Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Nederlands Film Festival

Het hele najaar: Hollandse Nieuwe

Regisseurs met een première op het komende Nederlands Film Festival kregen de volgende vragen voorgelegd:
1 Waar gaat je film over?
2 Waarom wilde je hem maken?
3 Mijn volgende film wordt nu eens...
4 Dit zou de Nederlandse film nodig hebben:
5 Hierom is film zo belangrijk:



Robert Oey
DE LEUGEN
1 de leugen gaat over de politieke affaire rond het VVD-kamerlid Ayaan Hirsi Ali, die in 2006 beticht werd van liegen over haar naam. De kwestie heeft uiteindelijk tot de val van het kabinet geleid. Politici praten en zingen openhartig over hun aandeel in het verhaal. Het is een film geworden waarin de Nederlandse politiek wordt getoond zoals die zich nog nooit heeft laten zien: tot op het bot.
2 Ik was gevraagd na te denken over een bioscoopfilm over het Nederlands asielbeleid. Ik zag daar niet zo veel in. Er is al zo veel over asielzoekers gemaakt. Wat kon of moest ik daar nog aan toevoegen? Ik had kort tevoren romance and cigarettes van John Turturro gezien en opperde dat ik wel een musical over het asielbeleid wilde maken. Producent René Mendel vond het wel een leuk idee. Ik heb uiteindelijk voorgesteld om de kwestie Hirsi Ali als uitgangspunt te nemen omdat deze dramatisch én mooi afgebakend was: de kwestie begon op 11 mei en eindigde op 28 juni 2006. Dat het verhaal juist indirect over ons asielbeleid ging, vond ik vooral interessant aan de affaire. Het vormt een afgeleide, diepere laag.
3 ...een film met een kind in de hoofdrol en verder alleen volwassenen. De kinderwereld om zijn 'ontwapenende' kinderlijkheid willen laten zien, vind ik slaapverwekkend. Alleen in let the right one in waren de dialogen tussen de twee kinderen te verdragen. Maar dat meisje was dan ook eigenlijk al erg oud.
Maar misschien toch liever eerst een documentaire over de nabestaanden van de Nederlandse militaire slachtoffers in Afghanistan. Het Ministerie van Defensie is voorzichtig enthousiast. Dus wie weet.
4 De 'Nederlandse film' is nogal breed. Ik vind dat in Nederland hele mooie documentaires worden gemaakt. Ik heb het gevoel dat mijn collega's en ik in een grote traditie staan en ons daar ook sterk bewust van zijn. Zowel door die traditie te volgen als door hem af te wijzen. Dat levert documentaires op die inhoudelijk zijn en qua onderwerpkeuze kosmopolitisch. Het mag wat vetter soms. Iets meer drama. Maar de stijl van Michael Moore past de beschouwende Nederlandse documentairemaker niet goed en dat is ook helemaal niet erg. 'We' doen het niet onaardig. Dus ik weet niet zo goed wat de Nederlandse documentaire film nodig heeft. De Nederlandse speelfilm, daarentegen, lijkt heel veel nodig te hebben. Mijns inziens vooral meer een eigen stijl.
5 Voor mij is film een soort eten. Ik verslind het. Het is allemaal begonnen met Winnetou maar tijdens mijn school- en studiejaren heb ik alles gezien wat ik moest en wilde zien. En nog steeds probeer ik zo veel mogelijk te zien. Film heeft me gevormd, het heeft mij geleerd te kijken en te luisteren. En niet zozeer in de bioscoopzaal, maar onder mensen, naar mensen, overal ter wereld. Als ik terugkijk, vind ik dat ik maar slecht bedeeld ben, want in de jaren tachtig van de vorige eeuw was het hoogtepunt al gauw body heat. Moet je je voorstellen dat je nu opgroeit! Kan je én alles gaan bekijken wat sinds pak hem beet 1900 gemaakt is en de moeite waard is om te bekijken, én je kan iedere dag naar films als das weisse band of un prophète gaan kijken. Ik heb het gevoel dat film sinds 2001 internationaal een soort Gouden Eeuw doormaakt. Overal worden spectaculair mooie films gemaakt. Juist in deze ideologisch chaotische tijden is het belang en de kracht van film niet te onderschatten. Ook niet in Nederland.


