Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
André Téchiné (foto Wahib) André Téchiné over LA FILLE DU RER

"Woorden zijn even krachtig als vuistslagen"

André Téchiné is een man zonder pretenties. Met hetzelfde evenwicht tussen discretie en expressie als in zijn films praat de maker van onder meer les témoins en les égarés over zijn nieuwste film la fille du rer. Het waargebeurde verhaal mag dan op voorhand bij de kijker bekend zijn, dankzij de dynamische regie en montage is de spanning er niet minder om. la fille dur rer is een verhaal over verhalen, een fictie over fictie.

Welke richtlijnen gebruiken u en uw cameraman bij het in beeld brengen van het scenario? Visuele eenheid interesseert me niet zo. Ik benader elke scène als een korte film, met zijn eigen belichting en zijn eigen kleuren. Het enige wat telt is het heden, alsof er niets voor en niets na bestaat. Alles draait om de lichamen van de acteurs in een specifieke ruimte. We zorgen ervoor dat de ruimtes nooit op elkaar lijken, maar dat ze elkaar lukraak opvolgen. In het leven bestaat immers ook geen eenheid. De ruimtes wisselen steeds, alsof we op reis zijn. Als er al een richtlijn bestaat, is het die van het reizen: een opeenvolging van plaatsen die samen de reis van kijker door de film vormen.

Uw personages zijn inderdaad constant in beweging. Zelfs als ze zich op een vaste plek bevinden lijken ze bezig zich te verplaatsen, zowel binnen het kader als in het verhaal en in hun gevoelens. We wonen in een onzekere wereld waarin alles constant in beweging is, en daaraan moet je je aanpassen. De personages worden meegevoerd in het tempo van alledag. Voor de jonge personages in de film is dat moeilijk. Ik merk dat omdat ik zelf ben opgegroeid in de jaren zestig, toen de jeugd veel meer vastigheid had: de economie zat in de lift, werkloosheid bestond niet, etc. Die onzekerheid moet voor jongeren van nu iets verschrikkelijks zijn. Dat is wat ik wilde tonen via dit personage dat om erkenning vraagt. Haar leugen is bijna een schreeuw van verzet. Ik geloof dat ze zich helemaal niet realiseert hoe beestachtig het is wat ze doet.

Maar tegelijkertijd bent u niet geïnteresseerd in psychologische verklaringen voor haar gedrag. U kijkt, u volgt, maar u dringt niet binnen. Hoe bepaalt u de afstand die u houdt? Ik wil zo dicht mogelijk bij mijn personages komen, zo veel mogelijk van ze houden, maar tegelijkertijd hun geheimen beschermen. Ik laat ze hun mysteries en hun irrationele kanten behouden. Ik heb geprobeerd alle pijn en alle hoop te tonen die schuilgaat achter de leugen van dit meisje en ook hoezeer ze lijdt onder het feit dat ze maar geen deel kan uitmaken van de maatschappij, terwijl ze dat zo graag wil. Je kunt niet alles uitleggen. Ieder van ons heeft een irrationele, mysterieuze en onverklaarbare kant, en dat is wat me in mensen interesseert. Ik wil onze onzichtbare kant tonen.

Uw films draaien om de wrijving tussen het individu en het collektief. De banden die we in het leven smeden, bewust of bij toeval, zijn dwingend, bijna fataal. Die spanning is heel belangrijk. Hij komt in de film tot een hoogtepunt in een parallelle montage: de bar mitzvah van Nathan, waardoor hij deel gaat uitmaken van een gemeenschap, en Jeanne die met de repressieve kant van de wet te maken krijgt. Ze moeten zich allebei rechtvaardigen ten opzichte van de samenleving. Ik wil niet voor moralist spelen. Wat heeft Jeanne geleerd? Ik weet het niet zo zeker of ze aan het eind wel immuun is voor leugens. Ik wilde haar de vrijheid geven en de film op een open manier beëindigen.

