Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Actie!

Lijnbaansgracht 234A
1017 PH Amsterdam
21 maart 2018, 17.18 uur


"Oedipus! Oedipus!" schalt de menigte, als de politicus uit de glimmende Mercedes is gestapt. Het volk heeft gesproken. Oedipus is onderweg naar het zaaltje waar hij, zijn vrouw, familie en medewerkers de verkiezingsuitslag zullen vieren. Oedipus knikt, wuift, neemt een jongetje uit het publiek in zijn armen en geeft 'm een kus op zijn wang. En hij staat de pers te woord; hij beantwoordt de ene na de andere vraag en laat zich steeds verder uit de tent lokken — tot leedwezen van zijn campagneleider.
Op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen nam de jonge Britse regisseur Robert Icke bij de ingang van De Melkweg een filmscène op voor zijn theaterbewerking van Oedipus. Icke, die naam maakte met spannende vertalingen van klassiek repertoire, maakt voor Toneelgroep Amsterdam een eigentijdse, vrije bewerking van Sophocles' tragedie. Met de titelheld als idealistische, transparante en zeer integere politicus — het type Macron/Obama, zeg maar.
Via een oproep op Facebook en Twitter zijn figuranten geronseld voor de filmopnames. Ze hebben hoodies, T-shirts, borden, vlaggetjes en buttons gekregen, die zijn gemodelleerd naar de iconische Obamaposter van de Amerikaanse straatkunstenaar Shepard Fairey. Hetzelfde soort postertjes hangt op de dranghekken langs de Lijnbaansgracht en op de deuren van De Melkweg.
"Mensen!" roept een productiemedewerker na de geslaagde repetitie. "We gaan ze filmen met drie camera's, dus houd er rekening mee dat jullie de hele tijd in beeld zijn." De hoofdrolspelers Hans Kesting (Oedipus) en Marieke Heebink (zijn vrouw Jocaste) nemen weer achter in de glimmende Mercedes plaats; de campagneleider Creon (Aus Greidanus Jr.) gaat naast de chauffeur zitten. De stoere bodyguard staat naast de auto.
"Oedipus! Oedipus!" juichen de mensen weer. Een fietser wurmt zich door de menigte. Een andere fietser stopt, raapt een vlaggetje op van de straat en begint mee te joelen, het hardst van iedereen.
Kesting verslikt zich in zijn tekst. De regieassistent vraagt het publiek ook te blijven joelen als Oedipus aan een kruisverhoor wordt onderworpen. "En graag nog iets meer geestdrift als hij 'dit land is ziek' zegt. En let op: zijn monoloog duurt een minuut of vijf, blijf in character. Oké, let's do it!"
De tweede take gaat goed, Oedipus en Jocaste stappen uit, een van de journalisten confronteert Oedipus met geruchten over zijn geboorteplaats en zijn huwelijk: "Uw vrouw heeft alles natuurlijk al een keer meegemaakt." De menigte joelt, Oedipus belooft het volk dat zijn eerste officiële taak het achterhalen van de waarheid rondom de dood van zijn voorganger zal zijn. Icke staat er tevreden bij te kijken.
"Oedipus is het verhaal van een man die in zijn succes begrenzingen overschreed om vervolgens tot de ontdekking te komen dat hij daarbij over de meest fundamentele grenzen heen is gegaan", zegt de regisseur als de opnamen achter de rug zijn. "Iedereen maakt weleens een fout. Iedereen wijkt af van het plan. Maar wat doen we als onze fouten al eerder zijn begaan? Wat als die fouten het plan zijn? Wat als die fouten niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt? Wat is ons lot? Zijn wij slechts de acteurs in een script dat al geschreven werd? Door onze ouders? Door de goden? Door onze eigen lichamen? Hoe kunnen we onszelf genoeg doorzien om te stoppen voor het te laat is? Hoe kunnen we onszelf ooit goed genoeg kennen? Dáár gaat mijn voorstelling over."

Jan Pieter Ekker | foto Bob Bronshoff

Oedipus | Nederland, 2018 | Regie en scenario Robert Icke, naar Sophocles | Producent  Toneel­groep Amsterdam | Camera Tal Yarden, Dirk Eijsbouts, Robert Icke | Montage Tal Yarden | Art direction Hildegard Bechtler, Bart van Merode | Kleding Wojciech Dziedzic, Elefteria Lavdaki | Kap en grime Mirjam Venema | Muziek Tom Gibbons, Erwin Sterk | Met Hans Kesting, Marieke Heebink, Aus Greidanus Jr., Josha Stradowski | Te zien t/m 18 mei

Foto: de idealistische politicus Oedipus (Hans Kesting) en zijn vrouw Jocaste (Marieke Heebink) worden op de avond van de verkiezingen opgewacht door journalisten (links, met gele microfoon Josha Stradowski). Achter hen campagneleider Creon (Aus Greidanus Jr.) en met blauwgrijs petje en dikke shawl, de Britse regisseur Robert Icke.


top
Artikelen
Mei '68: De impact op Hollywood Droomfabriek onder vuur
Rineke Dijkstra's broze filmbeelden Ongemak en toeval
Special Summer Film School

Interviews
Jeroen van Velzen over Tanzania transit Een boef, een barvrouw en een krijger komen een trein binnen
Armando Iannucci over The Death of Stalin Over tirannen met hagelwitte tanden
Hoofdanimator Kim Keukeleire over Isle of Dogs 'Deze film is gedurfder dan Andersons vorige animatie'
Felipe Barbosa over Gabriel e a montanha 'Een mysterie waar alleen de berg van afweet'
Michael Almereyda over Marjorie Prime 'We zien doorlopend geesten'
Bruno Dumont over Jeannette 'Ik kan niet over god praten zonder ironie'
Metahaven over Possessed 'Iedere film levert de noodzaak op om de volgende te maken'
Andrew Haigh over Lean on Pete 'Al mijn films gaan over niet alleen willen zijn'

Rubrieken
Thuiskijken
Op ooghoogte: Grease
Kort
Actie!
The Thinking Machine 18 Zwemmen in Wagner
Boeken: De rijkdom van Visconti
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Het nieuwe kijken: verboden voor drones
Filmsterren


Recensies
The Cakemaker De minnaar en de weduwe
The Cleaners Wat niet weet wat niet deert?
The Death of Stalin Lachen om de tiran
Dhogs Is film een spel dat je kunt winnen?
De fietser We gaan dezelfde kant op
Gabriel e a montanha In de voetsporen van een overleden vriend
Garden of Life Geen eisen stellen waar de planten niet aan kunnen voldoen
Hobbyhorse Revolution Meisjes in galop
Isle of Dogs Heel goed én een beetje fout
Jeannette Jeanne d'Arc, moeder des vaderlands, de musical
Lean on Pete Rennen naar een thuis
A Man of Integrity Omkopen kun je leren
Marjorie Prime Een hologram als aandenken
Normandie nue Naakt voor de media
November Pact met de duivel
Oh Lucy! Vreemde blonde pruik
Possessed Bezeten door beeldcultuur
A Prayer Before Dawn Hoeveel geweld kun je verdragen?
Tanzania Transit Widescreen in de trein door de woestijn
Tully Gezocht: handig feeënmeisje annex reddende engel voor in de huishouding
Under the Tree (Hafsteinn Gunnar Sigurðsson over) 'IJslanders gaan tot het uiterste om zon in hun tuin te krijgen'
Unsane Springerige energie
Wij De naïviteit van hipsternozems