Peter de Baan
MAJESTEIT
1 majesteit gaat over Beatrix in de periode vlak na de dood van Claus. Het leven lijkt zinloos en zinlozer nog is de monarchie. In een onverwachte daad van rebellie organiseert ze haar eigen aftreden tot de werkelijkheid haar terughaalt.
2 Ik heb eerder twee televisiefilms gemaakt over de koninklijke familie de kroon (2005) en de prins en het meisje (2007). Met beide won ik een Gouden Kalf. Direct na het maken van de kroon ontstond het plan voor majesteit. Met die film wilde ik het drieluik voltooien; het kostte vijf jaar om hem te kunnen maken. In die tussentijd zijn er meerdere televisiefilms over de Oranjes gemaakt. Ik heb die niet willen regisseren, omdat ik met majesteit de ultieme film over dat krankzinnige en fascinerende fenomeen van de monarchie wilde maken. In geen enkel ander instituut staan innerlijke drijfveer en openbare verplichtingen op zo'n gespannen voet met elkaar. Dat levert meeslepend drama op.
3 Mijn volgende film is gebaseerd op de thriller Cel van Charles den Tex. Ik regisseer nu samen met David Lammers een vierdelige serie voor de VPRO gebaseerd op zijn boek De macht van mijnheer Millercel moet daar de opvolger van worden in de bioscoop. Ik merk dat, hoe ouder ik word, ik steeds meer dingen wil maken die nieuw voor me zijn. Deze psychologische actiefilm is dat zeker. En omdat we niet willen en kunnen concurreren met Amerikaanse voorbeelden — een beetje achtervolging in zo'n film is al twee keer zo duur als ons hele budget voor 4 keer 50 minuten — wordt het allemaal heel authentiek Nederlands. En toch niet knullig, hopen we. Nee, dat weten we zeker. En naast vele andere projecten werk ik samen met Anton Smit en San Fu Maltha aan een film over de Ashton Brothers. Dat is dan weer heel vertrouwd, want die regisseer ik al tien jaar in het theater.
4 ...een groter taalgebied, dus afzetmarkt. Maar dat is een illusie. Dus zit er niks anders op dan nog creatiever te worden om met weinig geld prachtige films te maken (het budget voor majesteit was 1,8 miljoen. Dat is eigenlijk gekkenwerk voor een film die toch een koninklijke uitstraling moet hebben, maar hij is er). En om niet al te somber te worden noem je dat een uitdaging.
5 Omdat elke keer als ik in een bioscoop zit en het licht gaat uit ik dat heimelijke jongensachtige gevoel krijg van toen ik tien was (in ieder geval de eerste minuten). Dat kinderlijke, verwachtingsvolle zou ik nooit kwijt willen raken.




