Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
We Blew It Thuiskijken

We Blew It
Amerika van Easy Rider tot Donald Trump

Met de persoonlijke 'road documentaire' We Blew It zoekt de Franse criticus Jean-Baptiste Thoret naar de fascinatie die blijft uitgaan van de filmjaren 60-70.

"Het was geen droom maar een mogelijkheid die werkelijkheid had kunnen worden." Deze dialoogflard uit Robert Redfords The Company You Keep monteert de Franse criticus Jean-Baptiste Thoret over Cinemascope-­beelden die hij maakte tijdens een zwerftocht door Amerika. Zijn 'road documentary' We Blew It schetst met een mix van verwondering en melancholie een impressionistisch portret van het Amerika van Easy Rider tot dat van Donald Trump.
Het startpunt waren deze twee vragen: wat is er gebeurd met de utopieën van de jaren 60 en 70? En waarom blijft die periode fascineren? Om vast te stellen dat rebelse woede plaatsmaakte voor nuchtere ontgoocheling. Thoret opent met een citaat van gonzojournalist Hunter S. Thompson ("We had all the momentum: we were riding the crest of a high and beautiful wave"), een nachtmerrieachtige montage van iconische tijdsbeelden en Peter Fonda's conclusie "We blew it" als hij in Easy Rider bij het kampvuur zit. De film eindigt met een verzuchting van Texas Chainsaw Massacre-regisseur Tobe Hooper: "Ik vermijd te kijken naar wat er gebeurd is omdat ik er niets kan aan doen. Je moet nu eenmaal de kost verdienen, tenzij je rijk geboren wordt. Toegegeven, woorden vol spijt. Ja, ik denk dat we het verknoeid hebben."
Als auteur van boeken over onder meer Michael Cimino, New Hollywood en road movies is Thoret een specialist in de Amerikaanse film. Maar hoewel mensen als Michael Mann, Jerry Schatzberg, Bob Rafelson, Jeff Lieberman, James Toback, Charles Burnett en Fred Williamson aan het woord komen, is dit geen traditionele documentaire. Op de Easy Rider filmclip na toont Thoret alleen beelden van americana: iconische landschappen, archetypische locaties en de Amerikanen die hij onderweg tegenkwam. Volgens hen "waren de jaren 60 en 70 Amerika's beste periode",  is "Trump net zoals wij anti-establishment" en hebben "we the people macht: samen redden we Route 66". Die oerweg verbindt Thoret met beweging, vrijheid en ruimte. Met een romantisch idee en filmillusies. Zijn stelling is dat de jaren zestig en zeventig een bruikbaar verleden zijn omdat ze recepten leveren om de wereld te benaderen.
Regisseurs die toen actief waren, benadrukken dat films de rusteloze tijdsgeest weerspiegelden en zowel onvrede als een verborgen duisternis blootlegden. Paul  Schrader prikt de mythe van de gouden tijd door: "Films waren niét beter maar mensen zochten in verwarrende tijden antwoorden in films. Nu heb je niet meer het gevoel dat het publiek ons bevraagt." Dat heeft gevolgen. "De vrijheid en creativiteit van bij They All Laughed heb ik nooit meer gehad", zucht een vermoeide Paul Bogdanovich.

Ivo de Kock

We Blew It | Frankrijk, 2017 | Regie Jean-Baptiste Thoret | 137 minuten | Met Paul Schrader, Peter Bogdanovich, Ronee Blackley, Michael Mann, Tobe Hooper | Bonus interviews, commentaar, documentaire, boekje | Distributie Potemkine


Microbe et Gasoil
Michel Gondry in het klein

De DIY-zomervakantie van twee Franse tiener­vriendjes is typisch Michel Gondry, maar dan in miniatuurvorm. Hoewel formeel minder ambitieus dan zijn voorgangers evenaart Microbe et Gasoil toch het betere werk van de regisseur van Eternal Sunshine of the Spotless Mind.



