La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Dreams Op ooghoogte: Scorsese en Van Gogh

Mark Cousins (The Story of Film, I Am Belfast, Atomic) schrijft voor de Filmkrant over film- en beeldassociaties. Deze maand over de band tussen Martin Scorsese en Vincent van Gogh.

Dus Martin Scorsese heeft een tentoonstelling in EYE, Amsterdam. Hij wordt nu al meer dan een halve eeuw bewonderd door filmliefhebbers. Met de andere regisseurs van zijn generatie zette hij tragedie en mannelijke woede centraal in de Amerikaanse cinema. Ze hielden van de stijl van het klassieke Hollywood, maar de inhoud was ze te Doris Day, te utopisch, te optimistisch.
Scorseses films zijn lichamelijk, maar niet erg seksueel. Hij heeft meer interesse in een klap dan een kus. Hoewel sommige van zijn beste films documentaires zijn — Italianamerican, mio viaggio in Italia, enzovoort — pakt hij de wereld niet hard aan. Zijn camera glijdt door haar bars en straten als een spook, als de heilige geest. Hij is de Caravaggio van de cinema, in die zin dat hij schoonheid vindt in beestachtigheid. Hij lijkt een extra filmisch woordenboek, of lexicon, te hebben dat weinig anderen zien: een geheel eigen beeldtaal die hij alleen spreekt.
Hij keek zeker veel naar de schilderkunst. De scène in Taxi Driver waarin de camera zich beschaamd afwendt wanneer Travis Bickle een telefoontje pleegt, voelt als Pablo Picasso's schilderij van een moeder op de rug gezien. De emotie is te intens om recht in de ogen te kijken. De momenten in The Age of Innocence waarin het scherm overspoeld wordt door kleur komen linea recta uit de films van Powell en Pressburger, maar ze zijn ook schilderachtig, als Gauguin.
Of misschien Van Gogh? Is dat de kunstenaar waar Scorsese het meest op lijkt? Hij speelde Van Gogh eens in een film van Akira Kurosawa, maar de verbintenis tussen de twee gaat verder dan dat. In zijn tijd in het St. Paul sanatorium schilderde Van Gogh herhaaldelijk hetzelfde veld, en Scorsese keerde steeds weer terug naar zijn 'mean streets'. Van Gogh was een expressionist en had veel aandacht voor kleur, en dat geldt ook voor Scorsese. Van Gogh was geïnteresseerd in de mensen op de onderste trede van de sociale ladder, en dat geldt ook voor Scorsese. The Colour of Money is in zekere zin een schilderij van Van Gogh.
Het is makkelijk om je Van Gogh voor te stellen als filmmaker. Hij toont zijn biljartzalen en slaapkamers met de diepe perspectieven van een groothoeklens. Hoewel er negentig jaar tussen hun geboortes zit, voelen Van Gogh en Scorsese beiden de pijn die het doet om te leven, en ze verdoven die pijn met vorm en kleur.

Mark Cousins | @markcousinsfilm


top
Artikelen
Filmfestival Cannes 2017 Is Cannes nog nodig?
Cinema Erotica Uitdagend naakt
Stephen Sayadian over Café Flesh 'Mijn porno is anti-erotisch'
Holland Festival: Julian Rosefeldt over Manifesto De wenkbrauw van Trump
Holland Festival: Inside Hetzelfde, maar dan anders

Interviews
Bram Schouw over Broers In galop door de bocht
Amat Escalante over La región salvaje 'Er zijn al zovéél films waarin je de genitaliën niet ziet'
Marion Hänsel over En amont du fleuve 'Er komt een moment dat je achterom moet kijken'

Rubrieken
Actie!
Op ooghoogte: Scorsese en Van Gogh
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Cinemagraphs
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
The Thinking Machine 8 Afvoer


Recensies
Broers Tenen over de afgrond
Câini Duel in Roemenië
La Chana Dansen tegen de klippen op
Daughters of the Dust De magie die Beyoncé inspireerde
Donkeyote Koppig stil blijven staan
The Eagle Huntress Het is een meisje!
En amont du fleuve Een vader die geen vader was
Les fantômes d'Ismaël Obsessies van de grote architect
The Fury of a Patient Man Hoe wraak op te dienen
De keuze van mijn vader (Yan Ting Yuen over) 'Ik heb leren loslaten'
Mountain Zondigen op Bijbelse plek
Mysterious Masterpiece 'Ik ben het niet die schildert'
Pop Aye Liften met een olifant
La región salvaje Lucide dromen
Sage femme (Martin Provost over) 'Ik ken de wereld van de vrouwen'
Setan Jawa (Garin Nugroho over) 'We leven in een melodramatische samenleving'
Souvenir Dromen van een oudere prinses
The Wall Zand tussen knarsende tanden
Wonder Woman Verbaasde amazone