Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Driller Killer Boeken: Cult Epics

Lak aan goede smaak

Cinefielen die zijn opgegroeid met internet, dvd en blu-ray kunnen het zich wellicht moeilijk voorstellen, maar er was een tijd waarin je als liefhebber van cultfilms en obscure exotische werkjes moeilijk aan je gerief kon komen. Er waren bar weinig zalen waar de bizarre films draaiden die alleen in naslagwerken als Michael Weldons The Psychotronic Encyclopedia of Film of Kim Newmans Nightmare Movies werden besproken. Films waar de gevestigde filmkritiek geen spaan van heel liet, maar die door een mondiale schare van obsessievelingen werden aanbeden.
Aan het begin van de jaren negentig zocht de ware freak zijn toevlucht tot video. Zo ruilde ondergetekende originele VHS-tapes en kopieën met gelijkgestemden uit Engeland en Italië. Met enige gêne geef ik toe een vreugdesprong te hebben gemaakt toen eindelijk die lang gezochte film per post binnenkwam: Riccardo Freda's extreem obscure griezelaar Trágica ceremonia en Villa Alexander (1972). Weliswaar een bijna onkijkbare negende generatie videokopie uit Venezuela, maar dat maakte de euforie er niet minder op.
Destijds viste cultfanaat Nico Bruinsma in dezelfde vijver. Met één verschil: hij wilde niet alleen de films graag zien, als het kon wilde deze gewiekste verkoper er ook wat aan verdienen. Bruinsma begon met een bescheiden VHS-collectie in filmwinkel Cine Qua Non in de Amsterdamse Staalstraat. Dat bleek zo succesvol dat hij niet ver daarvandaan aan de Amstel de al snel legendarische Cult Videotheek begon. De winkel werd een begrip in Nederland, maar ook ver daarbuiten, omdat de zaak veel moeilijk vindbare films te koop aanbood. Als ultieme publiciteitsstunt werd bekend dat niemand minder dan Quentin Tarantino er een vaste klant was. En naar verluidt niet de moeite nam een gehuurde (en zeldzame) Hongkong-videotape terug te brengen, maar dat terzijde.

Vrolijke anarchie
Bruinsma richtte vervolgens het videolabel Cult Epics op, dat de erotische films van Bettie Page en beruchte titels als Henry, Portrait of a Serial Killer met veel succes uitbracht. De ondernemer verhuisde naar de Verenigde Staten, van waaruit hij zelf korte films als Pig ging maken en zijn bedrijf op indrukwekkende wijze uitbouwde: de teller staat inmiddels op 148 uitgaven.
Cult Epics (ondertitel: Comprehensive Guide to Cult Cinema) is een beetje een veredelde reclame voor het bedrijf van Bruinsma, die zich sinds zijn oversteek Nico B. laat noemen. Het boek bevat namelijk vele al eerder gepubliceerde recensies van films die door Cult Epics zijn uitgebracht, inclusief lange analyses van de beeldkwaliteit en extra's van de schijven in kwestie. Die stukken zijn niet allemaal even interessant, ook al worden films als het extreem bizarre Death Bed: The Bed that Eats (1977) en het nog steeds zeer verontrustende Tras el cristal (1983) op boeiende wijze beschreven. Ook is een groot gedeelte ingeruimd voor erotische films, oud en nieuw, soft en hard — een subgenre waar zelfs niet elke cultliefhebber warm voor loopt.
Veel interessanter wordt het wanneer compromisloze regisseurs als Gerard Kargl (Angst), Abel Ferrara (Driller Killer), Tinto Brass (Caligula), Walerian Borowczyk (La bête) en Radley Metzger (The Lickerish Quartet) in lange artikelen, inclusief sterke interviews, aan bod komen. Hun soms vrolijke anarchie en lak aan zogenaamd goede smaak zien we ook terug in het uitgebreide interview met de wat onderschatte Brass, die enkele sappige anekdotes oplepelt en daarbij niets en niemand spaart, inclusief zichzelf. In zulke stukken komen deze regisseurs goed tot hun recht, en dat is de grootste verdienste van dit boek. Want zelfs de grootste fanatici zullen moet toegeven: het is soms veel leuker om iets over cultfilms te lezen dan ze daadwerkelijk te zien.