De een heet 'Microbe' omdat hij vroeger de kleinste van de klas was, de ander 'Gasoil' omdat hij voor school moet klussen aan de auto van zijn vader en naar benzine ruikt. Deze buitenbeentjes (met aandoenlijk tienerongemak vertolkt door Ange Dargent en Théophile Baquet) van een middelbare school in Versailles zijn uitersten op het stoerheidsspectrum. Juist daarom trekken ze met elkaar op. Als een soort lovers on the run ontvluchten de onbegrepen tieners aan het begin van de zomervakantie hun bekrompen geboorteplaats met een zelfgemaakt huisje op wielen. Een haperende DIY-reis op weg naar volwassenheid.
Dat tochtje in een zelfklusauto past prima in het oeuvre van Michel Gondry. De films van de ook uit Versailles afkomstige regisseur kenmerken zich door een enthousiast DIY-ethos en creatieve droomlogica. The Science of Sleep (2006), waarin een hopeloos verliefde man zijn dromen opnieuw in elkaar knutselt, is Gondry ten voeten uit: wat niet meer is kan gemaakt worden. In Be Kind Rewind (2008) steekt Gondry zelf de draak met dat concept. Daarin worden alle videobanden van een videotheek gewist. De werknemers (gespeeld door Mos Def/Yasiin Bey en Jack Black) redden de zaak door hun interpretatie van de gewiste films over de tapes op te nemen.
Dromen, films, herinneringen. Ze zijn allemaal maakbaar, wisbaar en vervangbaar in het universum van Gondry. Het Oscarwinnende Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) is de meest intense verbeelding daarvan. Dat komt vooral door het intieme spel van Jim Carrey en Kate Winslet. Zij brengen de nodige menselijkheid naar het bizarre verhaal over een man die zijn ex uit zijn geheugen laat wissen. In de fantastische films van Gondry wil nou net die menselijkheid weleens ontbreken, zo verknocht is Gondry aan zijn weliswaar slim gevonden, maar daardoor soms erg geconstrueerde concepten. Om die reden wou Mood Indigo (2013) nooit opstijgen. Zijn geanimeerde documentaire uit hetzelfde jaar Is the Man Who Is Tall Happy? was bijna niet meer dan mentale gymnastiek: een interview met taalkundige en filosoof Noam Chomsky. In Microbe et Gasoil schroeft Gondry die intellectuele ambities terug en dat brengt hem weer bij zijn betere films. Hoewel minder groots van opzet dan zijn voorgangers doet de minidroomvakantie van Microbe en Gasoil eer aan het oeuvre van een regisseur die de meest waanzinnige dromen toch al lang in elkaar heeft geknutseld.

Hugo Emmerzael

Microbe et Gasoil | Frankrijk, 2015 | Regie Michel Gondry | 105 minuten | Met Ange Dargent, Théophile Baquet, Diane Besnier | Te zien via Itunes en Google Play


The Bleeding Edge
Nachtmerries uit de medische wereld

Documentairemaker Kirby Dick bracht in zijn carrière al veel schandalen aan het licht. In het verbijsterende The Bleeding Edge toont hij de misstanden bij hebzuchtige producenten van medische instrumenten, wiens uiterst winstgevende producten kunnen leiden tot ernstige complicaties.



