I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Avonturen op de vierkante kilometer

Die andere Heimat: Chronik einer Sehnsucht

Duitsland, 2013 | Edgar Reitz
Edgar Reitz maakte zijn prequel op zijn Heimat-televisie­trilogie nadrukkelijk voor de bioscoop. Maar na vier uur het oogverblindende laaggebergte Hunsrück in zwart-wit moeten we toch weer naar de dvd-kast voor het vervolg.

Door Dana Linssen

Het begint altijd met twee broers. In de Bijbel, en in Edgar Reitz' vier uur durende prequel bij zijn Heimat-saga die vorig jaar op het Filmfestival Venetië zijn wereldpremière beleefde. Na drie filmfeuilletons van in totaal 54 uur en 32 episodes (gemaakt tussen 1984 en 2004) is de ondertekenaar van het Oberhausener Manifest (en daarmee een van de grondleggers van de naoorlogse Neuer Deutscher Film) terug waar het allemaal begon. In het fictieve dorpje Schabbach in het laaggebergte Hunsrück, waar Reitz zelf in 1932 geboren werd. Voor Die andere Heimat reist hij bijna een eeuw terug in de tijd, naar 1842, naar de stamvaders van de familie Simon, en de broers Jacob (de dromer) en Gustav (de pragmaticus) en hun liefjes.
Het begrip 'Heimat' is even oer-Duits als beladen. Het zegt zoveel als dat je voor je identiteit nauw verbonden bent met je geboortegrond, je taal en de cultuur van je kinderjaren. Het is romantisch en nationalistisch, en werd in de Tweede Wereldoorlog geassocieerd met de 'Blut und Boden'-ideologie van de nazi's. Reden voor Reitz om het, als naoorlogse filmer die zich van Papas Kino wilde bevrijden, via zijn eigen biografie te reconstrueren. Ondertitel van de prequel: Chronik einer Sehnsucht. Nog zo'n Duits begrip dat zich niet makkelijk in een andere taal laat vertalen. De Sehnsucht in de film is noch Heim- noch Fernweh noch een ander onstilbaar verlangen, het is iets ertussenin dat vooral voelbaar maakt hoe het geweest moet zijn om jong te zijn in de negentiende eeuw, aan de vooravond van alles, voor het eerst de ogen geopend via literatuur en de opkomst van de moderne wetenschap.
Toch is er ogenschijnlijk weinig romantiek te vinden op de midden-negentiende-­eeuwse Hunsrück (op de grens met Luxemburg). De zeven magere jaren zijn aangebroken. Er is geen werk en geen eten, ziektes zorgen ervoor dat de kindersterfte groot is. En tegelijkertijd leeft hier de eerste Europese generatie die heeft leren lezen, en die daardoor, zoals verteller Jacob, een perspectief op de wereld kan ontwikkelen dat verder gaat dan het dorp achter de heuvel. Net zoals zoveel van zijn streekgenoten wil hij een nieuw bestaan opbouwen in Brazilië. Maar moet hij voor het paradijs aan de overkant van de oceaan kiezen of voor de revolutie die op het Europese continent komt aanrollen? Of zal het noodlot voor hem beslissen? Een fatum dat net zo willekeurig kan lijken als de munt die op de ene of de andere kant terechtkomt.

Kop of munt
Die andere Heimat is het verhaal van kop of munt, van blijven of gaan, thema's die ook in de latere trilogie een rol zullen spelen. Jacobs dromen worden door zijn broer ingelost, net zoals Reitz na de dood van zijn broer Guido ontdekte dat die, zonder ooit een stap buiten de Hunsrück gezet te hebben, diverse Zuid-­Amerikaanse indianentalen had bestudeerd voor het geval hij ooit zou willen emigreren. En ook Reitz' 'andere' broer komt voorbij. Werner Herzog, die als filmmaker wel naar Latijns-Amerika trok (om films te maken over krankzinnige dromers) heeft een geweldige cameo als ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt die op doorreis door Schabbach Jacob wil bezoeken. Het zijn het soort grapjes dat een veteraan als Reitz zich kan permitteren.
De ironie van de situatie wil natuurlijk dat televisiepionier Reitz deze terugkeer naar zijn Heimat voor het eerst voor de bioscoop heeft gefilmd. Waar steeds meer Amerikaanse filmmakers hun toevlucht op het kleine scherm zoeken, is voor Reitz de Duitse televisie niet avontuurlijk genoeg meer. Na vier uur oogverblindende Hunsrück in zwart-wit (met net zoals in de andere delen een spel met kleurelementen om bepaalde emotionele situaties te beklemtonen) wil je echter toch direct weer naar de dvd-kast om het vervolg te zien.