Mike Lebbing

Cult Epics — Comprehensive Guide to Cult Cinema | Redactie Nico B. | Cult Epics, 2018 | 257 pagina's, €50,00


Boeken kort

Room to Dream | David Lynch en Kristine McKenna | 2018, Random House, €33,95 | Velen zullen reikhalzend uitgekeken hebben naar dit boek: de biografie en memoires van David Lynch. Waar eerdere boeken zich specifiek richten op Lynch' relatie tot de transcendentale meditatie (Catching the Big Fish) of zijn films (Lynch on Lynch), geeft Room to Dream een volledig beeld van Lynch' leven. Zijn eigen reflecties en herinneringen, die teruggaan tot zijn vroege jeugd, worden afgewisseld met de verhalen die Kristine McKenna verzamelde uit honderden interviews met ex-geliefden, familieleden, acteurs en collega's van Lynch. Zo komen we bijvoorbeeld te weten dat Lynch tijdens zijn bijbaantje als bezorger van de The Wall Street Journal (waarmee hij zijn eerste films financierde) graag hard de krant tegen de ruiten van huizen gooide zodat het licht binnen aanging. In een passage over Lost Highway vertelt Lynch over een van de aanleidingen voor deze film: een vreemde belde aan en sprak door de speaker "Dick Laurent is dead" en verdween — Lynch had geen idee wie Dick Laurent was. De sfeervolle zwart-witfoto's waarmee het boek zijn gelardeerd, nemen de lezer verder mee in Lynch' maakproces.

Great Adaptations, Screenwriting and Global Storytelling | Alexis Krasilovsky | 2018, Routledge €39,99 | In Great Adaptations, Screenwriting and Global Storytelling geeft Alexis Krasilovsky een van de meest uitgebreide handleidingen voor het maken van adaptaties, of het nu om een strip, toneelstuk, kort verhaal of artikel gaat. Naast stappenplannen en praktische tips geeft ze een gedegen overzicht van discussies en dilemma's die de kop opsteken bij het maken van adaptaties. Sommige adaptaties zijn bijvoorbeeld zeer strikt gebaseerd op het boek waaruit ze zijn voortgekomen, zoals Malcolm X (1992), andere hebben een vage gelijkenis met de tekst die de inspiratie vormde (zo is O Brother, Where Art Thou? (2000) slechts zeer losjes gebaseerd op het verhaal van de Odyssee). Naast de gangbare focus op westerse sprookjes, mythes en sagen bespreekt Krasilovsky een groot aantal films die zijn gebaseerd op verhalen met een niet-westerse oorsprong. Great Adaptations geeft daarmee zijdelings veel waardevolle informatie over verhalen die voor de meeste westerse lezers en toeschouwers nieuw zullen zijn.

Samenstelling Jorik Amit Galama | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 020 6226489 | theatreandfilm­books.com


top
Artikelen
Niks tv. De revolutie vind je online
Previously Unreleased
Mei '68: Praagse lente Valse start in Oost-Europa

Interviews
Laurie Anderson over Chalkroom 'VR is een manier om los te komen van je lichaam, een vorm van meditatie'
Emily Atef over 3 Days in Quiberon 'Romy Schneider heeft nooit geleerd zichzelf te beschermen'
Christophe Honoré over Plaire, aimer et courir vite 'Wat Kechiche deed in La vie d'Adèle is ontoelaatbaar'
Matteo Garrone over Dogman 'Maar wat is het monster precies?'
Christina Vandekerckhove over Rabot 'Het ging fout toen iedereen zijn deur dicht deed'

Rubrieken
Thuiskijken
Boeken: Cult Epics Lak aan goede smaak
Actie!
Kort
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Op ooghoogte: Doorbraak
The Thinking Machine 21 De handschoen opnemen
Het nieuwe kijken: Snavel
Filmsterren


Recensies
3 Days in Quiberon Niemand heeft recht op mij
3 Faces Film is gevaarlijker dan je denkt
A casa tutti bene Tamme storm
Benzinho Een breekbare familie
BlacKkKlansman Onderhuidse woede over het Amerika van nu
Dogman De woede van kruimeldieven
Figlia mia Strijd om de dochter
De film van Dylan Haegens Een bucket-list item volgens de YouTube-ster
Journeyman Na de klap
Juliet, Naked Popidool wordt rivaal
Nina (Olga Chajdas) Afmattende passie
Plaire, aimer et courir vite Flirten in het donker
Rabot Woonkolos in vier dimensies
The Reports on Sarah and Saleem Kluwen van kleine leugens
Revenge Een ander soort superheld
Tampopo Sensueel slurpen