In de openingsscène van Kirby Dicks The Bleeding Edge heerst er aan algehele sfeer van verwondering op een Amerikaanse bijeenkomst voor medische technologie. De dag wordt opgeluisterd met een daadkrachtige speech waarin de spreker 'de pioniers' in de zaal vertelt dat 'innovatie ontketend moet worden om levens te redden en te verbeteren'. Vervolgens wordt er een rooskleurig toekomstbeeld geschetst: vanaf 2050 kunnen we minuscule laboratoria in onze lichamen laten inbrengen, met 3D-printers organen printen en via kunstmatige intelligentie hartaanvallen voorspellen. Deze euforie maakt al snel plaats voor onmacht, wanneer Dick een groep vrouwen aan het woord laat wier leven prompt een andere wending heeft genomen nadat ze opteerden voor zo'n innovatief product: de sterilisatiemethode Essure.
Na een korte ingreep werden ze geconfronteerd met ernstige complicaties: van chronische hoofdpijn tot vaginale bloedexplosies. Via Facebook delen ze hun belevenissen. Sommige patiënten hebben meerdere operaties nodig; anderen worden ondanks de sterilisatie zwanger en verliezen hun kind bij de geboorte. In The Bleeding Edge passeert eveneens een stalen heupprothese de revue, waarvan een van de complicaties kobaltvergiftiging is: patiënten worden hierdoor verkeerd gediagnosticeerd met dementie en de ziekte van Parkinson. En dan is er nog een ziekenhuisrobot genaamd Da Vinci, die tijdens operaties wordt bediend door chirurgen zonder enige training. Langzaam bekruipt je het gevoel in een sciencefiction nachtmerrie te zijn beland.
De vraag rijst naturlijk hoe het mogelijk is dat ondeugdelijke producten en behandelmethoden zomaar de Amerikaanse markt op mogen. Uit de historische context die in de documentaire wordt geschetst, onder meer aan de hand van een cynisch archieffilmpje waarin wordt gesproken over 'frauduleuze apparaten', blijkt dat de grote spelers in de wereld van medische technologie bijkans vrij spel hebben. De Amerikaanse zorgwaakhond de FDA (Food and Drug Administration) legt ze geen strobreed in de weg. Met scepsis voor innovatie tot gevolg, want het woord innovatie krijgt gaandeweg een akelige connotatie.
Nieuwe technologie wordt door de industrie gepresenteerd als beter. Beter is nieuw. Innovatie is nieuw, dus beter. Dat nieuwe methodes als Essure amper worden getest, lijkt er niet toe te doen, evenals het feit dat managers van de FDA na hun werk daar massaal terechtkomen bij juist de bedrijven die ze voorheen controleerden. Zo loodst Dick de kijker vakkundig langs de uitwassen van de medische wereld, met het devies: innovatie is niet per se zaligmakend.

Omar Larabi

The Bleeding Edge | Verenigde Staten, 2018 | Regie Kirby Dick | 99 minuten | Te zien op Netflix

 

The Breadwinner
Donder laat het gras niet groeien

Met kortgeknipt haar en verkleed als jongen wordt een Afghaans meisje de broodwinner van haar gezin, in deze prachtige animatie van de makers van The Secret of Kells.



Geen aandacht trekken, dat is wat de 11-jarige Parvani haar hele leven al te horen krijgt. Als Afghaans meisje mag ze niet alleen over straat of naar de markt. Als haar vader op een zwarte dag wordt opgepakt door de Taliban, moet ze dan ook een list verzinnen om eten voor haar moeder (schrijfster in een vorig leven), grote zus en kleine broertje te halen. Door zich als jongen te verkleden, openen zich deuren die eerder gesloten bleven. Haar tocht door een grimmig Kabul anno 2001 en een meedogenloze woestijn is spannend en invoelend opgebouwd, zonder al te veel op de sentimenten te spelen. Daardoorheen is een mythe verweven over een jongen die kwaadaardige krachten moet verslaan. Langzaam verandert dit verhaal in een droevige vertelling over het lot van Parvani's overleden broer, waar ze met haar kortgeknipte haar zo op lijkt. Deze intermezzo's zijn getekend als stopmotion-achtige cut-paperanimatie die een lijntje uitgooien naar een wereld buiten de harde werkelijkheid van alledag. Dat echte leven is gevangen in prachtige animatie die lijkt op handgetekende beelden, gemaakt met het programma TVPaint. De young-adult-boekverfilming The Breadwinner, met als executive producer Angelina Jolie, heeft van de Ierse Nora Twomey (Oscargenomineerde animatiefilms The Secret of Kells en Song of the Sea) een felle feministische boodschap meegekregen. Maar voorop staat het dramatische verhaal dat in toegankelijke animatiebeelden een groter publiek zal bereiken dan als speelfilm.
Parvani's vader heeft haar altijd meegegeven dat verhalen verteld moeten blijven worden, omdat deze je leren dat alles altijd verandert. Zijn pacifistische levensles is dat regen het gras laat groeien, niet de donder — een urgente boodschap in een door oorlog geteisterd Afghanistan, waar de herinneringen aan vrolijke tijden, die er zeker waren, alleen in de hoofden levendig kunnen worden gehouden.

Mariska Graveland

The Breadwinner | Ierland/Canada/Luxemburg, 2018 | Regie Nora Twomey | Te zien op Netflix


Mute
Zo onbegrijpelijk is de toekomst nou ook weer niet

Bizar en rommelig is deze science fiction van Duncan Jones, de man die in 2009 Moon maakte. Bizar omdat je je afvraagt: waarom bestaat dit?



