La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Amat Escalante over La región salvaje

'Er zijn al zovéél films waarin je de genitaliën niet ziet'

Na het harde realisme van drugs­drama Heli gooit regisseur Amat Escalante het met La región salvaje schijnbaar over een andere boeg. Maar ook deze horror is gebaseerd op de Mexicaanse werkelijkheid. 'Google maar eens "vrouwen dood Mexico".'

Door Kees Driessen

De Mexicaanse regisseur Amat Escalante beweert eerst nog dat zijn film La región salvaje (internationale festivaltitel: Untamed) zich overal had kunnen afspelen: "Misschien niet in een metropool als Mexico-Stad of Parijs, maar wel in elke kleinere plaats. Overal waar mensen conservatiever zijn." En inderdaad lijkt zijn film, met zijn fantasievolle horrorelementen, in de eerste plaats te gaan over de menselijke psyche in het algemeen.
Maar vervolgens blijkt uit antwoord na antwoord hoezeer de film is geworteld in de plaats waar hij is gemaakt: Guanajuato, Escalantes thuisstaat. "Het is waar ik vandaan kom. Waar ik mijn inspiratie vandaan haal. Daarom klopt het voor mij om de film daar op te nemen." En daarmee wijkt La región salvaje (letterlijk: 'het wilde gebied') toch minder af van zijn maatschappelijk bevlogen voorgangers (waaronder het confronterende drugsdrama Heli, dat in 2013 de regieprijs won in Cannes) dan op het eerste gezicht lijkt. "Ik wilde experimenteren, maar wel in mijn wereld blijven", zoals Escalante het omschrijft.
Om te kunnen beschrijven wat dat inhoudt, moeten sommige elementen uit de wonderlijke plot worden benoemd. En dus volgen hier enkele spoilers.

Tentakels
De belangrijkste spoiler is de aanwezigheid van een buitenaards seksmonster. Met veel vlezige tentakels, die zich — net zoals in Japanse hentai-animatie — wellustig vergrijpen aan aardbewoners van het geslacht homo sapiens. Menselijke eronauten, zogezegd, die al snel verslaafd raken aan hun intergalactische intimiteiten.
Maar al is het onderwerp van de film daarmee letterlijk niet van deze wereld, de bron van het verhaal is dat wel. "Het begon met een artikel voorop een Mexicaanse tabloid", vertelt Escalante, "waarin stond dat mensen een homoseksueel hadden verdronken. In de kop gebruikten ze een heel beledigend woord voor 'homoseksueel'. Zoiets ligt gewoon in de krantenbakken. Niemand kijkt ervan op."
En inderdaad speelt homoseksualiteit een belangrijke rol in de plot van La región salvaje. Voor Escalante zelf staat het monster dan ook niet zozeer voor individueel, maar voor maatschappelijk onderdrukte seksualiteit: "Het monster moest vies en grotesk zijn, omdat mensen zo over seks denken, en over hun lichaam. Want zo hebben ze dat geleerd, van maatschappij en kerk: seks is vies en gevaarlijk. Guanajuato is conservatief en religieus, met veel geweld tegen mensen met andere seksuele voorkeuren en veel geweld tegen vrouwen. Google maar eens 'vrouwen dood Mexico'. Natuurlijk worden vrouwen ook in andere landen slecht behandeld, maar in Mexico is het een epidemie. Mijn film is een reactie op die manier van denken. Ik kwam uit op een monster, omdat ik in Mexico altijd het gevoel heb dat er iets kookt onder de oppervlakte. Iets duisters. Iets wat zogenaamd verborgen is, terwijl iedereen het ondertussen gewoon kan zien."