filmkrant.live presenteert voorafgaand aan Die andere Heimat introducties in: Filmschuur Haarlem, 8 feb,
14 uur (Jos van der Burg) | Cinecitta Tilburg, 23 feb, 10.30 uur (Dana Linssen) | Filmhuis Oldenzaal, 9 maart, 13 uur (Dana Linssen) | Voor meer informatie en boekingen filmkrant.live@gmail.com

Geschichten aus den Hunsrückdörfern | Deze documentaire uit 1981 wordt vaak beschouwd als de proloog op Reitz' Heimat-­serie. Reitz portretteert Hunsrücker die in tegenstelling tot Paul en Hermann uit de latere Heimat-serie hun geboortegrond níet verlaten hebben. De film is in Duitsland op de dvd Drehort Heimat uitgekomen, samen met ander achtergrondmateriaal over de serie.



Heimat | Het eerste deel van de Heimat-trilogie, met de titel Heimat — Eine Deutsche Chronik (1984) volgt stammoeder Maria Simon tussen 1919-1982. Haar levensverhaal loopt parallel met de hoogte- en dieptepunten van de Duitse geschiedenis (volgens sommige critici met te weinig aandacht voor de Holocaust), op een manier die van het fictieve dorpje Schabbach soms het middelpunt van de wereld maakt.



Die zweite Heimat | Chronik einer Jugend (1992) speelt zich af in de jaren zestig en volgt Maria's jongste zoon, het muzikale talent Hermann tijdens zijn studentenjaren en in zijn 'tweede', gekozen thuis München. De dertien delen kunnen een paar uur of enkele jaren beslaan, en volgen diverse personages. Meest innovatieve van de reeks.



Heimat 3 | Chronik einer Zeitenwende (2004) pakt de draad op als de volwassen Hermann na de val van de Berlijnse Muur samen met zijn jeugdliefde Clarissa terugkeert naar zijn geboortedorp. Heimat 3 focust meer op de interpersoonlijke drama's, al heeft Reitz ook oog voor de problematiek van de verenigde Duitslanden door 'Ossi's' als gastarbeiders te laten bouwen aan Hermanns nieuwe huis.



top
Die andere Heimat: Chronik einer Sehnsucht

Februari 2014 #362



Productie
Christian Reitz
Regie
Edgar Reitz
Scenario
Edgar Reitz
Gert Heidenreich
Camera
Gernot Roll
Montage
Uwe Klimmeck
Art direction
Toni Gerg
Hucky Hornberger
Geluid
Marc Parisotto
Philippe Welsh
Met
Jan Dieter Schneider
Antonis Bill
Maximilian Scheidt
Marita Breuer

Zwart-wit en kleur, 230 minuten

Distributie
Lumière
Te zien
vanaf 23 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