Nicole van Kilsdonk
RICHTING WEST
1 richting west gaat over Claire, vrouw, moeder, minnares, dochter en hoe zij overleeft in de grote stad. Het is een 'filmisch essay' bestaand uit 10 hoofdstukken waarin we een portret schetsen van het leven van alledag met al zijn ups and downs, in relatie tot werk, liefde, kind, buren, al fietsend door de hectiek van het stadse leven.
2 Na een aantal lichtvoetige, plotgestuurde films was het moment rijp voor deze film, ik was toe aan een kleine persoonlijke film, waarin er alle ruimte is voor de acteurs, en zelfs voor improvisaties. Ik kreeg gaandeweg telkens het stempel 'lichtvoetig' en hoewel ik dat nog steeds koester, was er ook een kant in mijzelf als filmmaker die ik verder wilde onderzoeken. Ik wilde heel graag proberen het leven van alledag met alle stemmingswisselingen te vangen in een toegankelijk film, die humor en verdriet combineert en die niet leunt op een zwaar trauma, wat zulke films vaak nodig lijken te hebben. We hebben geprobeerd echt het leven te vangen, de alledaagse momenten. Waar je normaal wegsnijdt, krijgt het nu de ruimte. Grillig met niet heel veel logica, zoals het leven, en toch de kijker vasthouden doordat er ook veel te herkennen valt.
3 Ik weet al dat dat een kinderfilm wordt. Een heel mooi verhaal, gebaseerd op de novelle van Marjolijn Hof, bewerkt door Lotte Tabbers: een kleine kans.
Maar er zijn nog heel wat andere verhalen die ik zou willen vertellen. Ik zou nog heel graag een muzikale film willen maken, een soort vervolg op ochtendzwemmers. Er zijn nu veel muzikale films maar die hebben vaak veel camp aan zich kleven. Ik zou er graag een willen maken zonder camp-gevoel met pure emotie. Een hartverscheurend liefdesdrama staat ook nog op mijn lijstje. En een mannenfietsfilm. En niet te vergeten een roadmovie in Suriname.
4 Minder cynisme, meer onderlinge solidariteit en ja toch ook meer geld (niet kortstondig maar serieus, waarbij we aanvaarden dat een goede film maken gewoon heel moeilijk is en dat niet iedere film geslaagd kan zijn, dat hoort erbij, net zoals in het buitenland). Ik zou willen dat er een breder scala aan film bestaansrecht kreeg, van kleine arthousefilms tot commercieel en alles, vooral alles daartussenin. Vooral dat ertussenin is zo moeilijk in Nederland en daarin zou de ene film de andere juist kunnen helpen. Zou fantastisch zijn als in Nederland net als in Frankrijk ieder gat een bioscoop heeft en dat mensen vaker naar de film gaan.
5 ...en alles wat cultuur is in een land waar we niet eens een ministerie van Cultuur hebben: Omdat het het leven verrijkt en meer maakt dan brood op de plank en overleven, omdat het inspireert, emotioneert. Bij film in het bijzonder omdat alle facetten bijeenkomen: verhalen vertellen, beeld, geluid, muziek, gevoel. In het donker naar het grote doek kijken vind ik nog steeds het mooiste wat er is, het zet alle zintuigen open.




Rudolf van den Berg
TIRZA
1 Verstoken van liefde reist een man naar het einde van de nacht.
2 Om de angst voor die reis te bezweren.
3 ...echt urgent.
4 Lyriek.
5 Lyriek en urgentie kunnen een fusie aangaan waardoor film als geen ander medium de catharsis kan benaderen. En dat is het doel van alle dramatische kunst.