Wtf
is het eerste wat je te binnen schiet als de laatste lompe scène van deze Netflix ramp voorbij is. Dat, of random scene generator.
Want hoe anders dit zootje ongeregeld te verklaren dat door moet gaan voor dystopische science fiction anno 2058 in Berlijn. Jammer voor ons, het publiek, want er is lang gewacht op deze film. Jammer ook voor Duncan Jones, de maker, want na het uitstekende Moon (2009) lijkt de carrière van Jones met elke film een beetje verder weg te zakken. Aan Mute is lang gewerkt want het heet een passieproject te zijn. En net als dat andere recente passieproject, The Man Who Killed Don Quixote, is het rommelig en teveel van alles.
Alexander Skarsgård speelt Amish barman Leo Beller, die als kind zijn stem verloor in een van die typische Amish speedbootongelukken waarbij de schroef nog net niet je hoofd eraf snijdt en moeder vervolgens weigert om je te laten opereren. Wel een speedboot, geen operatie. Want technologie komt van Satan. Logisch.
Jaren later werkt Beller in een futuristisch Berlijn in een striptent, tot zijn grote liefde om vage redenen verdwijnt en hij soort-van-maar-niet-echt rampage mode probeert te achterhalen wat er is gebeurd.
Schijnbaar compleet willekeurig loopt daardoorheen een tweede, eveneens oninteressante verhaallijn van twee Amerikaanse cowboy chirurgen — waarvan er een vrij zeker pedofiel is — die voor veel geld naaiwerk doen voor criminelen, maar waarvan er een toch het hart op de juiste plek heeft. Of niet, daar is de film niet helemaal duidelijk over. Ze worden gespeeld door Paul Rudd en Justin Theroux, doorgaans boeiende acteurs die hier duidelijk verdwalen in de random scene generator en aan de snorren en pruiken te zien contractueel verplicht waren om mishandeld te worden door een hysterische grimeur.
Mocht Jones of iemand anders de stille hoop hebben dat het een cultfilm wordt, wat nog wel eens het geval is bij science fiction, laat het gaan: Mute is te vlak en oninteressant. Om Rick and Morty aan te halen: in een oneindig aantal parallelle universa is er vast een waar dit verhaal logisch is. Maar dat is niet het universum waar wij in leven.

Mute | Engeland/Duitsland, 2018 | Regie Duncan Jones | 126 minuten | Met Alexander Skarsgård, Paul Rudd, Justin Theroux | Te zien op Netflix



top
Artikelen
Niks tv. De revolutie vind je online
Previously Unreleased
Mei '68: Praagse lente Valse start in Oost-Europa

Interviews
Laurie Anderson over Chalkroom 'VR is een manier om los te komen van je lichaam, een vorm van meditatie'
Emily Atef over 3 Days in Quiberon 'Romy Schneider heeft nooit geleerd zichzelf te beschermen'
Christophe Honoré over Plaire, aimer et courir vite 'Wat Kechiche deed in La vie d'Adèle is ontoelaatbaar'
Matteo Garrone over Dogman 'Maar wat is het monster precies?'
Christina Vandekerckhove over Rabot 'Het ging fout toen iedereen zijn deur dicht deed'

Rubrieken
Thuiskijken
Boeken: Cult Epics Lak aan goede smaak
Actie!
Kort
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Op ooghoogte: Doorbraak
The Thinking Machine 21 De handschoen opnemen
Het nieuwe kijken: Snavel
Filmsterren


Recensies
3 Days in Quiberon Niemand heeft recht op mij
3 Faces Film is gevaarlijker dan je denkt
A casa tutti bene Tamme storm
Benzinho Een breekbare familie
BlacKkKlansman Onderhuidse woede over het Amerika van nu
Dogman De woede van kruimeldieven
Figlia mia Strijd om de dochter
De film van Dylan Haegens Een bucket-list item volgens de YouTube-ster
Journeyman Na de klap
Juliet, Naked Popidool wordt rivaal
Nina (Olga Chajdas) Afmattende passie
Plaire, aimer et courir vite Flirten in het donker
Rabot Woonkolos in vier dimensies
The Reports on Sarah and Saleem Kluwen van kleine leugens
Revenge Een ander soort superheld
Tampopo Sensueel slurpen