A

À BOUT DE SOUFFLE
À bras ouverts
A DEMAIN
A DIVINA COMÉDIA
À l'aveugle
A L'ORIGINE
A la Cantábrica
A LA PLACE DU COEUR
À LA VERTICALE DE L'ÉTÉ
À MA SOEUR (FAT GIRL)
À MAINS NUES
À perdre la raison
À TOUT DE SUITE
A TOUTE VITESSE
A VENDRE
THE A-TEAM
A.I. Artificial Intelligence
A.K.A.
AALTRA
Aanmodderfakker
AANRIJDING IN MOSCOU
DE AAP
Abduction
THE ABDUCTION CLUB
ABEL
ABELTJE
ABGESCHMINKT
ABOUNA
ABOUT A BOY
ABOUT ADAM
ABOUT ELLY
About Last Night
ABOUT SCHMIDT
About Time
Above Us All
El abrazo de la serpiente
EL ABRAZO PARTIDO
LOS ABRAZOS ROTOS
ABRE LOS OJOS
Abrir puertas y ventanas
ABSOLUTE GIGANTEN
ABSOLUTE POWER
Absolutely Fabulous: The Movie
Las acacias
ACCELERATOR
ACCIDENTAL HERO
THE ACCIDENTAL HUSBAND
THE ACCIDENTAL SPY
ACCION MUTANTE
L' ACCOMPAGNATRICE
The Accountant
ACE VENTURA: PET DETECTIVE
ACE VENTURA: WHEN NATURE CALLS
Achtste-groepers huilen niet
THE ACID HOUSE
ACROSS THE UNIVERSE
The Act of Killing
Act of Valor
ADAM & PAUL
ADAM'S APPLES
ADAM'S RIB
ADAPTATION.
ADDAMS FAMILY VALUES
ADDICTED TO LOVE
ADDO, KONING DER DIEREN
ADELHEID
Adem
Adieu au langage
Adieu Berthe
ADIEU FORAIN
ADIEU, PLANCHER DES VACHES!
Les adieux à la Reine
Adios Amigos
THE ADJUSTMENT BUREAU
Admission
ADORATION
ADRENALINE
ADRIENN PAL
ADRIFT
ADVENTURELAND
THE ADVENTURES OF PLUTO NASH
THE ADVENTURES OF PRISCILLA, QUEEN OF THE DESERT
The Adventures of Tintin
L' ADVERSAIRE
ADVOCAAT VAN DE HANEN
ADVOCAATJE LEEF JE NOG?
AE FOND KISS
AEON FLUX
AFBLIJVEN
AFFAIR PLAY
UNE AFFAIRE DE GOÛT
LES AFFINITÉS ÉLECTIVES
AFFLICTION
AFRAID OF THE DARK
ÀFRICA
AFRICA UNITED
THE AFRICAN QUEEN
African Safari
Afscheid van de maan
After Earth
AFTER LIFE
After the Storm
AFTER THE SUNSET
After the Tone
AFTER THE WEDDING
AFTERGLOW
Aftermath
AFTERSCHOOL
AGAINST THE ROPES
AGATA E LA TEMPESTA
The Age of Adaline
THE AGE OF INNOCENCE
AGENT CODY BANKS
AGENT CODY BANKS 2
AGORA
THE AGRONOMIST
AGUA FRÍA DEL MAR
AI NO SHINSEKAI (A NEW LOVE IN TOKYO/TOKYO DECADENCE 2)
Ai Weiwei: Never Sorry
AILEEN: LIFE AND DEATH OF A SERIAL KILLER
AIMÉE & JAGUAR
Ain't Them Bodies Saints
AIR BUD
AIR BUD: DE TOPSCOORDER
UN AIR DE FAMILLE
AIR DOLL
AIR FORCE ONE
AIRHEADS
Aita
AJAMI
AJAX — DAAR HOORDEN ZIJ ENGELEN ZINGEN
ALAMAR
THE ALAMO
ALASKA
ALATRISTE
Albert Nobbs
Alberta
ALBINO ALLIGATOR
Alceste à bicyclette
ALEGRÍA
ALETTA JACOBS: HET HOOGSTE STREVEN
Alex Cross
ALEX VAN WARMERDAM DVD-BOX
Alex van Warmerdam: Gebouwd voor de film
ALEXANDER
ALEXANDER NEVSKY
ALEXANDRA
ALEXANDRA'S PROJECT
ALFIE
ALI
ALI G INDAHOUSE
ALI ZAOUA
ALIAS KURBAN SAÏD
Alias Maria
ALIBI
ALICE
ALICE IN WONDERLAND
Alice Through the Looking Glass
ALIEN LEGACY BOX
ALIEN RESURRECTION
ALIEN VS PREDATOR
ALIEN VS PREDATOR 2
ALIEN — THE DIRECTOR'S CUT
Alien: Covenant
ALIVE
ALL GOD'S CHILDREN CAN DANCE
All is Lost
ALL MEN ARE MORTAL
ALL NIGHT HORROR SHOW 9
ALL OR NOTHING
All Quiet on the Western Front