Sonia Herman Dolz
ALL MY TOMORROWS
1 In all my tomorrows wordt kanker als denkbeeldige 'hoofdpersoon' geportretteerd. We zien de fascinatie voor het indrukwekkende fenomeen kanker door de ogen van gepassioneerde en vindingrijke mensen, zoals onder anderen een kankerchirurg, een celbioloog, een nachtzuster, een kinderoncoloog en een patholoog. Ook maken we de aandachtige omgang van behandelaars met hun kankerpatiënten mee. Zij weten dat ze in hun eigen leven niet mee zullen maken dat de ziekte volledig begrepen is, en dat de middelen om deze te behandelen vooralsnog ontoereikend zijn, en toch wijden zij zich er met hart en ziel aan. Een van de sleutels tot de oplossing van de vraag waarom cellen ongelimiteerd gaan delen zal wellicht aangereikt worden door de muis, het dier dat ongeveer viervijfde van zijn genen gemeen heeft met de mens. De muis als redder van de mens?
2 Om te laten zien dat vooruitgang in de medische wetenschap bovenal geboekt wordt dankzij de onophoudelijke nieuwsgierigheid en opmerkzaamheid van de mens. Al eeuwenlang leren generaties medische studenten steeds eerst het menselijk lichaam zo goed mogelijk kennen voordat ze maar één stap kunnen zetten naar onderzoek en behandeling. Een enkeling komt tot echt nieuwe ontdekkingen op het gebied van behandeling en genezing. Dankzij die leergierige passie, geduld en een beetje geluk komt de mensheid pasje voor pasje vooruit in het begrijpen van raadselachtige ziektes als kanker. Sinds Hippocrates is er aan de basis weinig veranderd. Omdat we léven, lopen we ziektes op, dus ook kanker. De Griekse arts die zo'n 2500 jaar geleden een van de eersten was die de geneeskunde uit de taboesfeer van tovenarij en godsdienst haalde, en op basis van lichamelijke symptomen een diagnose stelde, moest het doen met dezelfde menselijke middelen die wij nu nog steeds hebben, namelijk: kijken, voelen en snijden. Die middelen zijn enorm verbeterd en verfijnd, maar het principe is hetzelfde gebleven. Om de mens te leren begrijpen moet je hem gezien en gevoeld hebben, ook van binnen. Bij een auto moet je ook onder de motorkap kijken en hem uit elkaar kunnen halen voor je hem weer in elkaar kunt zetten. Hoe ingewikkelder de auto, hoe meer er fout kan gaan!
3 ...een speelfilm. Ik hoor vaak: "Wanneer maak je nu eens een 'Echte Film'?", alsof een documentaire geen echte film zou zijn! Blijkbaar zien mijn films er zo 'filmisch' uit, dat mensen denken dat fictie beter bij mij zou passen dan documentaire. Laat ik het eens proberen.
4 Ik zou 'Nederlandse' willen schrappen. Er zou geen verschil moeten zijn tussen Nederlandse en 'andere' films. Je hoort vaak: "Best goed voor een Nederlandse film!", terwijl het om de kwaliteit van de film zelf gaat, ongeacht de nationaliteit van de filmer. Dus niet zo hokjes-achtig.
5 Film is de jongste kunstvorm vergeleken met bijvoorbeeld literatuur, theater, architectuur, muziek of schilderkunst. In film komen al die vormen bij elkaar, in eindeloze combinaties van filmvorm en inhoud. Dat is voor mij het fascinerende en bedwelmende aan het medium.




Hanro Smitsman
SCHEMER
1 schemer is een tragische ensemblefilm over het ontstaan van een dictatuur binnen een groep, over de groepsdynamiek die de dood van een zondebok eist. Hoewel schemer geïnspireerd is op de vreselijke moord op Maja Bradaric is de film niet gericht op de actualiteit van de dag maar ontleent het zijn kracht en waarde aan de reflecterende geest die zich in het verhaal weerspiegelt. Het is een universeel verhaal. Een cinematografische zoektocht naar een motief voor de moord, een zoektocht die uiteindelijk leidt naar een doodlopend eind. De wreedheid van de film ligt in het absurde feit dat er geen bevredigende reden blijkt te zijn om te moorden.
2 Het interessante gegeven van dit verhaal ligt in de werking van het groepsproces en de subtiele psychologische druk die een individu op zijn omgeving kan uitoefenen. Ik heb altijd al een film willen maken over een moord, zonder oplossingen of oorzaken voor dit soort geweld aan te bieden, maar ik wil wel laten zien dát het gebeurt en dat het in ieders omgeving op elk moment zou kunnen gebeuren. Het is namelijk verleidelijk om moordenaars te beschouwen als beesten die buiten de samenleving staan. Volgens mij zijn moordenaars juist een product van de samenleving. Dus dat was de uitdaging: De moord onder ons brengen.
3 Ik zal het waarschijnlijk niet kunnen nalaten om opnieuw een film te maken over de zoektocht naar identiteit, de confrontatie tussen culturen en de noodzakelijkheid van vriendschap en solidariteit... of iets wat daar op lijkt.
4 Hoewel het naar mijn idee steeds beter gaat met de Nederlandse film denk ik dat het goed zou zijn als wij ons meer optrekken aan de Denen. Ze hebben een taalgebied van amper een vierde van het Nederlandse en zijn op zowel artistiek en commercieel gebied een groot succes. Bovendien vind ik dat het kunstonderwijs in Nederland veel te veel gericht is op het bezoeken van een museum of theatervoorstelling in plaat van zelf creëren.
5 Milan Kundera zei ooit eens: "Laten we elkaar verzonnen verhalen vertellen om de waarheid te achterhalen." Ik geloof dat hetzelfde geldt voor film.




