
CIRCUS
CIRKELIENTJE
Cirkus Columbia
CIRQUE DU FREAK: THE VAMPIRE'S ASSISTANT
CITIZEN KANE
CITIZEN RUTH
Citizenfour
CITY BY THE SEA
CITY HALL
CITY OF ANGELS
CITY OF EMBER
CITY OF GHOSTS
CITY OF INDUSTRY
CITY OF JOY
THE CITY OF LOST CHILDREN
City of Violence
El ciudadano ilustre
A civil action
THE CLAIM
CLAIRE DOLAN
El Clan
Clash
CLASH OF THE TITANS 3D
CLAUDE CHABROL COLLECTIE
CLAUS, OP HANDEN GEDRAGEN
CLEAN
CLEAN, SHAVEN
CLEAR AND PRESENT DANGER
THE CLEARING
CLERKS II: PASSION OF THE CLERKS
CLICK
THE CLIENT
CLIFFHANGER
Cloaca
CLOCKERS
CLOCKSTOPPERS
Cloclo
CLOSE TO HOME
CLOSER
CLOSING THE RING
Cloud Atlas
Clouds of Sils Maria
CLOVERFIELD
El Club (Pablo Larraín over)
Club Sándwich
De club van Sinterklaas & de pietenschool
De club van Sinterklaas & de verdwenen schoentjes
De club van Sinterklaas & geblaf op de pakjesboot
De club van Sinterklaas & het geheim van de speelgoeddokter
De Club van Sinterklaas & het pratende paard
CLUB ZEUS
CLUELESS
COACH CARTER
COBB
COCKFIGHTER
COCO AVANT CHANEL
COCO CHANEL & IGOR STRAVINSKY
CODE 46
Code Blue
CODE INCONNU
Code M
COFFEE AND CIGARETTES
Cold Breezes
COLD COMFORT FARM
COLD FEVER
The Cold Light of Day
THE COLD LIGHT OF DAY
COLD SOULS
COLLATERAL
Collateral Beauty
COLLATERAL DAMAGE
LE COLLIER PERDU DE LA COLOMBE
Colombiana
COLOR OF NIGHT
COLPO DI LUNA
COMANDANTE
COMBAT SHOCK
Les combattants
A COMÉDIA DE DEUS
COMEDIAN HARMONISTS
Coming Home
Comme un chef
Comme un homme
COMME UNE IMAGE
LA COMMUNE
COMO AGUA PARA CHOCOLATE
THE COMPANY
COMPANY MAN
The Company Men
Company Orheim
The Company You Keep
COMPASSIONATE SEX
Complete Unknown
The Complex
Compostella
Computer Chess
LA COMUNIDAD
CON AIR
Conan The Barbarian 3D
LE CONCERT
THE CONCIERGE
Concussion
CONDUCTING MAHLER
CONFESSION, FROM THE COMMANDER'S DIARY
Le confessioni
CONFESSIONS OF A DANGEROUS MIND
CONFESSIONS OF A SHOPAHOLIC
CONFESSIONS OF A TEENAGE DRAMA QUEEN
CONFIDENCE
CONFIDENCES TROP INTIMES
CONFITUUR
Il conformista (Thuiskijken)
CONGO
CONGORAMA
The Congress
The Conjuring
CONNY & CARLA
La conquête
LE CONSEGUENZE DELL'AMORE
CONSENTING ADULTS
CONSPIRACY THEORIE
The Conspirator
CONSPIRATORS OF PLEASURE
THE CONSTANT GARDENER
CONSTANTINE
CONTACT
Contagion
CONTAINER
CONTE D'AUTOMNE
CONTE D'ÉTÉ
CONTE D'HIVER
UN CONTE DE NOËL
THE CONTENDER
Contraband
CONTRACORRIENTE
CONTRE TOI
CONTROL
LES CONVOYEURS ATTENDENT
COOKIE'S FORTUNE
COOL
COOL & CRAZY
Cool Girls
Cool Girls
COOL RUNNINGS
THE COOLER
COP LAND
COPACABANA
COPIE CONFORME
COPS VS. THUGS (KENKEI TAI SOSHIKI BORYOKU)
COPYCAT
COPYING BEETHOVEN
CORAJE
CORALINE EN DE GEHEIME DEUR
CORDERO DE DIOS (LAMB OF GOD)
THE CORE
Corman's World: Exploits of a Hollywood Rebel
Corn Island
Cornelis
CORPSE BRIDE
THE CORRIDOR
CORRINA, CORRINA
THE CORRUPTOR
Corta
CORTO MALTESE: LA COUR SECRÈTE DES ARCANES
COSAVOGLIODIPIÙ
Cosmopolis
COSTA BRAVA
COSTA!
A COUCH IN NEW YORK
The Counselor
THE COUNT OF MONTE CRISTO
Countdown to Zero
COUNTERPARTS (GEGENÜBER)
THE COUNTRY TEACHER
LE COUPERET
UN COUPLE EPATANT
COUPLES RETREAT
COURAGE UNDER FIRE
COURTING COURTNEY
COUSIN BETTE
THE COVE
COWBOY BEBOP: THE MOVIE
THE COWBOY WAY
Les cowboys
Cowboys & Aliens
COWBOYS IN KOSOVO
CQ
Crab Trap
CRADLE 2 THE GRAVE
THE CRAFT
CRANK
CRASH
CRASH
THE CRAZIES
Crazy (Workshop Filmkritiek)
CRAZY HEART
CRAZY IN ALABAMA
Crazy, Stupid, Love
CRAZY/BEAUTIFUL
CREATION
Creative Control
Creed
CREEP
CREMASTER MARATHON
CREPUSCULE
CRIME D'AMOUR
EL CRIMEN DEL PADRE AMARO
CRIMEN FERPECTO
CRIMES OF THE FUTURE
Criminal
Criminal Activities
CRIMSON GOLD
Crimson Peak
CRIMSON RIVERS 2
CRIMSON TIDE
LA CRISE
CRITICAL DECISION
CROCODILE DUNDEE IN LOS ANGELES
Les croix de bois
CRÓNICA DE UNA FUGA
CRONICAS
CRONOS
The Croods
CROOKLYN
CROSS FATE
THE CROSSING
THE CROSSING GUARD
CROSSING OVER
CROSSING THE BRIDGE: THE SOUND OF ISTANBUL
CROSSROADS
CROUCHING TIGER, HIDDEN DRAGON
THE CROW
THE CROW: CITY OF ANGELS
THE CRUCIBLE
The Crucifixion
CRUEL INTENTIONS
Crulic: The Path to Beyond
CRUMB
CRUSH
THE CRUSH
CRUSH PROOF
LA CRUZ
CRYING FREEMAN
THE CRYING GAME
CUBA FELIZ
Cuban Fury
THE CUP
CURDLED
THE CURE
CURE & PULSE
Cure for Pain
A Cure for Wellness
CURFEW
THE CURIOUS CASE OF BENJAMIN BUTTON
CURSE OF THE GOLDEN FLOWER
THE CURSE OF THE JADE SCORPION
CURSED
EL CUSTODIO
CUTTHROAT ISLAND
THE CUTTING EDGE
CYCLO
CYPHER
CYRUS
The Conjuring 2