All Roads Lead to Rome
ALL STARS
All stars 2: Old stars
ALL THE BOYS LOVE MANDY LANE
ALL THE INVISIBLE CHILDREN
ALL THE PRETTY HORSES
ALL THE RIGHT NOISES
ALL THINGS FAIR
All You Need is Me
ALLE TIJD
Alleen maar nette mensen
Alléluia
Alleman (Workshop Filmkritiek)
Alles is familie
ALLES IS LIEFDE
ALLES MOET WEG
ALLES STROOMT
Alles van waarde
Allied
Almanya — Wilkommen in Deutschland
ALMOST FAMOUS
Alone in Berlin
ALONG CAME A SPIDER
ALONG CAME POLLY
Aloys
ALPHA & OMEGA 3D
ALPHA DOG
Alphabet
ALPHAVILLE
Alps
Als je verliefd wordt
ALS KAT EN HOND
ALTIPLANO
ALVIN & THE CHIPMUNKS 2
Alvin & The Chipmunks 3
ALVIN AND THE CHIPMUNKS
Alvin en de Chipmunks: The Road Chip
ALZA LA TESTA
AM SEIDENEN FADEN
LOS AMANTES DEL CÍRCULO POLAR
Los amantes pasajeros
LES AMANTS CRIMINELS
LES AMANTS RÉGULIERS
The Amazing Catfish
AMAZING GRACE
The Amazing Spider-Man 2 3D
The Amazing Spider-Man 3D
AMAZONES
Amazonia
AMEN.
AMER
AMERICA'S SWEETHEARTS
THE AMERICAN
AMERICAN BEAUTY
AMERICAN BUFFALO
AMERICAN CUISINE (CUISINE AMÉRICAINE)
American Dreams (lost and found)
AMERICAN DREAMZ
AMERICAN GANGSTER
AMERICAN HISTORY X
American Honey
American Pastoral
AMERICAN PIE
AMERICAN PIE 2
American Pie: The Reunion
AMERICAN PIE: THE WEDDING (AMERICAN WEDDING)
THE AMERICAN PRESIDENT
AMERICAN PSYCHO
American Sniper
AMERICAN SPLENDOR
American Ultra
AN AMERICAN WEREWOLF IN PARIS
AMERRIKA
L' AMI HOLLANDAIS
L' AMICO DI FAMIGLIA
AMIN
AMISTAD
AMITYVILLE HORROR
AMNESIA
AMONG HORSES AND MEN
L' AMORE MOLESTO
AMORES PERROS
Amour
Un amour de jeunesse
Amour fou (Jessica Hausner over)
LES AMOURS IMAGINAIRES
AMSTERDAM, GLOBAL VILLAGE
Amy
AMY'S ORGASM
An
AN ALAN SMITHEE FILM: BURN HOLLYWOOD BURN
AN ANGEL FOR MAY
AN AWFULLY BIG ADVENTURE
AN EDUCATION
AN ENGLISHMAN IN NEW YORK
AN IDEAL HUSBAND
AN INCONVENIENT TRUTH
AN UNFINISHED LIFE
Ana ana
L' anabase
ANACONDA
ANACONDAS
ANALYZE THAT
ANALYZE THIS
ANASTASIA
ANATOMIE
ANCHE LIBERO VA BENE
THE ANCHORAGE
Anchorman 2: The Legend Continues
And Everything is Going Fine
AND NOW... LADIES AND GENTLEMEN
And So It Goes
AND THE BAND PLAYED ON
AND WHEN DID YOU LAST SEE YOUR FATHER
Die andere Heimat: Chronik einer Sehnsucht
ANDRE
The Andrei Tarkovsky Collection
ANDROMEDIA
ANGEL
ANGEL BABY
ANGEL EYES
ANGEL ON THE RIGHT
ANGELA'S ASHES
ANGÈLE ET TONY
THE ANGELIC CONVERSATION
ANGELS & DEMONS — HET BERNINI MYSTERIE
ANGELS OF THE UNIVERSE
The Angels' Share
ANGER MANAGEMENT
LES ANGES GARDIENS
ANGIE
ANGIE
L' ANGLAISE ET LE DUC
Angry Birds Movie
Angry Indian Goddesses
ANGST
ANGST
ANGUS, THONGS AND PERFECT SNOGGING
ANI IMOTO
ANIKI-BÓBÓ
ANIMAL
ANIMAL FACTORY
ANIMAL KINGDOM
Animals
ANIMALS UNITED 3D
ANKLAGET
ANNA AND THE KING
Anna Karenina
ANNA MAGDALENA
Annabelle
L' ANNÉE DERNIÈRE À MARIENBAD
Anni felici
Annie
ANNIE LEIBOVITZ: LIFE THROUGH A LENS
THE ANNIVERSARY PARTY
AÑO BISIESTO
UN AÑO SIN AMOR
Anomalisa
Anomalisa