Gerben Agterberg
BRUG
1 De animatiefilm brug gaat over een wereld waarin iedereen hetzelfde werk doet en er hetzelfde uitziet. Ze zitten vast in hun routine. Eén man wordt uit zijn routine gehaald doordat hij contact legt met een personage dat er anders uitziet. Nadat deze plotseling verdwijnt, is de man radeloos en maakt dan een keuze. Het is een maatschappelijk thema dat helaas tijdloos is en in verschillende vormen plaatsvindt. Het is heel belangrijk dat je zelf keuzes maakt en dat je die van een ander accepteert doordat je je in hun situatie kan verplaatsen.
2 Welke keus zou je maken als er iets of iemand waar je om geeft op een onverklaarbare reden van je wordt afgenomen? Op zo'n moment ben je heel erg kwetsbaar en ben je psychisch niet in staat om je eigen handelen helder te kunnen beoordelen. Ik vind het interessant hoe verschillend mensen hiermee om kunnen gaan en wilde mijn vragen hierover met het publiek delen.
3 Ik heb twee jaar fulltime aan brug gewerkt en daarbij ook goed samengewerkt. Ik voel een enorme drang om een nieuwe animatiefilm te maken met nieuwe uitdagingen en samenwerkingsverbanden. Het geeft een heerlijk gevoel als uiteindelijk alle puzzelstukjes samenvallen tot een geheel. Aan het script wordt nu gewerkt.
4 In andere landen, zoals Frankrijk, verschijnen ieder jaar lange animatiefilms. In de Nederlandse geschiedenis is er helaas slechts één lange animatiefilm gemaakt: de Olivier B. Bommel-film als je begrijpt wat ik bedoel. Het zou goed zijn om weer eens een lange Nederlandse animatiefilm te maken. Nederland heeft genoeg goede artiesten die samen iets heel moois kunnen maken.
5 Het is zo belangrijk dat elk jaar weer nieuwe films worden gemaakt. Of het nu fictie, documentaire of experimenteel is, film of animatie. Als filmmaker wil je jouw verhaal, verbeelding, mening of experiment met de toeschouwer delen. Je wil iets aan de kaak stellen of een discussie op gang brengen. Door bijvoorbeeld een mening te geven, kunnen andere hun mening vormen.