Het collectief is zo sterk dat je je kunt afvragen of het niet het werkelijke hoofdpersonage van de film vormt, in plaats van het meisje uit de titel. Ik probeer de onderlinge verstoringen in ons sociale en menselijke web te tonen. Ik wil laten zien hoe netwerken elkaar overlappen, elkaar binnendringen, en dat is iets verontrustends.

Hoe wordt een verhaal geloofwaardig? Het feit dat iemand het vertelt? Dat anderen het geloven? Dat er beelden van zijn? Om Guy Debord aan te halen, in onze maatschappij van beeld en spektakel ligt daar de paradox: het is de leugen die de waarheid vertelt. Jeanne neemt andermans waarheid over, want aan het begin ziet ze het op tv iemand werkelijk overkomen. Het is bijna duizelingwekkend: ze verzint een leugen die werkelijk gebeurd is. De rol van de media in onze samenleving is wat dat betreft erg verontrustend. Verontrustend maar fascinerend. Onze verbeelding wordt gemanipuleerd door beelden die worden geacht de waarheid te spreken.

Door uit te gaan van een waargebeurd verhaal laat u verrassing en suspense varen. Desondanks bouwt u een enorme spanning op. Ik wil zo snel mogelijk de kortsluiting tussen de acteurs en de ruimtes voelbaar maken. En ervoor zorgen dat in feite alle scènes actiescènes zijn. Zelfs een ontmoeting tussen twee personages, ook al zitten ze in een café, probeer ik te filmen als een actiescène, waarin woorden even krachtig zijn als vuistslagen. De minste oogopslag kan enorm dynamisch zijn. Een geste of een woord wordt in zekere zin een aanval.
Ik vind het ontzettend jammer dat wat men tegenwoordig een actiefilm noemt zo standaard en hersenloos is, en dat wat doorgaat voor poëtisch vaak zo slap is en volledig ontdaan van actie. Mijn droom is een cinema waarin actie en poëzie hand in hand gaan. Als ik Homerus, Dante of Shakespeare lees voel ik dat. In de cinema van de jaren vijftig waren die twee dingen onscheidbaar en volledig organisch. Dat is het soort cinema dat ik wil maken.

Pamela Biénzobas | vertaald uit het Frans door Tom Mes



top
Artikelen
Cannes Sterke editie Cannes 2009 daalt af in de hel
Filmslot I Waar zijn de filmbladen?
Filmslot II: Complex Hollywood We willen opgelicht worden
Typex

Interviews
Agnès Varda Vissen naar herinneringen
André Téchiné over LA FILLE DU RER "Woorden zijn even krachtig als vuistslagen"
Fien Troch over UNSPOKEN Het grote gemis
Ivo van Hove over Antonioni project "Hoe actueel kun je zijn?"
Lisandro Alonso over LIVERPOOL Wreed landschap
Werner Herzog over ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD "Avontuur is een belachelijk circus"
Yôjirô Takita over DEPARTURES Kleffe handen aan de kist
Take 5: Kort in Cannes

Rubrieken
Boeken Draaikolk
Filmweb
Filmfocus
Filmkort
Mening
Filmnieuws
Filmthuis
Filmpers
Filmsterren
Webfilm
World Wide Angle (NL)


Recensies
BEAUTIFUL BITCH Overleven in Düsseldorf
COUNTERPARTS (GEGENÜBER) En dan vallen er klappen
DEPARTURES Typische Oscarfilm
DISGRACE Moreel drijfzand
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD Van de kaart gesprongen
LA FILLE DU RER Angst als virus
LIVERPOOL Bodemloze wodkafles
LES PLAGES D'AGNÈS Vrolijk achteruit lopen
SNOW Dood en de pruimen
TERMINATOR SALVATION Don't be back!
UNSPOKEN Verdoofd door de supermarkt
LA VENTANA Nog één keer in de buitenlucht