ANONYMA
Anonymous
ANOTHER DAY IN PARADISE
ANOTHER YEAR
THE ANT BULLY (DE MIERENMEPPER)
Ant Man
ANTARCTICA, A TICKET TO ETERNITY
Antboy
Antboy en de wraak van de rode furie
ANTICHRIST
ANTITRUST
ANTON
ANTONIA
ANTÔNIA
Ants on a Shrimp
ANTZ
ANUBIS & HET PAD DER ZEVEN ZONDEN
ANVIL! THE STORY OF ANVIL
ANY GIVEN SUNDAY
ANY WAY THE WIND BLOWS
ANYTHING ELSE
ANYWHERE BUT HOME
Apa
APAN
THE APARTMENT
Apenstreken
Apocalypse Now
APOCALYPSE NOW REDUX
APOCALYPTO
APOLLO 13
Apollo 18
L' Apollonide — Souvenirs de la maison close
THE APOSTLE
DIE APOTHEKERIN
APP — de film
APPALOOSA
L' APPARTEMENT
L' APPÂT
DE APPEL (SIB)
LES APPRENTIS
APRÈS L'AMOUR
APRÈS LA VIE
Après mai
APRILE
APT PUPIL
APU-TRILOGIE
AQUAMARINE
Arabian Nights (As mil e uma noites)
Araf
Arbitrage
THE ARBOR
LA ARDILLA ROJA
ARE WE DONE YET?
Area 51
Argo
THE ARISTOCRATS
DE ARISTOKATTEN
ARLINGTON ROAD
ARMADILLO
ARMAGEDDON
Army of One
ARO TOLBUKHIN. EN LA MENTE DEL ASESINO
AROUND THE BEND
AROUND THE WORLD IN 80 DAYS
Arrietty
Arrival
The Art of Happiness
THE ART OF WAR
ARTEMISIA
ARTHUR
ARTHUR 3: DE STRIJD TUSSEN TWEE WERELDEN
ARTHUR AND THE MINIMOYS
ARTHUR EN DE WRAAK VAN MALTHAZARD
The Artist
Artist of Fasting (IFFR Deep Focus Adachi Masao)
As Above So Below
AS GOOD AS IT GETS
As I Lay Dying
As I Open My Eyes
AS IT IS IN HEAVEN
DE AS VAN PHOENIX
Ascent
ASH WEDNESDAY
Ashes
ASHES OF TIME REDUX
ASK THE DUST
THE ASSASSIN
The Assassin (Nie Yinniang)
Assassin's Creed
ASSASSIN(S)
THE ASSASSINATION OF JESSE JAMES BY THE COWARD ROBERT FORD
THE ASSASSINATION OF RICHARD NIXON
ASSASSINS
ASSAULT ON PRECINCT 13
ASSEPOESTER EN DE KEUKENPRINS
ASSHAK, TALES FROM THE SAHARA
THE ASSOCIATE
ASTERIX & DE VIKINGEN
Asterix & Obelix 3D: De Romeinse lusthof
Asterix & Obelix bij de Britten
ASTÉRIX & OBÉLIX: MISSION CLÉOPÂTRE
ASTERIX AUX JEUX OLYMPIQUES
ASTERIX EN OBELIX TEGEN CAESAR
ASTRO BOY
THE ASTRONAUT'S WIFE
At Any Price
AT FIRST SIGHT
AT THE END OF DAYBREAK
ATANARJUAT, THE FAST RUNNER
Atlantic.
ATLANTIS
ATLANTIS
ATM
Atmen
ATONEMENT
Attack on Titan: The Movie (deel 1) en Attack on Titan: End of the World (deel 2)
ATTENBERG
Attila Marcel
AU PETIT MARGUERY
L' AUBERGE ESPAGNOLE
AUDITION
Auf der anderen Seite
Auf einmal
AUF WIEDERSEHEN AMERIKA
AUGUST RUSH
AUGUST: A MOMENT BEFORE THE ERUPTION
August: Osage County
EL AURA
AURORA
Austerlitz
AUSTIN POWERS IN GOLDMEMBER
AUSTIN POWERS: INTERNATIONAL MAN OF MYSTERY
AUSTIN POWERS: THE SPY WHO SHAGGED ME
AUSTRALIA
AUTO FOCUS
THE AUTOBIOGRAPHY OF NICOLAE CEAUSESCU
AUTUMN BALL
AUTUMN GOLD
AUTUMN IN NEW YORK
AUTUMN MOON
AVALON
Avant l'hiver
AVATAR
AVENGE BUT ONE OF MY TWO EYES
THE AVENGERS
The Avengers
The Avengers: Age Of Ultron
L' avenir
AVETIK
THE AVIATOR
DE AVONTUREN VAN HET MOLLETJE 1
DE AVONTUREN VAN PINOKKIO
The Awakening
AWAY FROM HER
AWAY WE GO
AWAY WITH WORDS
AYURVEDA — ART OF BEING
AZULOSCUROCASINEGRO
AZUR & ASMAR