Paul Cohen
JANINE
1 Al voordat Janine Jansen begint te spelen gebeurt er iets: de muziek 'komt binnen', je ziet het gewoon in haar mimiek en beweging. Als ze dan gaat spelen krijgt ze een tikje van een toverstaf en ontvangen wij haar muziek. Alsof ze een ‘muziekmedium' is. Wat er eigenlijk gebeurt is dat ze volledig geconcentreerd, met alles wat ze in vijfentwintig jaar vioolstudie heeft ontwikkeld, het beste geeft wat ze in huis heeft, elke keer opnieuw: keihard werkend. Dit is de voorkant van het fenomeen — dat wat iedereen kan zien die goed oplet bij een concert van Janine Jansen. Maar de film laat ook een andere kant zien, de binnenkant van een systeem waarin Janine Jansen figureert om op haar topniveau te kunnen blijven musiceren. Er zijn mannen die goed weten hoe de markt moet worden bediend. Dat is een vak en dat beheersen ze feilloos. Met Janine doen ze een pas de deux om de hoogstaande muziek en de platte markt met elkaar te verenigen. Anders werkt het niet. Ondertussen vraagt Janine wel heel veel van zichzelf. Bijna te veel.
2 Het was een oude belofte. In 1995 maakte ik samen met David van Tijn de winnaars, een documentaire over 'vergeten' winnaars van het belangrijkste klassieke muziekconcours ter wereld. De leraar van Janine Jansen, Philipp Hirschhorn, was hoofdpersoon in deze film en wilde alleen meedoen als we ook een keer zijn oogappel Janine zouden filmen — toen nog een onbekend talent. Het plan heeft jaren gesudderd, totdat ik haar in 2007 begon te filmen bij het maken van haar Bach-cd. Ze bleek boeiend om naar te kijken.
3 ...iets over musici: een film voor de NTR (voorheen NPS) over het Orkest van de Achttiende Eeuw, die ik samen met Martijn van Haalen aan het maken ben. In november op de televisie.
4 Dertig jaar geleden zei schrijver/regisseur Dimitri Frenkel Frank: "De Nederlandse film is zoiets als twintig dansende mieren op een postzegel." Het zijn nu vast dertig dansende mieren geworden. Een grotere postzegel is een goed idee voor de Nederlandse film. Of minder mieren.
5 Wat is belangrijker: de Euribor rentestand of een bibliotheek? Een kinderziekenhuis of een concertgebouw? Filmsubsidie of de brandweer? Film is mooi om van te genieten, om het denkraam te verruimen, om geld mee te verdienen, om ego's te strelen, als excuus om iets te doen te hebben en om sociaal verkeer te genereren. Dat zijn fijne dingen. Maar is het belangrijk? Misschien wel heel belangrijk. Ik zou het wel missen.


Mariska Graveland

Het Nederlands Film Festival vindt plaats van 22 september tot en met 1 oktober in Utrecht.

Foto's: Angelique van Woerkom (uitgezonderd Peter de Baan).

top
Artikelen
Nederlands Film Festival Het hele najaar: Hollandse Nieuwe
Motovun Film Festival Renaissance op de Balkan

Interviews
Gaspar Noé over ENTER THE VOID 'Ik had de film achteraf in 3D willen maken'
Mahamat-Saleh Haroun over UN HOMME QUI CRIE 'Een ansichtkaartje vanuit Tsjaad'
Take 5 Bo van de Graaf

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
FilmBoeken Van de kaart
FilmWeb
WebFilm
FilmPers
Evenementen (Focus)
World Wide Angle (NL)
Actie!

Nieuws
'Dan maar een boek'
Dáág, dvd
Fraudefilm
Hollandwood
Hollowayfilm gaat niet over Nathalee
Knokken om Rotterdam
Neuzen dezelfde kant op
Oscarsoap
Pluk populair

Recensies
ABOUT ELLY Zonovergoten idylle knapt uit elkaar
THE AMERICAN Zen en de kunst van het juiste shot
C'EST DÉJÀ L'ÉTÉ Draaien in cirkels
EASTERN PLAYS Schimmig Sofia
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL Verliefd en onnozel
ENTER THE VOID De onverdraaglijke jeuk
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP Brave Banksy
UN HOMME QUI CRIE Diepe wonden
LIBERTÉ Gekooide passie
LA RAFLE. Razzia in Parijs
EL SECRETO DE SUS OJOS Braaf, in vergelijking
A SOMEWHAT GENTLE MAN Op een kluitje
SUBMARINO Tragisch dubbelleven
SYMBOL Goddelijke slapstick
TIRZA Zonder de angel
VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS Vroeger kon ik meer onthouden
VISION Sterke vrouw, rammelende film
VREEMD BLOED Barok sprookje
WEEMOED & WILDERNIS Kijken naar de tijd
WITHIN THE WHIRLWIND De perfecte godin