Aansteker
Escalante brengt de tentakelseks daarom expliciet in beeld. Niet zo lang en nadrukkelijk als in hentai, maar toch: voor het festivalpubliek in Venetië (waar La región salvaje in première ging en de regieprijs won) bleek het al heel wat. "Het had misschien ook kunnen werken als ik de seks alleen gesuggereerd had. Je weet wel: dat idee dat mensen dan in hun verbeelding een nog veel interessanter monster verzinnen. Maar zo werk ik niet. Al vanaf mijn eerste film wil ik dingen zichtbaar maken en niet wegkijken. Ik wil dingen laten zien die we misschien niet zouden moeten zien. Bovendien, er zijn al zoveel films waarin acteurs zo bewegen dat je hun genitaliën net niet ziet... Al dat verbergen van dingen... Ik houd er niet van. En dus moet ik ook het monster laten zien — anders zou het niet in balans zijn."
Dat laten zien wat je misschien niet wil zien doet denken aan de veelbesproken martelscène in Heli met penis en aansteker, die een deel van het publiek destijds te ver ging. Maar Escalante benadrukt dat veel geweld in Mexico juist helemaal niet in het verborgene plaatsvindt. "Het nieuws is heel visueel. Niet het gewone journaal, maar wel de tabloids. De kranten die het beste verkopen, zijn de kranten met lijken op de cover. Ook in Guanajuato. Dus als je daar opgroeit, raak je gewend aan beelden die je misschien helemaal niet zou moeten zien. En alleen maar omdat ze kranten willen verkopen. Maar ja, misschien heb ik voor mijn film ook niet echt een goede reden om dingen expliciet te laten zien. Misschien is het iets cultureels. Ik weet het niet."

Anarchie
Escalante peinst: "Over dat zien en niet willen zien: het is niet eens zo dat mensen in Mexico wegkijken, maar ze doen er niks aan. En dat is weer omdat corruptie en onrechtvaardigheid juist volstrekt openlijk plaatsvinden. Dat is enorm frustrerend: het gebeurt recht voor je neus maar je kunt er niets aan doen. Zoals die twee bussen met 43 protesterende studenten die een paar jaar geleden in Mexico verdwenen. Toen ze later werden teruggevonden, bleken ze verbrand — door het leger. In een ander land zou zoiets gevolgen hebben. Bij ons was er wel een schandaal, maar het bleef zonder gevolgen. En als zoiets al geen gevolgen heeft, dan heeft niks gevolgen. Dan leef je bijna in een anarchie."
Het verborgen houden van het monster, wat op zich een effectief filmcliché is, zou in die Mexicaanse context nergens op slaan. De Mexicaan kan — uit conservatieve, religieuze of moedeloze overwegingen — wel doen alsof hij niks ziet, maar hij weet allang dat het monster bestaat. En ook dat het dodelijk kan zijn.


top
Artikelen
Filmfestival Cannes 2017 Is Cannes nog nodig?
Cinema Erotica Uitdagend naakt
Stephen Sayadian over Café Flesh 'Mijn porno is anti-erotisch'
Holland Festival: Julian Rosefeldt over Manifesto De wenkbrauw van Trump
Holland Festival: Inside Hetzelfde, maar dan anders

Interviews
Bram Schouw over Broers In galop door de bocht
Amat Escalante over La región salvaje 'Er zijn al zovéél films waarin je de genitaliën niet ziet'
Marion Hänsel over En amont du fleuve 'Er komt een moment dat je achterom moet kijken'

Rubrieken
Actie!
Op ooghoogte: Scorsese en Van Gogh
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Cinemagraphs
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
The Thinking Machine 8 Afvoer


Recensies
Broers Tenen over de afgrond
Câini Duel in Roemenië
La Chana Dansen tegen de klippen op
Daughters of the Dust De magie die Beyoncé inspireerde
Donkeyote Koppig stil blijven staan
The Eagle Huntress Het is een meisje!
En amont du fleuve Een vader die geen vader was
Les fantômes d'Ismaël Obsessies van de grote architect
The Fury of a Patient Man Hoe wraak op te dienen
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over) 'Ik heb leren loslaten'
Mountain Zondigen op Bijbelse plek
Mysterious Masterpiece 'Ik ben het niet die schildert'
Pop Aye Liften met een olifant
La región salvaje Lucide dromen
Sage femme (Martin Provost over) 'Ik ken de wereld van de vrouwen'
Setan Jawa (Garin Nugroho over) 'We leven in een melodramatische samenleving'
Souvenir Dromen van een oudere prinses
The Wall Zand tussen knarsende tanden
Wonder Woman Verbaasde amazone